Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



Pyzdry - dziś małe, senne miasteczko we wschodniej Wielkopolsce. Kiedyś jedno z ważniejszych miast z potężnym zamkiem często odwiedzanym przez królów. Taka dziwna ta nasza historia, łaskawa dla jednych, okrutna dla drugich.
No to zajrzyjmy do Pyzdr i na przepięknym, dużym muralu zobaczmy jego bogatą historię. Naprawdę warto :-)





Pyzdry Historia


Pierwsza wzmianka o Pyzdrach pochodzi z 1232 roku z Kroniki Wielkopolskiej, kiedy książę wrocławski Henryk I Brodaty zdobył Kalisz i zajął księstwo kaliskie. Nie zachował się dokument lokacyjny miasta, wiadomo jednak, że Pyzdry lokowane były na prawie magdeburskim, najprawdopodobniej przez Bolesława Pobożnego około 1257 roku. Oznacza to, że Pyzdry są jednym z najstarszych miast w Wielkopolsce.
W czerwcu 1318 roku król Władysław Łokietek z wołał do Pyzdr zjazd duchowieństwa i dostojników wielkopolskich, na którym podjęto uchwałę o wysłaniu poselstwa do papieża Jana XXII z prośbą o zezwolenie na jego koronację. W 1331 roku miasto zostało spalone przez wojska krzyżackie. Podczas panowania Kazimierza Wielkiego miasto otrzymało nowy przywilej lokacyjny, zostało otoczone murami i wybudowano w nim zamek. W 1345 roku w Pyzdrach zawarto rozejm pomiędzy królem Czech Janem Luksemburskim i Kazimierzem Wielkim. W czerwcu 1346 roku król Kazimierz Wielki ogłosił w Pyzdrach statuty prawne dla Wielkopolski. Król Kazimierz Wielki i jego następca Ludwik Węgierski, nadali miastu szereg przywilejów handlowych. Kazimierz Wielki często bywał na zamku, odbywając tu spotkania dyplomatyczne i sprawując sądy. W 1390 roku Władysław Jagiełło i Warcisław VII zawarli w Pyzdrach układ, na mocy którego Warcisław stał się lennikiem Jagiełły. W 1562 roku Pyzdry zostały wyznaczone jako miejsce przeglądów wojska dla województwa kaliskiego. Pyzdry, aż do końca I Rzeczypospolitej, były siedzibą powiatu i jednocześnie siedzibą sądów szlacheckich: ziemskiego i grodzkiego.
W 1655 roku miasto zajęły wojska szwedzkie. W wyniku pożaru wznieconego przez Szwedów miasto uległo spaleniu prawie w 3/4. Miasto odbudowano, ale na początku XVIII wieku przetoczyły się przez nie kolejne katastrofy. Przez Pyzdry przechodziły wojska saskie, szwedzkie i polskie. W 1704 roku zawiązano w mieście konfederację w obronie króla Augusta II Mocnego. W wyniku walk miasto zostało poważnie zniszczone. W 1768 roku wojska rosyjskie ścigając konfederatów barskich, ponownie zniszczyły miasto.
W 1793 roku, po II rozbiorze Polski, Pyzdry znalazły się w Prusach. W 1807 i 1814 roku pożary ponownie zniszczyły miasto. Po traktacie granicznym z listopada 1817 roku miasto Pyzdry z okolicznymi wioskami zostały przekazane Rosji i stały się częścią Królestwa Kongresowego. W 1867 roku Pyzdry utraciły prawa miejskie.
W 1918 roku Pyzdry wróciły do Polski. Do 1932 roku miasto znajdowało się w powiecie słupeckim w województwie łódzkim, a w wyniku reformy administracyjnej w tym samym roku i likwidacji powiatu słupeckiego znalazły się w powiecie konińskim. Po II wojnie światowej, w 1948 roku, Pyzdry zostały wydzielone z powiatu konińskiego i znalazły się w powiecie wrzesińskim, gdzie znajdowały się do 1975 roku. W latach 1975-1998 miasto i gmina Pyzdry wchodziły w skład województwa konińskiego.

Obecnie Pyzdry leżą w powiecie wrzesińskim, w województwie wielkopolskim. Położone są we wschodniej Wielkopolsce na wysokim brzegu Warty, niedaleko ujścia Prosny.
Według danych z 2016 roku liczba mieszkańców miasta nieznacznie przekracza 3000 osób. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 442. Miasto leży w odległości około 70 km na południowy wschód od Poznania.






Pyzdry Najciekawsze miejsca


  • Pofranciszkański zespół klasztorny  (fot.)  (fot.)
  • W skład zespołu klasztornego wchodzą: kościół Ścięcia Głowy Św. Jana Chrzciciela, który obecnie pełni rolę kościoła filialnego parafii Narodzenia NMP oraz budynek poklasztorny, w którym znajduje się Muzeum Ziemi Pyzdrskiej  (fot.)  (fot.)  (fot.) i biblioteka.
    Zarówno kościół jak i zabudowania klasztorne zbudowane zostały około 1339 roku w miejscu wcześniejszych zabudowań zniszczonych przez krzyżaków w 1331 roku. Gotyckie w stylu budynki były wielokrotnie niszczone przez pożary (1589, 1768, 1880). W wyniku odbudowy budynki zmieniły pierwotny wygląd w XVII i XVIII wieku, nadano im wówczas formy barokowe. Prawdopodobnie w XVII wieku z fundacji Jana Noskowskiego do nawy dobudowano kaplicę Matki Boskiej. W II połowie XVIII wieku do kościoła dobudowano wieżę oraz przebudowano fasadę zachodnią. W 1864 roku władze carskie dokonały kasaty klasztoru. Około 1910 roku przeprowadzono renowację kościoła, a kolejne prace remontowe prowadzono w latach 1920 i 1937. Od 1957 roku, a następnie w latach 1995-1998 prowadzono gruntowne prace konserwatorskie w klasztorze.
    W krużgankach dawnego klasztoru zachowały się malowidła ścienne wykonane w 1733 roku przez franciszkańskiego malarza Adama Swacha, przedstawiające osiemnaście scen z życia św. Franciszka  (fot.). Podczas ich restauracji w latach 1956-1958 odkryto tam gotycką polichromię figuralną (prawdopodobnie II połowa XIV - początek XVI wieku) oraz renesansowe malowidła o motywach roślinnych z II połowy XVI wieku.

  • Kościół farny Narodzenia NMP  (fot.)  (fot.)
  • Kościół zbudowano prawdopodobnie w II połowie XV wieku w stylu późnogotyckim. W latach 1768 i 1807 został uszkodzony przez pożary. Gruntownie odrestaurowany w latach 1865-1870.
    Kościół to trzynawowa świątynia bazylikowa z prezbiterium zamkniętym wielokątnie i wieżą od zachodu. Z lewej i prawej strony prezbiterium umieszczone są dwie zakrystie, w południowej zachowało się gotyckie sklepienie krzyżowo-żebrowe, na którym umieszczony jest rysunek Baranka Bożego. Masywna wieża zakończona jest neogotyckimi blankami z II połowy XIX wieku. Wyposażenie wnętrza głównie współczesne, ze starszych elementów zachowała się kamienna późnogotycka chrzcielnica i krucyfiks z początku XVI wieku.

  • Dom podcieniowy z 1768 roku  (fot.)
  • Ustawiony szczytowo do Rynku, drewniany, konstrukcji sumikowo-łątkowej, otynkowany. Od frontu podcień wsparty na czterech drewnianych słupach, które zostały wymienione w 1957 roku. Przez kilka lat był siedzibą Muzeum Regionalnego w Pyzdrach, które od przeniesienia do nowej siedziby urządza tu wystawy czasowe.
    Kilkakrotnie odnawiany, poddany gruntownej restauracji w latach 1956-1957.

  • Wiatrak holender  (fot.)
  • Wiatrak został zbudowany w 1903 roku. W dwudziestoleciu międzywojennym wyposażono go w urządzenia elektryczne. W 1974 roku przeszedł remont i był jeszcze czynny w latach 80-tych XX wieku.
    Wiatrak został wzniesiony na rzucie koła. Jest to budynek ceglany, trójkondygnacyjny, nakryty kopulastym dachem. Dach kryty jest blachą, wieńczy go chorągiewka z datą budowy i inicjałami właściciela. Elewacje podzielone są ceglanymi gzymsami ząbkowymi. We wnętrzu zachowały się drewniane słupy podtrzymujące stropy i urządzenia mechaniczne, z których część to oryginalne wyposażenie z 1903 roku.

  • Mural z historią miasta  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Mural powstał w 2016 roku, a jego autorem jest Radosław Barka. Mural przedstawia historię miasta, można na nim zobaczyć oprócz postaci i wydarzeń historycznych, także różne budowle miasta, zarówno te istniejące, jak i te, które nie ocalały.
    Na muralu mamy więc zamek królewski, kościół farny, a także dawny drewniany ratusz. Przedstawiono też m.in. legendarną ucieczkę królewicza Kazimierza Wielkiego przed Krzyżakami, pierwszy odnotowany wystrzał z armaty na ziemiach polskich, jest także nawiązanie do spalenia miejscowych czarownic. Malowidło znajduje się na ścianie długości 31 m i wysokości 12 m, a do jego wykonania zużyto 190 litrów farby. Obok muralu zainstalowana została tablica z jego dokładnym opisem.
    Mural znajduje się na ścianie sali widowiskowo-sportowej i jest znakomicie widoczny m.in. z mostu na Warcie.

  • Schody mozaikowe  (fot.)
  • Prowadzą z bulwaru nadrzecznego do pofranciszkańskiego zespołu klasztornego. Mają 52 stopnie, na których została ułożona mozaika przedstawiająca ogromną rybę. Odsłonięcie mozaiki nastąpiło w czerwcu 2018 roku.
    To chyba najładniejsze schody w całej Wielkopolsce, a może i w Polsce.

  • Ławeczka Stefana Korbońskiego  (fot.)
  • Odsłonięta w 2019 roku przy ulicy Nadrzecznej. Upamiętnia Stefana Korbońskiego, polityka polskiego ruchu ludowego, oficera Wojska Polskiego, p.o. Delegata Rządu na Kraj, posła na Sejm Ustawodawczy z ramienia PSL, kawalera Orderu Orła Białego, Sprawiedliwego wśród Narodów Świata. Stefan Korboński związany był z Pyzdrami w dwudziestoleciu międzywywojennym, kiedy przez kilka lat był nauczycielem w miejscowej szkole.

  • Bulwar nadrzeczny z muralami  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Bulwar nadrzeczny, czyli ulica Nadrzeczna, to jedno z ładniejszych miejsc w Pyzdrach. Spacerując wzdłuż brzegu Warty możemy zobaczyć kilka odnowionych kamieniczek z ładnymi muralami, które nawiązują do historii stojących tam budynków.
    Bulwarem można dojść do przystani, z której można wypłynąć w rejs katamaranem po Warcie.

    Na niektórych stronach internetowych można znaleźć informacje o jeszcze jednym zabytku w Pyzdrach, a mianowicie zamku. Niestety, zamku w Pyzdrach już faktycznie nie ma. Jedyne relikty zachowały się w piwnicach budynków wzniesionych na jego terenie. W budynku stojącym na miejscu dawnego skrzydła wschodniego zamku ukryte są gotyckie ściany, a także przypora w północno-zachodnim narożniku.







05.2021


Na podstawie stron internetowych: oficjalna strona Urzędu Miejskiego w Pyzdrach oraz Pyzdry w Wikipedii.




Aktualizacja 27.05.2021






Mural z historią miasta

Mural z historią miasta

Pofranciszkański zespół klasztorny

Pofranciszkański zespół klasztorny

Murale na ulicy Nadrzecznej

Murale na ulicy Nadrzecznej

Pofranciszkański zespół klasztorny

Pofranciszkański zespół klasztorny

Wiatrak holender

Wiatrak holender

Kościół farny Narodzenia NMP

Kościół farny Narodzenia NMP

Pofranciszkański zespół klasztorny

Pofranciszkański zespół klasztorny

Panorama miasta znad Warty

Panorama miasta znad Warty

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic DMC-FZ300




Oficjalna strona Urzędu Miejskiego w Pyzdrach
Pyzdry w Wikipedii
www.miastopoznaj.pl - Pyzdry