Zamek w Chęcinach zbudowano na skalistym wzgórzu (367 m npm.), prawdopodobnie na przełomie XIII i XIV wieku z inicjatywy biskupa krakowskiego Jana Muskata. Pierwsza wzmianka o zamku pojawia się w dokumencie Władysława Łokietka z roku 1306 i potwierdza nadanie go wraz z 11 okolicznymi wsiami biskupowi Muskacie. W następnym roku, po wykryciu że biskup popiera dążenia Czechów do opanowania ziemi krakowskiej, Łokietek odebrał zamek i uczynił go ośrodkiem książęcej administracji. W latach 1310, 1318, 1331 i 1333 odbywały się tu zjazdy możnowładców i rycerstwa małopolskiego oraz wielkopolskiego. Zamek odegrał ważną rolę w 1331 roku, to stąd wojska polskie wyruszyły na wojnę z Krzyżakami. To tu 26 maja 1331 roku odbył się Zjazd Ziem Polskich zwołany przez króla Władysława Łokietka. Dzień ten uznaje się za pierwsze obrady sejmu w Polsce.
Po śmierci Łokietka zamek został rozbudowany przez Kazimierza Wielkiego. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 r. przetrzymywano na zamku ważnych jeńców krzyżackich. Rezydowała tu druga żona króla Adelajda, a także jego córka Elżbieta Łokietkówna, żona Władysława Jagiełły, Zofia Holszańska z synem Władysławem Warneńczykiem oraz żona Zygmunta Starego, królowa Bona. Zamek przez długie lata używany był także jako więzienie stanu, gdzie osadzano więźniów politycznych.
W połowie XVI wieku Chęciny spustoszył pożar, który dotknął też zamek. Prawdopodobnie w wyniku zniszczeń dokonanych przez pożar oraz z braku należytej konserwacji zabudowań przez kolejnych starostów, zamek zaczął powoli podupadać. W 1588 roku sejm zezwolił na przeniesienie ksiąg ziemskich powiatu chęcińskiego z zamku do kościoła w Chęcinach. W 1607 w czasie rokoszu Mikołaja Zebrzydowskiego fortyfikacje zostały zniszczone przez buntowników, a zabudowania spalone. Kolejny starosta chęciński i miecznik koronny Stanisław Branicki odnowił zamek i częściowo go rozbudował. Niestety, już w latach 1655-1657 został doszczętnie zniszczony najpierw przez Szwedów, a następnie przez oddziały Jerzego Rakoczego. Kolejne zniszczenia przyniósł rok 1707 i następna okupacja szwedzka. Zamek przestał być wówczas rezydencją starościńską i bardzo szybko zaczął zamieniać się w ruinę.
Mury zamkowe rozbierano w celu pozyskania budulca budowlanego, a podczas I wojny światowej zamek ucierpiał z powodu ostrzału artyleryjskiego wojsk austriackich. Pierwsze prace konserwacyjne przeprowadzono już w 1877 roku, kolejne w Polsce międzywojennej z inicjatywy ówczesnego burmistrza Chęcin. Po II wojnie światowej, w roku 1947, zamek został wpisany do rejestru zabytków. W latach 1948-1949 odremontowano wieże, w 1961 roku przeprowadzono konserwację zamkowych murów. We wschodniej baszcie urządzono punkt widokowy.
Zamek dzieli się na dwie części: zamek górny, rozciągający się między dwoma okrągłymi basztami  (fot.)  (fot.) z murem o grubości 2 metrów oraz zamek dolny z ostrołukową furtą i czworoboczną basztą  (fot.)  (fot.), którą dobudowano w XV wieku. Główna brama znajdowała się od strony wschodniej, a wjazd odbywał się przez zwodzony most (zamieniony później na stały) i wysuniętą przed basztę bramę zabezpieczoną żelazną kratą (tzw. broną), którą opuszczano na noc. Brama przylegała do wieży. Z drugiej strony baszty bramnej przylega sklepione pomieszczenie, gdzie prawdopodobnie mieściła się kaplica zamkowa (ze skarbcem koronnym). Druga z okrągłych baszt służyła za ostatni punkt oporu w razie oblężenia. Zamek dolny pełnił funkcje gospodarcze. Na środku jego dziedzińca znajduje się otwór po studni  (fot.), wykutej w skale na głębokość 100 m. Prawdopodobnie przez nią i podziemny korytarz prowadzący do chęcińskiego kościoła utrzymywano łączność w czasie oblężenia. Jedna z zamkowych legend mówi, że warownia posiadała połączenie z kościołem na Karczówce w Kielcach.

Zamek leży tuż obok drogi krajowej nr 7, 16 km na południowy-zachód od Kielc. W okolicach zamku kręcono pod koniec lat 60-tych XX wieku sceny batalistyczne do filmu "Pan Wołodyjowski".
Obecnie zamek ma status trwałej ruiny i jest udostępniony do zwiedzania, wstęp płatny. Możliwe jest wejście na dwie wieże, z których mamy bardzo ładny widok na Chęciny i okolice  (fot.)  (fot.). Bilet wstępu na zamek upoważnia także do odwiedzenia synagogi i kamienicy "Niemczówka" leżących tuż obok chęcińskiego rynku.
"Niemczówka" to renesansowa kamienica zbudowana w 1570 roku  (fot.)  (fot.). Nazwa pochodzi od jej właścicieli - Walentego Wrześni i jego żony Anna z Niemczów. Budynek składa się z trzech kondygnacji: sklepionych kolebkowo piwnic, parteru i poddasza. Posiada również obszerną sień przejazdową oraz dziedziniec. W budynku znajduje się m. in. Centrum Informacji Turystycznej i Historycznej Gminy Chęciny.
Synagoga w Chęcinach zbudowana została po 1638 roku  (fot.). Budynek został poważnie zniszczony podczas II wojny światowej. W 1958 roku przeprowadzono remont oraz zrekonstruowano czteropasmowy dach, przeznaczając synagogę na Gminny Ośrodek Kultury. Kolejne prace remontowe zostały przeprowadzone dopiero w latach 90-tych XX wieku. Od 2024 roku działa tu Centrum Pamięci Kultury Żydowskiej  (fot.).

------------------------------------------
W murach chęcińskiego zamku wciąż możemy spotkać duchy jego dawnych mieszkaców :-) Najważniejszym duchem jest Biała Dama, która pojawia się najczęściej o godzinie 22. Przybywa w zamkowe mury już od wieków, od śmierci mieszkającej tu niegdyś królowej Bony. Podobno zjawa dogląda ukrytych tu skarbów, których Bona nie zdołała wywieźć do Włoch bowiem pod jednym z wyładowanych kosztownościami wozów załamał się most na Białej Nidzie...
Kolejną zjawą jest duch rycerza na czarnym koniu, dlatego czasami wśród ruin można usłyszeć tętent końskich kopyt. Duch rycerza również związany jest ponoć ze skarbem królowej Bony, bowiem gdy zawalił się most pod królewskim wozem, do zamku wysłano na pomoc jednego z rycerzy. Nie został wpuszczony do zamku i dlatego od czasu do czasu wciąż próbuje się dostać do chęcińskiego zamku...

Zamek stanowi największą atrakcję turystyczną Chęcin, ale warto także zobaczyć: