Dariusz Domagała - Wyspa Hvar

Dla tych, którzy uwielbiają słoneczne dni, wyspa Hvar będzie idealna, bo to jedno z najbardziej słonecznych miejsc w całej Chorwacji. Dla tych, którzy lubią fiolet Hvar oferuje nieskończone pola lawendy, przez co bywa nazywana lawendową wyspą.
Jeszcze inni znajdą tu przepiękne krajobrazy i urocze małe miasteczka. No i znakomite lody lawendowe :-) Tylko drogi mają fatalne...

Wyspa Hvar O wyspie

Wyspa Hvar leży na południe od wyspy Brač. Jest długa na 72 km, a szerokość wynosi od 4 do 10,5 km. Linia brzegowa wyspy ma aż 270 km. Jej powierzchnia liczy 297 km kwadratowych, co daje jej czwarte miejsce wśród chorwackich wysp. Liczba ludności wynosi około 11,5 tys. Najwyższy szczyt wyspy to Sveti Nikola (626 m n.p.m.).
Na wyspie nie ma żadnych rzek ani jezior, a roczna suma opadów wynosi mniej niż 800 mm. Do tradycyjnych zajęć ludności należą rybołówstwo, uprawa winnej latorośli, oliwek, fig, a także lawendy i rozmarynu oraz obsługa turystów. Największe miejscowości na wyspie to Hvar, Jelsa, Stari Grad, Vrboska i Sućuraj.
Ze względu na lawendowe pola wyspa bywa nazywana często "lawendową wyspą", a z powodu bardzo dużej ilości słonecznych dni w roku (średnio ponad 2700 godzin słonecznych w ciągu roku), wyspa pretenduje do jednego z najbardziej nasłonecznionych miejsc w całej Chorwacji.

Aby dostać się na wyspę Hvar, należy skorzystać z promów chorwackiego operatora Jadrolinija. Promy kursują m.in. ze Splitu, a czas podróży wyniesie około 2 godzin. Port promowy znajduje się w Starim Gradzie. Inną opcją jest skorzystanie z promów kursujących z miejscowości Drvenik na Rivierze Makarskiej. Długość rejsu z Drvenika wyniesie zaledwie 30 minut, a prom przypływa do miasta Sućuraj. W tym przypadku, jeżeli chcemy odwiedzić miasto Hvar lub Stari Grad, należy liczyć się z około 80 km przejażdżką wąską drogą na zachodnią część wyspy. Wszystkie informacje o rozkładzie kursów oraz o cenach biletów najlepiej znaleźć na stronie Jadrolinii. Tam też można łatwo zakupić bilety on line.

Wyspa była zamieszkana już w czasach prehistorycznych, prawdopodobnie około 3,5 tys. lat p.n.e. W źródłach pisanych Hvar pojawia się w latach 385-384 p.n.e., kiedy osadę o nazwie Pharos założyli tu Grecy. Było to na terenie dzisiejszego miasta Stari Grad. W 235 roku p.n.e. Pharos zostało podbite przez Ilirów. W 229 roku p.n.e. miasto zostało podbite przez Rzymian. Pod panowaniem Rzymian Pharos nosiło nazwę Pharia.
Wraz z przybyciem Słowian rozpoczyna się średniowieczna historia Hvaru. W XI wieku Hvar był częścią państwa chorwackiego. W Starim Gradzie była siedziba biskupa, przeniesiona w 1278 roku do Hvaru. W 1420 roku Hvar znalazł się pod wpływami Wenecji i tak pozostało aż do upadku Republiki Weneckiej w 1797 roku. Hvar stał się ważnym portem weneckim i przeżywał okres rozkwitu. W sierpniu 1571 roku Hvar zaatakowała flota turecka, która spaliła miasto. Po upadku Republiki Weneckiej wyspa znalazła się pod zaborem austriackim, z krótką przerwą (1806-1814) na panowanie Francji. Dla wyspy był to czas dobrobytu. W tym czasie wszystkie porty wyspy zostały odbudowane, a jego znaczenie i dominacja w handlu morskim stała się znacząca.
W latach 1918-1921 wyspę okupowali Włosi. Na mocy traktatu z Rapallo wyspę włączono do Królestwa Jugosławii, a po II wojnie światowej do Republiki Jugosławii. W 1992 roku, kiedy to Chorwacja stała się niepodległym państwem wyspa Hvar znalazła się w jej granicach.

Wyspa Hvar Miasto Hvar

Miasto Hvar (wł. Lesina) leży na zachodnim krańcu wyspy, administracyjnie w żupanii splicko-dalmatyńskiej. W 2021 roku miasto liczyło około 4200 mieszkańców.
Miasto zostało założone przez Greków (gr. Pharos) w IV wieku p.n.e. Około II wieku p.n.e. przybyli tu Rzymianie, a VII-VIII pojawili się Słowianie. Od XIII do XVIII wieku miasto stanowiło część Republiki Weneckiej i było ważną bazą morską.

Najciekawsze miejsca w Hvarze:

Katedra św. Szczepana (fot.) (fot.)

Pierwotnie był to kościół w stylu romańskim z XII wieku. W XIV i XV wieku został przebudowany w stylu gotyckim. W wyniku kolejnej przebudowy w XVI wieku kościół otrzymał obecny kształt trójnawowego obiektu bez transeptu z elementami renesansu. Wystrój wnętrza jest w stylu barokowym.
Do północnej nawy przylega dzwonnica z XVI wieku (fot.). Obok katedry znajduje się także Pałac Diecezjalny, w którym urządzono Muzeum Biskupie.
Wejście do katedry jest płatne. My mogliśmy zobaczyć wnętrze kościoła tylko przez chwilę dzięki uprzejmości pana pilnującego wejście, bo akurat odbywała się tam próba chóru, a oficjalne godziny wejścia to tylko 9.30-12.30 i 16.30-19.30. My najpierw poszliśmy zwiedzić twierdzę Španjola, a do katedry trafiliśmy niedługo po 12.30...

Twierdza Španjola (fot.) (fot.) (fot.) (fot.) (fot.)

Budowę twierdzy rozpoczęto w 1278 roku, kiedy Hvar trafił pod panowanie Republiki Weneckiej. Ostateczny kształt twierdza przybrała jednak dopiero w XVI wieku, w czasie kiedy istniało realne zagrożenie ze strony floty tureckiej oraz piratów z Morza Śródziemnego. Nazwa Španjola pochodzi od hiszpańskich inżynierów, którzy pomagali Wenecjanom w budowie twierdzy.
Twierdza wznosi się na wysokość około 90 m nad miastem na wzgórzu Sveti Mihovil (fot.). Mury są uzupełnione czterema narożnikami, składającymi się z czterech wież, których budowa trwała od XIII do XVI wieku. Zamek wraz z murami obronnymi, stanowił centrum obrony miasta i portu. W sierpniu 1571 roku miasto zaatakowali Turcy, a następnie splądrowali je i spalili. W twierdzy schronili się wówczas mieszkańcy miasta, dzięki czemu uratowali życie.
W październiku 1579 roku piorun uderzył w budynek, w którym przechowywany był proch. W wyniku potężnej eksplozji twierdza doznała bardzo poważnych zniszczeń. W ciągu następnego wieku, twierdza była przebudowywana i naprawiana. Na początku XIX wieku, w czasie panowania austriackiego, wybudowano nowe, duże koszary, a w połowie tego stulecia, duże magazyny. W II połowie XIX wieku, miasto Hvar straciło znaczenie militarne i fort został opuszczony.
Dzisiaj odrestaurowana twierdza jest udostępniana do zwiedzania, a z jej murów roztaczają się fantastyczne widoki na miasto Hvar i leżące bardzo blisko Wyspy Paklińskie (fot.) (fot.) (fot.). Wewnątrz twierdzy znajdują się niewielkie ekspozycje muzealne (fot.).
Do twierdzy można dojść pieszo ścieżką ze starówki Hvaru lub dojechać samochodem. Wstęp do twierdzy jest płatny. Można zakupić bilet łączony, który uprawnia również do zwiedzania innych zabytkowych obiektów w mieście.

Loggia miejska z wieżą zegarową (baszta Toran) (fot.) (fot.)

Pierwsza wzmianka o budynku pochodzi z 1289 roku. W czasach panowania weneckiego służyła jako gmach sądu i siedziba giełdy. Obecna loggia została zbudowana w latach 1515-1517. Zniszczona przez Turków została odbudowana pod koniec XVI wieku.
Wstęp płatny.

Arsenał (fot.) (fot.)

Najważniejszy obiekt publiczny w dawnym Hvarze. Wybudowany w latach 1292-1331. Służył jako miejsce naprawy statków. W XVI wieku wzniesiono nowy budynek spalony przez Turków w 1571 roku. Obecny kształt to efekt odbudowy w 1611 roku. W 1612 roku od strony północnej dodano magazyn na zboże z tarasem zwanym Belwederem, z którego można było wejść do teatru na drugim piętrze budynku. Teatr w Hvarze uważany jest za pierwszą w Europie scenę publiczną i działa nieprzerwanie aż do dziś. W roku 1800 Arsenał przeszedł gruntowna renowację, a obecny neobarokowy wygląd uzyskał po kolejnej restauracji i odnowieniu w 1900 roku.
Wstęp do budynku jest płatny.

Klasztor franciszkanów (fot.)

Budynek klasztoru z pięknym arkadowym dziedzińcem pochodzi z XV wieku. W środku znajduje się wystawa prezentująca różne dzieła sztuki i znaleziska archeologiczne z dna morza. W klasztornym kościele znajduje się grób pochodzącego z Hvaru chorwackiego poety, Hanibala Lucicia.
Klasztorne krużganki można zobaczyć za darmo, wstęp do muzeum jest płatny.

Klasztor benedyktynek

Założony w 1664 roku przez dwie mniszki z wyspy Pag. Klasztor słynie z ponad stuletniej tradycji koronkarstwa. W znajdującym się obok kościele św. Antoniego Opata i św. Jana Chrzciciela z XVII wieku mieści się kolekcja koronek z nici agawy wytwarzanych przez zakonnice. Koronkarstwo z Hvaru wpisane jest na listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości UNESCO.

Kościół św. Marka (fot.)

Kościół to pozostałość po klasztorze dominikanów zlikwidowanym podczas francuskiej okupacji na początku XIX wieku. Dzwonnica kościoła dominuje w krajobrazie tej części miasta.

Mury miejskie (fot.) (fot.)

Budowę murów rozpoczęli Wenecjanie. Najlepiej zachowane mury są w północnej części starego miasta i odchodzą dwoma ramionami od twierdzy.

Trg św. Szczepana (fot.) (fot.)

Jeden z największych placów w Dalmacji, ma powierzchnię 4,5 tys m kwadratowych. W miejscu placu była kiedyś głęboka zatoka, która sięgała do miejsca obecnej katedry. Zatokę zasypano do XV wieku. Pośrodku placu znajduje się studnia miejska z 1520 roku.
Przy placu znajduje się wiele renesansowych budynków, n.p. takich jak Pałac Paladini (fot.).
Akurat w tym czasie kiedy byliśmy w Hvarze w okolicach placu trwały jakieś prace budowlane i na środku placu został zakotwiczony niezbyt fotogeniczny dźwig, który niestety nie pozwolił zrobić ładnych zdjęć całego placu :-(

Stare miasto (fot.) (fot.) (fot.) (fot.)

Jak to bywa w chorwackich miasteczkach, także w Hvarze warto po prostu powłóczyć się wąskimi kamiennymi uliczkami starego miasta :-)

Wyspa Hvar Stari Grad

Miasto Stari Grad (wł. Cittavecchia) leży w zachodniej części wyspy Hvar, w żupanii splicko-dalmatyńskiej. W 2021 roku miasto liczyło około 3000 mieszkańców.
Miasto zostało założone w IV wieku p.n.e. przez Greków i było główną osadą na Hvarze. W XIII wieku zaczęło tracić na znaczeniu na rzecz miasta Hvar.
W Starim Gradzie znajduje się przystań, do której przybijają promy ze Splitu.

Najciekawsze miejsca w Starim Gradzie:

Kościół św. Szczepana (fot.) (fot.)

Stoi w miejscu dawnej katedry na wyspie, która została zniszczona przez Turków. Obecny barokowy kościół rozpoczęto budować w 1605 roku. W 1753 roku powstała wolnostojąca dzwonnica (fot.).

Kościół św. Rocha (fot.)

Zbudowany w 1569 roku. W 1783 roku dobudowano małą dzwonnicę.

Pałac (twierdza) Petra Hektorovića (fot.) (fot.) (fot.)

Petar Hektorović (1487-1572) był znanym chorwackim poetą oraz przedstawicielem jednej z najbogatszych rodzin na wyspie Hvar. Sam zaprojektował swoją rezydencję i szczegółowo dbał o każdy jej szczegół.
Budowa rozpoczęła się w połowie XVI wieku i trwała 40 lat. Budynek uległ zniszczeniu podczas ataku Turków w 1571 roku. Po śmierci Petara Hektorovića budynek pozostawał w ruinie do początków XVIII wieku, a pełna rekonstrukcja została przeprowadzona w I połowie XIX wieku.
Najciekawszym elementem i atrakcją w rezydencji jest staw zlokalizowany w samym środku dworu (fot.). W zależności od kąta padania promieni słonecznych, woda zmienia kolor od zielonego po błękitny. Pięknie wygląda również ogród z patio i miejscem do odpoczynku (fot.). Cały ogród porośnięty jest bujną roślinnością: drzewami, krzewami, tutejszymi ziołami i kwiatami. Na ścianach budynku Hektorović kazał wyryć ponad 20 krótkich zdań w dawnym języku chorwackim i po łacinie (fot.) (fot.). Niektóre z nich widać na pierwszy rzut oka, niektóre trzeba dobrze poszukać.
Wstęp do pałacu jest płatny.

Kościół św. Jana (fot.)

Był pierwszą siedzibą biskupa i najstarszym miejscem sakralnym wyspy.

Klasztor dominikanów (fot.)

Założony w 1482 roku. W 1571 roku, po ataku tureckim, dobudowano dwie baszty obronne. W 1572 roku pochowany tu został Petar Hektorović.
Pod koniec XIX wieku zburzono stary kościół i postawiono w tym samym miejscu nowy, a budynek klasztorny gruntownie przebudowano.

Kościół św. Mikołaja (fot.)

Najstarsze części kościoła (zakrystia) pochodzą z XII-XIII wieku, a nawa pochodzi z około 1500 roku.

Kościół św. Hieronima

Zbudowany w XIII-XIV wieku. W XVII wieku został zdesakralizowany i był używany jako hospicjum, lazaret, miejsce kwarantanny dla marynarzy. Od lat 70-tych XX wieku służy jako galeria.

Trg Škor (fot.) (fot.) (fot.)

Plac jest uważany za najładniejszy i najbardziej malowniczy plac mieście.

Starigradsko Polje

W tym miejscu zachował się stworzony jeszcze przez starożytnych Greków system podziału ziemi. Ziemię podzielono na działki o wymiarach 180x900 m, oddzielone kamiennymi murkami. Powierzchnia Polja wynosi 1377 ha.
W 2008 roku Starigradsko Polje zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Wyspa Hvar Jelsa

Miasto (choć administracyjnie to wieś) Jelsa leży na zachodnim krańcu wyspy, w żupanii splicko-dalmatyńskiej. W 2021 roku miejscowość liczyła około 1800 mieszkańców.

Najciekawsze miejsca w Jelsie:

Kościół Wniebowzięcia Matki Bożej (fot.) (fot.) (fot.)

Z 1331 roku, przebudowany w 1535 roku. W kościele znajduje się obraz z XVII wieku flamandzkiego malarza Pietro de Coster, przedstawiający patronkę kościoła. Znajduje się tam również drewniany posąg Matki Bożej, który został sprowadzony do Jelsy z Bośni i Hercegowiny w 1539 roku. Ponadto w kościele znajduje się tryptyk ołtarzowy pochodzący z lat 1636-1645.

Kościół Matki Bożej od Zdrowia (fot.)

Położony na wzgórzu Račić. Kościół patronki miasta zbudowany w 1535 roku. Dzwonnica powstała w 1863 roku.

Kaplica św. Jana

Pochodzi z końca XVII wieku.

Park Perivoj (fot.) (fot.)

Założony w 1870 roku, ma około 4 ha powierzchni. To jeden z najstarszych parków w Dalmacji.
Park podzielony jest na dwie części, a w każdej z nich znajduje się pomnik - w jednej z części Niko Dubokovića, naczelnika Jelsy, a w drugiej Antuna Dobronića urodzonego w Jelsie kompozytora i profesora Akademii Muzycznej w Zagrzebiu.

Trg Pjaca (fot.) (fot.)

Centralny plac miasta. Pjaca to nazwa potoczna, oficjalnie nosi nazwę Chorwackiego Odrodzenia Narodowego.

W Jelsie przy nadmorskiej Rivie (fot.) (fot.) (fot.), a właściwie na Pjacy, można zjeść genialne lody. Polecam zwłaszcza lody lawendowe, smak po prostu nie z tej ziemi, a ceny bardzo przystępne. Lokal nazywa się Jelsa Slastičarnica Gelateria Ice Caffe :-)

07.2026

Na podstawie strony internetowej: Hvar Tourist Board (ang.) oraz przewodników: Zuzanny Brusić, Salomei Pamuły, Beaty i Pawła Pomykalskich Wybrzeże Chorwacji. Dalmacja, Wydawnictwo Helion 2023 oraz Beaty i Pawła Pomykalskich Chorwacja. Przewodnik, Oficyna Wydawnicza Rewasz 2017 .

Aktualizacja 05.07.2026