Dariusz Domagała - Puck - pierwszy port wojenny Rzeczypospolitej

Chyba niewiele osób wie, że to małe miasteczko było pierwszym portem wojennym Rzeczypospolitej, a tutejszy zamek, jako jeden z nielicznych, oparł się podczas "potopu" potędze wojsk szwedzkich.
Dziś to małe, senne miasteczko z pięknie odnowionym rynkiem, potężnym kościołem farnym i molem, z którego możemy podziwiać widoki Zatoki Puckiej i Półwyspu Helskiego.
Rzecz jasna mowa o Pucku, do którego odwiedzenia dziś pięknie wszystkich zapraszam :-)

Puck Historia

Pierwsi osadnicy pojawili się ne terenie dzisiejszego Pucka już VII wieku, istniał tu wówczas port i gród handlowy. W II połowie XIII wieku Puck był grodem kasztelańskim książąt pomorskich. W 1309 roku został zdobyty przez Krzyżaków i stał się siedzibą komturii. W 1348 roku uzyskał prawa miejskie na prawie chełmińskim z rąk krzyżackich. Pod koniec XIV lub na początku XV wieku Krzyżacy zbudowali w Pucku murowany zamek, rozebrany po I rozbiorze przez Prusaków. Podczas wojny trzynastoletniej (1454-1466) Puck opowiedział się po stronie Polski. W 1457 roku król Kazimierz Jagiellończyk, w zamian za pożyczkę w wysokości 15 tysięcy marek, ustanowił tu państewko lenne, którego władcą został wygnany król Szwecji Karol VIII Knutsson Bonde. Państewko puckie istniało formalnie do 1460 roku, kiedy to Puck zdobyli Krzyżacy, a król szwedzki znalazł schronienie w Gdańsku.
W 1466 roku Puck włączono do polskich Prus Królewskich. W 1491 roku miasto zostało zastawione (po raz drugi) u mieszczan gdańskich wraz ze starostwem przez Kazimierza Jagiellończyka. W 1545 roku król Zygmunt Stary odebrał Puck Gdańskowi. W 1567 roku król Zygmunt August przeniósł z Gdańska do Pucka bazę floty kaperskiej, a później miasto stało się bazą floty wojennej pod dowództwem Ernesta Wejhera. Po I rozbiorze Polski Puck został włączony do Prus. W 1818 roku stał się siedzibą powiatu w rejencji gdańskiej.
Po I wojnie światowej miasto ponownie znalazło się w granicach Rzeczpospolitej. 10 lutego 1920 odbyły się tu tzw. zaślubiny Polski z morzem z udziałem generała Józefa Hallera. Do czasu budowy porty w Gdyni pucki port był najważniejszym portem Polski. W lipcu 1920 roku utworzono tu Bazę Lotnictwa Morskiego, pierwszą jednostkę polskiego lotnictwa morskiego. Do wybuchu II wojny światowej port w Pucku był głównym portem marynarki wojennej. W 1926 roku zlikwidowano powiat pucki.
W latach 1939-1945 miasto pozostawało pod okupacją niemiecką. W okresie 1941-1944 istniał tu obóz pracy (filia obozu w Stutthofie), gdzie produkowano części do samolotów. W marcu 1945 roku miasto zostało zajęte przez armię sowiecką. W 1956 roku reaktywowano powiat pucki, który istniał do 1975 i ponownie od 1999 roku.

Obecnie Puck jest miastem powiatowym w województwie pomorskim. Leży na Kaszubach u ujścia Płutnicy do Zatoki Puckiej. W 2011 roku miasto liczyło około 11500 mieszkańców.
Przez Puck przebiega droga wojewódzka nr 216 (Reda-Hel). Miasto leży w odległości około 50 km na północ od Gdańska.
Przy drodze nr 216 znajduje się miejsce o dość nietypowej nazwie - Kaczy Winkiel. Z parkingu tuż obok drogi możemy podziwiać Zatokę Pucką, Półwysep Helski oraz panoramę Pucka z charakterystycznym molem i potężną bryłą kościoła farnego. Mój film z Kaczego Winkla można zobaczyć tutaj.

Puck Najciekawsze miejsca

Rynek

Rynek posiada średniowieczny układ urbanistyczny z kamienicami z XVIII i XIX wieku oraz ratuszem z XIX wieku. Kamienice zdobione są w stylach: neogotyckim, klasycystycznym, eklektycznym i secesyjnym (fot.) (fot.) (fot.). Ratusz powstał w 1865 roku w stylu neogotyckim według projektu architekta Blaurocka z Wejherowa (fot.).

Kościół farny Świętych Apostołów Piotra i Pawła (fot.) (fot.) (fot.)

Obecny kościół farny powstał pomiędzy latami 1330-1400. Wcześniej istniał w tym miejscu kościół romański, do którego w 1309 roku dobudowano, istniejącą do dziś, wieżę. W latach 1556-1589 kościół był świątynią luterańską. W 1623 roku Jan Wejher, syn puckiego starosty, ufundował ołtarz z obrazami Hermana Hana.
Obecne ołtarze (główny i dwa boczne: Matki Bożej i św. Antoniego) pochodzą z około 1800 roku. W ołtarzu głównym znajdują się cztery przesuwane obrazy. W nawie głównej warto zwrócić uwagę na ambonę z baldachimem z XVII wieku (fot.). Ponadto chrzcielnica parawanowa z końca XVII wieku (fot.), wielki krucyfiks na ścianie tęczowej z około 1700 roku oraz bogato zdobione rokokowe konfesjonały oraz kaplica grobowa Wejherów, ufundowana w 1597 roku. Na przełomie XIX i XX wieku w kościele przeprowadzono remont: powiększono otwory okienne i wymieniono posadzkę.
Kościół stoi nad brzegiem zatoki Puckiej i dzięki temu jest bardzo dobrze widoczny z daleka. Podczas odpustu, 29 czerwca, odbywa się tradycyjna pielgrzymka łodziami z portów na Mierzei Helskiej, a na wodach zatoki odbywa się msza święta, będąca wstępem do mszy odpustowej w kościele.

Szpitalik, dawny drewniany szpital barokowy (fot.)

Budynek pochodzi z 1681 roku. Zbudowany w obrębie murów miejskich po zniszczeniu podczas wojen ze Szwedami poprzedniego obiektu pełniącego rolę szpitala i przytułku dla ubogich. Środki na odbudowę pochodziły z fundacji ustanowionej przez króla Jana III Sobieskiego. Obiekt pełnił funkcję przytułku do lat 60-tych XX wieku. W 1970 roku budynek szpitalika stał się siedzibą Stacji Gromadzenia Dóbr Kultury i Upowszechniania Wiedzy o Regionie, którą w 1980 roku przekształcono w Muzeum Ziemi Puckiej.
Obecnie w budynku znajduje się dział etnograficzny muzeum. Odtworzono w nim warsztat szewski, krawiecki, tkacki, rogarski oraz sieciarnię i kuźnię. Do dawnego charakteru budynku nawiązuje wystawa poświęcona lecznictwu na Ziemi Puckiej.
Oprócz szpitalika Muzeum Ziemi Puckiej znajduje się również w jednej z kamienic przy Rynku. Umiejscowiono tam dział historyczno-archeologiczny.

Molo i port (fot.)

Z puckiego mola roztacza się piękny widok na Zatokę Pucką i Półwysep Helski. Bardzo ładnie prezentuje się też kościół farny. Na molo stoi nietypowa w kształcie restauracja. Obok mola znajduje się port jachtowy.

Pomnik generała Józefa Hallera i słupek zaślubinowy

Pomnik generała Hallera znajduje się obok małego portu rybackiego w Pucku. Stoi w miejscu, w którym 10 lutego 1920 roku odbyły się symboliczne zaślubiny Polski z morzem. W uroczystości obok generała Hallera brał udział minister spraw wewnętrznych Stanisław Wojciechowski. Dla upamiętnienia zaślubin postawiono skromny pomnik-popiersie generała oraz słupek zaślubinowy z symboliczną obrączką (fot.).

Pomnik generała Mariusza Zaruskiego (fot.)

Pomnik generała Zaruskiego stoi tuż przy wejściu na molo w Pucku. Generał był osobą bardzo wszechstronną - pionierem polskiego żeglarstwa i wychowania morskiego, taternikiem, grotołazem, popularyzatorem narciarstwa i turystyki górskiej, założycielem Tatrzańskiego Ochotniczego Pogotowia Ratowniczego. Był żołnierzem Legionów Polskich, uczestnikiem wojny polsko-sowieckiej, generałem brygady Wojska Polskiego i adiutantem Prezydenta RP. W latach 1926-1927 był starostą puckim.

Ławeczka Puckiego Kapra (fot.)

Kaper był dowódcą uzbrojonego statku handlowego, który na własny koszt walczył w służbie królewskiej. Pierwszą flotę kaperską w Polsce zorganizował król Kazimierz Jagielończyk w 1456 roku. W 1568 roku Komisja Morska podniosła Puck do rangi portu wojennego Rzeczypospolitej. Starostowie z rodu Wejherów tworzyli floty kaperskie w XVI i XVII wieku, które były postrachem Szwedów.
Obok Ławeczki Puckiego Kapra stoi pamiątkowa tablica poświęcona załodze starościńskiego zamku w Pucku oraz puckim mieszczanom, którzy nie ulegli w 1656 roku potędze szwedzkiego wojska.

01.2016

Na podstawie stron internetowych: Oficjalna strona Pucka i Puck w Wikipedii.

Aktualizacja 31.01.2016