Strona główna     Galeria zdjęć     




Mało znane ruiny huty żelaza "Józef" w Samsonowie, to jedna z pamiątek Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, najstarszego okręgu przemysłowego w Polsce. Już w czasach przedhistorycznych na tym obszarze wytapiano żelazo w tzw. dymarkach.
A w powstanie huty "Józef" zaangażowany był sam Stanisław Staszic. Był to czas największego rozkwitu Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.



Samsonów Ruiny huty żelaza "Józef"



Tradycje przemysłowe w okolicach Samsonowa mają bardzo długą historię. Początkowo rudę żelaza przerabiano w tzw. dymarkach. Pierwszy wielki piec powstał w 1598 roku. Był to piec typu bergamowskiego, a jego konstruktorem był specjalista z Włoch, Hieronim Caccio. Był to pierwszy piec w którym wytapiano żelazo w postaci płynnej surówki. W latach 1641-1644 nastąpiła przebudowa pieca przez kolejnego Włocha Jana Gibboni. Był to bardzo ważny skok technologiczny bowiem w wielkim piecu uzyskiwano temperaturę pozwalającą na stopienie żelaza, dzięki czemu jego dalszy przerób był łatwiejszy i uzyskiwano wyjściowy produkt lepszej jakości. W 1709 roku zakład z okolicznymi dobrami przejęli biskupi krakowscy. W początkach XVIII wieku piec był już w bardzo złym stanie. Za czasów biskupa Kajetana Sołtyka powstał więc nowy wielki piec (1778), a w roku 1789 huta przeszła na własność Państwa.
Z inicjatywą budowy nowej huty żelaza w Samsonowie wystapił w 1817 roku Stanisław Staszic. Rok później kamień węgielny położył namiestnik Królestwa Polskiego książę gen. Józef Zajączek i stąd wzięła się nazwa huty "Józef". Hutę budowali specjaliści z Saksonii pod nadzorem Bogumiła Schmidta i Fryderyka Lampe na wzór huty w Pankach koło Częstochowy. Oprócz wielkiego pieca powstała też odlewnia, modelarnia oraz suszarnia. Całą budowę ukończono w 1823 roku. Obok huty powstało też osiedle murowanych domów mieszkaniowych dla pracowników.
Opalana węglem drzewnym huta produkowała około 800 ton surówki rocznie. Przerabiały ją fryszernie w okolicznym Jasiowie, Janaszowie, Umrze i Światełku nad Bobrzą. W 1829 roku zainstalowano maszynę parową, która napędzała miechy. W latach 1830-1831 zakład dostarczał broń uczestnikom powstania listopadowego. W 1835 roku zmodernizowano wielki piec. W połowie XIX wieku produkcja huty wynosiła do 8000 centnarów surowca, 1200 centnarów wyrobów żelaznych (m.in. naczyń kuchennych) i do 2000 centnarów odlewów (1 centnar warszawski był równy 64,8 kg).
W latach 1843 i 1848 w zakładzie wybuchły poważne pożary. Huta produkowała także broń dla powstańców styczniowych, za co Rosjanie spalili hutę w nocy z 9 na 10 czerwca 1866 roku. Po tym pożarze zakład nie został już odbudowany ze względu na wyczerpywanie się okolicznych złóż rudy żelaza. W czasie I wojny światowej Austriacy zniszczyli tzw. wieżę gichtową, w której mieściły się urządzenia wyciągowe.
W 1922 roku teren zakładu został zakupiony od Ministerstwa Przemysłu i Handlu przez osoby prywatne. W 1976 roku Wojewódzki Konserwator Zabytków w Kielcach wykupił ruiny na rzecz Skarbu Państwa. W 1995 roku teren byłej huty żelaza skomunalizowano i pozostaje on do dziś własnością gminy Zagnańsk.

Do dzisiaj pozostały ruiny wielkiego pieca, wieży wyciągowej oraz hal produkcyjnych  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Ruiny huty żelaza "Józef" zostały wpisane w 1956 roku do rejestru zabytków. W latach 1981-1983 wykonano prace konserwatorskie, uzupełniono wówczas ubytki koron murów, udrożniono kanał wodny, wybrukowano podłoża i wykonano komin wentylacyjny. W 1987 roku obiekt ogrodzono. To niezwykle urokliwe miejsce, będące jedną z najwspanialszych pamiątek Staropolskiego Okręgu Przemysłowego, można dziś zwiedzać bezpłatnie.

Ruiny huty żelaza "Józef" znajdują się w miejscowości Samsonów (gmina Zagnańsk, powiat kielecki, województwo świętokrzyskie). Miejscowość położona jest w Górach Świętokrzyskich, pomiędzy Pasmem Oblęgorskim na zachodzie a Pasmem Klonowskim na wschodzie. Leży nad rzeką Bobrzą. Według stanu z 2009 roku wieś liczyła nieco ponad 1100 mieszkańców. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 750. Samsonów leży w odległości około 17 km na północ od Kielc.


-------------------------------------------------------------------------------------------------------
W pobliżu Samsonowa (4 km) warto jeszcze zajrzeć do Zagnańska, gdzie rośnie słynny na całą Polskę dąb "Bartek". Więcej zdjęć Bartka możecie zobaczyć tutaj.




06.2021


Na podstawie stron internetowych: swietokrzyskie.org.pl - huta żelaza "Józef" oraz Huta żelaza "Józef" w Samsonowie w Wikipedii.




Aktualizacja 02.06.2021






Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Ruiny huty żelaza Józef

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




www.samsonow.pl - ruiny huty żelaza Józef
Huta żelaza Józef w Samsonowie w Wikipedii
Portal samorządowy gminy Zagnańsk - huta żelaza Józef
www.industrialna.com - huta żelaza Józef
swietokrzyskie.org.pl - huta żelaza Józef
zabytek.pl - huta żelaza Józef
klubpodroznikow.com - huta żelaza w Samsonowie
Samsonów w Wikipedii