Dariusz Domagała - Bardejów

Bardejów leży zaledwie kilkanaście kilometrów od naszej południowej granicy, więc można tu wyskoczyć choćby na kilka godzin. A w Bardejowie jest co zobaczyć, co docenił również świat wpisując stare miasto na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Bardejowskie stare miasto jest rzeczywiście przepiękne, a do tego jeszcze otoczone dobrze zachowanymi murami obronnymi z basztami.

Bardejów Historia

Pierwsza pisemna wzmianka o Bardejowie pochodzi z 1241 roku i jest nią zapis w tzw. Kronice Ipatijewskiej Kolejna wzmianka pochodzi z 1247 roku, kiedy król Bela IV rozstrzyga spory pomiędzy niemieckimi osadnikami z Preszowa a cystersami z Bardejowa. Na przełomie XIII i XIV wieku w rejonie klasztoru cystersów osiedlili się niemieccy osadnicy ze Śląska. W rozwoju osady pomogły przywileje jakie nadał jej w 1320 roku król Karol Robert Andegaweński. W XIV i XV wieku Bardejów był ważnym ośrodkiem rzemiosła i handlu, a do rozwoju miasta przyczyniło się jego położenie na szlaku handlowym z Półwyspu Bałkańskiego do Polski i na Ruś. W 1352 roku król Ludwik I nadał miastu przywilej urządzania dorocznego jarmarku na św. Idziego. W 1363 roku król Kazimierz Wielki potwierdził zwolnienie kupców z Bardejowa od cła na drodze do Krakowa przez Grybów i Czchów.
W 1352 roku król Ludwik I kazał otoczyć Bardejów murem obronnym z basztami. W XV wieku miasto miało mury, w których było już 5 bram. W 1365 roku miasto uzyskało prawo miecza, mogło więc wydawać wyroki śmierci i wykonywać je. W 1376 roku miasto zostało podniesione przez króla Ludwika I do rangi wolnego miasta królewskiego. Bardejów stał się wówczas jednym z największych i najbogatszych miast ówczesnych Górnych Węgier. Od 1453 roku miasto posiadało herb, nadany przez króla Władysława Pogrobowca. Król Ferdynand Habsburg w 1563 roku nadał miastu przywilej na dwa nowe jarmarki, mające się odbywać na trzy dni przed św. Maciejem i św. Tomaszem, a także cotygodniowe targi w sobotę.
Szczyt rozwoju Bardejowa przypadł na przełom XVI i XVII wieku. Z tego czasu pochodzi większość zabytkowych budowli. Pod koniec XVII wieku miasto zaczęło podupadać, do czego przyczyniły się toczące się w okolicach węgierskie powstania przeciw Habsburgom. W 1679 roku miasto dotknęła epidemia, w 1680 roku wielki pożar. W 1725 roku miasto przeżyło trzęsienie ziemi, w wyniku którego m.in. ucierpiała wieża kościoła św. Idziego. Kolejne pożary miały miejsce w 1774 i w 1878 roku, w tym drugim pożarze spaleniu uległo prawie całe miasto w obrębie murów obronnych. Ponowny rozwój miasta rozpoczął się po połączeniu go linią kolejową z Preszowem w 1893 roku.
Po II wojnie światowej, w latach 50-tych XX wieku ruszyła odbudowa i renowacja starówki.

Bardejów (niem. Bartfeld, węg. Bártfa) położony jest w północno-wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Szarysz.
Według danych z 2024 roku miasto liczyło około 29500 mieszkańców. Miasto leży w odległości około 41 km na północ od Preszowa. Do polsko-słowackiej granicy w Koniecznej jest stąd niecałe 20 km.

Bardejów Najciekawsze miejsca

Rynek (fot.) (fot.) (fot.) (fot.) (fot.)

Rynek otacza 46 pięknych jednopiętrowych kamieniczek pierwotnie gotyckich, obecnie w większości przebudowanych w stylu renesansowym. Ma kształt prostokąta o wymiarach 260x80 metrów. Na rynku znajduje się rzeźba kata nawiązująca do prawa miecza, które miasto otrzymało w 1365 roku (fot.).
Oprócz kamieniczek ozdobą rynku jest bazylika mniejsza św. Idziego i ratusz.
Rynek wraz z całym historycznym centrum Bardejowa, został wpisany w 2000 roku na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Bazylika mniejsza św. Idziego (fot.) (fot.)

Zbudowana w XIV wieku, rozbudowana w połowie XV wieku, a później jeszcze wielokrotnie restaurowana. Z wieży bazyliki roztacza się widok na zabytkowe centrum miasta i okolice. Wewnątrz zachowało się 11 późnogotyckich ołtarzy skrzydłowych z lat 1460-1520, stojących wciąż w swoich pierwotnych lokalizacjach, co jest prawdziwym ewenementem na skalę europejską.
Przed bazyliką stoi figura św. Floriana, zbudowana na pamiątką dla upamiętnienia wielkiego pożaru z XVIII wieku, który strawił znaczną część miasta.
Wstęp do bazyliki jest płatny, należy również zapłacić za wejście na wieżę i za fotografowanie.

Ratusz (fot.) (fot.) (fot.)

Pochodzi z lat 1505-1511, późnogotycki, z wieloma elementami i detalami architektonicznymi charakterystycznymi dla architektury renesansu. Uznawany jest za najstarszy renesansowy zabytek Słowacji. Obecnie mieści się w nim Muzeum Szaryskie i Muzeum Historii Bardejowa.
Ratusz posiada wieżę zegarową, barokową fasadę i renesansowy wykusz. Budowlę zdobi wiele rzeźb, a najbardziej ciekawa i zabawna znajduje się na szczycie wykuszu. Rzeżba przedstawia chłopca z głową między nogami i obnażonymi pośladkami. Według legendy pośladki skierowane są w stronę domu wójta, który nie chciał zapłacić budowniczym ratusza za terminowe wykonanie pracy. Rzeźba miała podobno stanowić zemstę, a została dobudowana pod osłoną nocy przez jednego z kamieniarzy.

Kościół św. Jana Chrzciciela (fot.)

Wraz z klasztorem franciszkanów pochodzi z XV wieku. Pierwotnie w stylu gotyckim, w XVII wieku przebudowany w stylu późnorenesansowym. Dzisiejszą postać uzyskał w 1878 roku.

Kościół ewangelicki św. Cyryla i Metodego

zbudowany w stylu klasycystycznym w latach 1798-1808 w północnej części dawnej fosy.

Mury obronne (fot.) (fot.) (fot.) (fot.)

Budowę murów rozpoczęto w 1352 roku z rozkazu króla Ludwika I. Budowę ukończono w XV wieku. W okresie największego rozkwitu system murów obronnych liczył 23 baszty, z których do naszych czasów zachowało się 12 (m.in. Wielka Baszta, Baszta Renesansowa, Szkolna Baszta, Baszta Klasztorna).

Suburbium żydowskie

Unikatowy zespół budynków gminy żydowskiej z XVIII wieku. Są to: synagoga, szkoła, łaźnia, rzeźnia, budynek władz gminy i cmentarz.
W 2000 roku suburbium żydowskie zostało wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.

Uliczka i skwer Johna Lennona (fot.) (fot.)

Ustawiono tu kamienie z imionami członków zespołu The Beatles oraz nazwami ich albumów.

Niedaleko Bardejowa znajduje się uzdrowisko Bardejovské Kúpele (Bardejów Zdrój), które słynie z wyjątkowych właściwości leczniczych wód mineralnych (fot.) (fot.). Kuracjuszami byli m.in.: cesarzowa Sisi, królowa Marysieńka czy car Rosji Aleksander I.

08.2026

Na podstawie stron internetowych: Bardejov w Wikipedii, Strona miasta Bardejów (sk).

Aktualizacja 26.08.2026