Spacerując po olsztynieckim skansenie trudno oprzeć się wrażeniu, że przechadzamy się po prawdziwej,
zamieszkanej wsi, której mieszkańcy wyszli gdzieś na chwilę. Wnętrza pieczołowicie utrzymanych chałup pełne
są najprzeróżniejszych sprzętów gospodarstwa domowego, kuchnie, sypialnie i inne pomieszczenia wyglądają, tak jakby
wciąż były używane. Jest kościół (w którym można nawet wziąść ślub), jest karczma, remiza strażacka, są budynki
rzemieślników, są wiatraki. Między domami przechadzają się kury, indyki, kaczki, są konie ze źrebakami i sympatyczne
owce.
Jednym słowem - piękna, zadbana wieś, a niespieszny spacer pomiędzy jej domami będzie na pewno prawdziwą przyjemnością. Mnie
najbardziej spodobała się jedna rzecz - w jednej z chałup prezentowana była przepiękna szafa grająca na metalowe płyty, która
mimo upływu tylu lat wciąż działała :-)
(fot.)
Zapraszam, warto odpocząć dwie godziny, bo tyle mniej więcej zajmuje zwiedzenie skansenu, wśród spokojnej, warmińsko-mazurskiej
przyrody :-)
Historia Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku rozpoczyna się w 1909 roku w... Królewcu (niem. Königsberg), w Prusach
Wschodnich. Na wniosek Richarda Dethlefsena, generalnego konserwatora zabytków na terenie Prus Wschodnich, na terenie ogrodu zoologicznego utworzono
wówczas muzeum architektury wiejskiej, gdzie miano zgromadzić obiekty charakterystyczne dla wszystkich regionów Prus Wschodnich.
Ponieważ stan wielu budynków przeznaczonych do przeniesienia do Królewca pozostawiał wiele do życzenia, w latach 1910-1913
wybudowano około 20 kopii obiektów z XVIII i XIX wieku. W 1937 roku, ze względu na brak miejsca na terenie ZOO, zdecydowano o
przeniesieniu muzeum do
Olsztynka (niem. Hohenstein).
O wyborze nowej lokalizacji zadecydował m.in. fakt, że w okolicy znajdowało się już mauzoleum prezydenta Rzeszy Niemieckiej, feldmarszałka
Paula von Hindenburga.
Muzealne obiekty (12 budynków) przeniesiono w latach 1938-1942.
Po II wojnie światowej skansen pozostawał pod nadzorem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Olsztynie, pod koniec lat
50-tych rozpoczęto rozbudowę muzeum. od 1 września 1961 roku skansen funkcjonował pod nazwą Parku Etnograficznego, będącego
oddziałem Muzeum Mazurskiego w Olsztynie. W 1969 roku Park uzyskał status samodzielnej jednostki pod nazwą Muzeum Budownictwa
Ludowego - Park Etnograficzny w Olsztynku. W 1985 roku w skład Muzeum weszły dwa obiekty z Olsztynka - Salon Wystawowy w dawnym
kościele ewangelickim
(fot.)
(fot.)
oraz baszta z dawnych murów miejskich, w której mieści się muzeum poświęcone
Krzysztofowi Celestynowi Mrongowiuszowi
- ewngelickiemu duchownemu, działaczowi na rzecz polskiego języka i kultury w zaborze pruskim.
Od 1998 roku skansen jest instytucją kultury Samorządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego. W grudniu 2008 roku Muzeum zostało wpisane do Państwowego
Rejestru Muzeów prowadzonego przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. W roku 2009 Muzeum otrzymało nagrodę imienia Oskara Kolberga za
popularyzację kultury ludowej.
Muzeum Budownictwa Ludowego - Park Etnograficzny w Olsztynku zajmuje obecnie powierzchnię 96 ha. W Muzeum zgromadzono 73 obiekty
dużej i małej architektury wiejskiej z Warmii, Mazur, Powiśla i Małej Litwy. Są to budynki mieszkalne, sakralne, gospodarcze i przemysłowe.
Zwiedzając skansen możemy obejrzeć m.in. następujące obiekty:
Brama wjazdowa z Borek, gm. Kętrzyn, XIX w. (kopia)
Karczma ze Skandawy, gm. Barciany, II połowa XVIII w. (kopia)
Młyn wodny z Kaborna, gm. Purda, II połowa XVIII w.
(fot.)
Zagroda biedniacka z Mazur
dom z Łutynowa, gm. Olsztynek, I połowa XIX w.
(fot.)
piwnica ziemna z Małszewa, gm. Jedwabno, II połowa XIX w.
Szkoła wiejska z Mazur
szkoła z Pawłowa, gm. Olsztynek, XIX w. (wewnątrz znajduje się ekspozycja gabinetu
dentystycznego z I połowy XX w.)
wychodek wiejski z Cichogrądu, gm. Olsztynek, XIX w.
wychodek wiejski z Muchorowa, gm. Stawiguda, XIX w.
Kościół ewngelicki
kościół z Rychnowa, gm. Grunwald, XVII w. (w kościele możemy obejrzeć
polichromie oraz ołtarz z połowy XVII w.) (kopia)
(fot.)
(fot.)
dzwonnica z Maniek, gm. Olsztynek, XVII w. (kopia)
Zagroda powiślańska osadników holenderskich
chałupa z Zielonki Pasłęckiej, gm. Pasłęk, XIX w.
(fot.)
olejarnia z Kronina, gm. Pasłęk, XIX-XX w.
stodoła z Bramki, XIX w. (kopia)
Zagroda powiślańska z Bartężka, gm. Morąg, I połowa XIX w. (kopia)
Dzwonnica ze wsi Kot, gm. Jedwabno, I połowa XIX w.
Zagroda powiślańska zamożnej rodziny gospodarskiej z izbą szkolną
chałupa z Burdajn, gm. Godkowo, I połowa XIX w. (wewnątrz ekspozycja prezentująca
wnętrze izby szkolnej oraz mieszkanie nauczyciela z początku XX w.) (kopia)
(fot.)
(fot.)
(fot.)
budynek gospodarczy z Kwietniewa, gm. Pasłęk, XIX w.
Karczma z zajazdem z Małszewa, gm. Jedwabno, XVIII w. (kopia)
Zagroda powiślańska zamożnej rodziny gospodarskiej
chałupa z wystawką podcieniową z Chojnika, gm. Morąg, połowa XIX w.
(fot.)
(fot.)
budynek gospodarczy z Chojnika, gm. Morąg, połowa XIX w.
Zagroda mazurska stolarza i gołębiarza
chałupa z Gązwy, gm. Mrągowo, XVIII-XIX w. (w chałupie piec kaflowy z końca XVIII w.,
ekspozycja prezentująca mieszkanie średniozamożnej rodziny stolarza i gołębiarza z II połowy XIX w.)
stodoła z Jerutek, II połowa XIX w.
budynek gospodarczy z Jerutek, XIX w.
kurnik z gołębnikiem z Jerutek, II połowa XIX w.
piwnica kamienna z Jerutek, XIX w.
gołębnik, XX w. (kopia)
Zagroda mazurska średniozamożnej rodziny krawcowej
chałupa z Turznicy, gm. Ostróda, XIX w. (wewnątrz ekspozycja prezentująca pracownię krawiecką
z lat 60-tych XX w.) (kopia)
(fot.)
piwnica z Pacółtowa, gm. Grunwald, XIX-XX w. (kopia)
Zespół folwarczny z Mazur
lamus z Drogosz, gm. Barciany, II połowa XVIII w. (służył do przechowywania zbędnego sprzętu
w zespole pałacowo-folwarcznym) (kopia)
spichlerz dworski ze Skandawy, gm. Barciany, II połowa XVIII w. (kopia)
stodoła dworska ze Skandawy, gm. Barciany, XIX w. (kopia)
stajnia dworska z Prosny, gm. Korsze, II połowa XVIII w. (kopia)
Kapliczka przydrożna z Giedajt, gm. Jonkowo, XIX w. (kopia)
(fot.)
Kuźnia powiślańska z Bielicy, gm. Godkowo, I połowa XIX w.
(fot.)
Remiza strażacka z Giedajt, gm. Jonkowo, początek XX w. (obok drewniana wieża do suszenia węży strażackich)
(fot.)
Zagroda warmińska owczarza i wikliniarza
chałupa z Kaborna, gm. Purda, XVIII-XIX w. (wewnątrz ekspozycja prezentująca mieszkanie
średniozamożnej rodziny owczarza oraz warsztat wikliniarski z I połowy XIX w.)
(fot.)
owczarnia z Purdki, gm. Purda, II połowa XIX w.
stodoła z Marcinkowa, gm. Purda, XIX w.
spichlerz z Purdki, gm. Purda, II połowa XIX w.
Krzyż przydrożny z Rzecka, gm. Biskupiec, XVIII w.
(fot.)
Dzwonniczka słupowa z Kaplityn, gm. Barczewo, XIX w. (kopia)
(fot.)
Zagroda warmińska pszczelarza i garncarza
chałupa z podcieniem narożnym z Nowego Kawkowa, gm. Jonkowo, XIX w. (wewnątrz ekspozycja
prezentująca mieszkanie z lat 30-tych XX wieku rodziny zamożnego pszczelarza oraz pracownia garncarska)
stodoła ze Stękin, gm. Jonkowo, II połowa XIX w.
obórka z Kaborna, gm. Purda, XIX w.
wozownia z piecem do wypalania ceramiki z Tomaszkowa, gm. Stawiguda, XIX w.
żuraw studzienny z Nowego Kawkowa, gm. Jonkowo, XX w.
(fot.)
Chałupa z Kaborna, gm. Purda, XIX w. (wewnątrz wystawa malowanych mebli ludowych)
(fot.)
(fot.)
Wiatrak holender z Dobrocina, gm. Małdyty, II połowa XIX w. (korpus wiatraka jest nieruchomy,
w kierunku wiatru obracano tę część, na której osadzone są skrzydła)
(fot.)
(fot.)
(fot.)
Zagroda litewska
chałupa z Pempen, Litwa, XVIII-XIX w. (kopia)
(fot.)
spichlerz z Lankuppen, Litwa, XVIII w. (kopia)
budynek gospodarczy rybaka z Gilge, Rosja, XIX w. (kopia)
suszarnia z Pempen, Litwa, II połowa XIX w. (kopia)
wędzarnia rybacka z Gilge, Rosja, XIX w. (kopia)
Chałupa z Nowej Różanki, gm. Kętrzyn, I połowa XIX w. (wewnątrz ekspozycja prezentująca mieszkanie
średniozamożnej rodziny tkaczki z połowy XIX w.)
Wiatrak koźlak z Wodzian, gm. Małdyty, II połowa XVIII w. ( w wiatraku w kierunku wiatru obracał się
cały korpus)
(fot.)
Wiatrak paltrak z Ruskiej Wsi, gm. Mrągowo, II połowa XIX w. (skrzydła w kierunku wiatru ustawiano
obracając korpus wiatraka, przesuwając go na żeliwnych rolkach po szynach ustawionych na murowanym cokole)
(fot.)
Wiatrak paltrak z Schönfliess, Rosja, XVIII-XIX w. (kopia)
Spacerując po skansenie warto także zwrócić uwagę na przepiękny, kolorowy wóz cygański z początku XX w. (który nawet zagrał w filmie)
(fot.)
oraz na kolekcję uli kłodowych
(fot.).
Na terenie skansenu możemy również spotkać hodowane tam zwierzęta. Są to m.in. koniki polskie
(fot.),
owce rasy skuddy
(fot.),
kozy, króliki, bydło oraz drób (gęś kubańska, kaczka piżmowa, indyk, perlica zwyczajna, kura zielononóżka kuropatwiana,
kura gołoszyjka polska, kura liliput polski, kura czubatka staropolska)
(fot.).
W karczmie ze Skandawy, tuż obok głównego wejścia
do skansenu, możemy zjeść smaczne dania kuchni regionalnej Warmii i Mazur. Zwiedzanie skansenu jest płatne.
Miasto Olsztynek położone jest w powiecie olsztyńskim, w odległości około 28 km na południe od Olsztyna. Leży na skrzyżowaniu
dróg krajowych nr: 7, 51, 58. Według danych z roku 2012 liczyło około 7,7 tys. mieszkańców.
(fot.)
(fot.)
(fot.)
(fot.)
(fot.)
