Strona główna       Galeria1      Galeria2     




Przejażdżka starymi wagonikami Żnińskiej Kolei Powiatowej to prawdziwa uczta dla wszystkich miłośników starych kolejek. Jadąca niespiesznie kolejka pozwala podziwiać przepiękne pałuckie krajobrazy, szczególnie widowiskowe w porze, kiedy pola pełne są czerwono kwitnących maków  (fot.)  (fot.).
Oprócz przejazdu samą kolejką możemy także odwiedzić inne atrakcyjne turystycznie miejsca: Muzeum Kolei Wąskotorowej oraz ruiny zamku w Wenecji, Skansen Archeologiczny w Biskupinie, wspaniały modrzewiowy kościół w Gąsawie oraz oczywiście sam Żnin.
Nie pozostaje nam zatem nic innego niż odwiedzić region Pałuk, a na pewno nie będziemy żałować :-)





Szlakiem starych kolejek Żnińska Kolej Powiatowa


Historia żnińskiej kolejki trwa już ponad 120 lat i rozpoczyna się w roku 1892, kiedy to decyzją parlamentu Prus została powołana do życia. Kolejkę o szerokości toru 600 mm (dla porównania rozstaw szyn kolei normalnotorowej wynosi 1435 mm) oddano oficjalnie do użytku 1 lipca 1894 (pierwsze pociągi kursowały już od października poprzedniego roku). Przeznaczona była głównie do przewozu płodów rolnych do stacji kolei normalnotorowej w Żninie, buraków do żnińskiej cukrowni oraz do ruchu pasażerskiego.
W pierwszych latach kolejką można było jeździć w trzech kierunkach:
  • do Ośna przez Rydlewo, Wenecję, Biskupin, Grochowiska Księże, Rogowo i Rzym
  • Długość odcinka 31,8 km, przy czym odcinek Żnin-Rogowo (19,1 km) otwarto 1 lipca 1894 roku, a odcinek Rogowo-Ośno (12,7 km) uruchomiono 9 czerwca 1895 roku
  • do miejscowości Ostrówce przez Rydlewo i Balczewo
  • Długość odcinka 11,2 km, przy czym odcinek Żnin-Rydlewo (2,2 km) otwarto 1 lipca 1894 roku, a odcinek Rydlewo-Ostrówce (9 km) uruchomiono 7 czerwca 1908 roku
  • do Obiecanowa przez Bożejewiczki i Uścikowo
  • Długość odcinka 16 km, uruchomiony 18 października 1911 roku
W Żninie wybudowano parowozownię wachlarzową z obrotnicą, warsztaty naprawcze, budynek dyrekcji i rampę przeładunkową, która służyła do przeładunku towarów z kolei normalnotorowej na wąskotorową i odwrotnie. W najlepszym okresie kolejka osiągnęła długość 79 km i miała 43 przystanki. W roku 1911 żnińska kolejka przewiozła około 80 tysięcy pasażerów i 500 tysięcy ton towarów. W roku 1930 linię do Obiecanowa wydłużono o kolejne 2 km do miejscowości Żużoły. W 1938 roku zawieszono kursowanie pociągów pasażerskich na trasie Rydlewo-Ostrówce, by ponownie przywrócić je w roku 1943. Kolejka funkcjonowała również podczas II wojny światowej wożąc jednak wyłącznie Niemców.

Okres największej świetności kolejki przypada na pierwsze lata po II wojnie światowej. W latach 1945-1950 kolejka przewoziła rocznie około 800 tysięcy ton towarów i 40 tysięcy pasażerów. W roku 1949 Żnińska Kolej Powiatowa przeszła w ręce Polskich Kolei Państwowych. Kolejne lata to niestety powolny upadek kolejki, która traciła na znaczeniu na rzecz transportu samochodowego i była zamykana kawałek po kawałku. W roku 1962 całkowicie zawieszono ruch pasażerski. W 1972 roku rozebrano dwa odcinki kolejki - Sarbinowo-Ośno i Obiecanowo-Żużoły. W 1978 roku całkowicie zdemontowano odcinek łączący Rydlewo i Ostrówce.
Po otwarciu w roku 1972 Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji władze PKP uruchomiły linię turystyczną na trasie Żnin-Wenecja-Biskupin-Gąsawa pod nazwą Żnińska Kolej Dojazdowa. Niestety, w roku 2001, PKP podjęły decyzję o zamknięciu wszystkich kolejek wąskotorowych, również kolejki żnińskiej mimo, iż cieszyła się ona sporym zainteresowaniem turystów. W tej sytuacji, w 2002 roku, władze powiatu żnińskiego wspólnie z gminą Gąsawa przejęły linię zmieniając również jej nazwę. Od tej pory kolejka funkcjonuje jako Żnińska Kolej Powiatowa sp. z o.o. stanowiąc jedną z największych atrakcji turystycznych regionu Pałuk oraz województwa kujawsko-pomorskiego. Od roku 2009 większościowe udziały w spółce objął fundusz inwestycyjny NFI Magna Polonia.
Od 2014 roku Żnińska Kolej Powiatowa stała się oddziałem Muzeum Ziemi Pałuckiej w Żninie.

Obecnie regularne przejazdy pociągiem turystycznym na trasie Żnin-Wenecja-Biskupin-Gąsawa (12 km) prowadzone są codziennie w sezonie turystycznym (kwiecień-sierpień) oraz dodatkowo we wrześniu podczas trwania Festynu Archeologicznego w Biskupinie. Przejazd trwa około jednej godziny, a kolejka rozpędza się do oszałamiającej prędkości nie przekraczającej 30 km/h ;-) Aktualny rozkład jazdy kolejki można znaleźć tutaj.
Na wyposażeniu kolejki znajdują się m.in. lokomotywy spalinowe Lyd2-053  (fot.), WLs40/Ld1, parowóz Px38-805 (rok produkcji 1938), zwany Leonem na cześć wieloletniego przewodnika po Muzeum Kolei Wąskotorowej w Wenecji, Leona Lichocińskiego, wagony osobowe  (fot.)  (fot.) typu Fxh, Bxhi, BTx, wagony towarowe różnych typów, wagony specjalne oraz drezyna Wmd-204.

Wycieczkę starą kolejką  (fot.)  (fot.)  (fot.) rozpoczynamy na stacji w Żninie  (fot.)  (fot.). Żnin to stare (prawa miejskie w XIII wieku), sympatyczne miasto, które warto zwiedzić przed rozpoczęciem podróży. Najważniejsze zabytki Żnina to:
  • Kościół farny św. Floriana
  • Zbudowany na początku XV wieku. Zniszczony w czasie wojen ze Szwedami w XVII wieku. Ostateczny kształt kościół zawdzięcza przebudowie w latach 1793-1795. W latach 1910-1924 dobudowano wieżę.  (fot.)
  • Sufragania
  • Dawny dwór biskupi z XVII wieku.  (fot.)
  • Wieża ratuszowa
  • W stylu gotyckim, z XV wieku. Dolna kondygnacja wieży jest kwadratowa, trzy wyższe ośmioboczne. Na wieży znajduje się dzwon z 1755 roku. Budynek jest siedzibą oddziału Muzeum Ziemi Pałuckiej.  (fot.)  (fot.)
  • Kościół św. Marcina
  • Najstarszy zabytek Żnina, pochodzi z XIV wieku, w stylu gotyckim.  (fot.)
Kolejnym przystankiem na trasie żnińskiej kolejki jest Wenecja, gdzie możemy zwiedzić powstałe w 1972 roku Muzeum Kolei Wąskotorowej, będące oddziałem Muzeum Ziemi Pałuckiej. Zbiory weneckiego muzeum to 17 parowozów (najstarszy z roku 1899) i 60 różnego rodzaju pojazdów szynowych (lokomotywy, drezyny, wagony)  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Możemy także zobaczyć urządzoną w skansenie poczekalnię, obrotnicę z 1908 roku  (fot.), budkę dróżnika oraz żuraw wodny  (fot.). Skansen jest największym tego typu obiektem w Europie. Obok muzeum znajdują się ruiny zamku z XIV wieku  (fot.).

Jedziemy dalej podziwiając malownicze pałuckie krajobrazy  (fot.)  (fot.)  (fot.) i wkrótce docieramy do stacji w Biskupinie. Biskupin to przede wszystkim znane chyba wszystkim Muzeum Archeologiczne, czyli częściowo zrekonstruowana osada obronna z okresu kultury łużyckiej sprzed 2700 lat  (fot.). Osadę odkrył w roku 1933 miejscowy nauczyciel Walenty Szwajcer. Prace archeologiczne trwały, z przerwą w czasie II wojny światowej, aż do 1974 roku. Rezerwat w Biskupinie uznany został za pomnik historii Polski.

Końcowym przystankiem Żnińskiej Kolei Powiatowej jest Gąsawa. Przyjeżdżające na stację pociągi wita często szczególny "zawiadowca", zaprzyjaźniony z kolejką szary kot ;-)  (fot.) Atrakcją Gąsawy jest przepiękny modrzewiowy kościółek pod wezwaniem św. Mikołaja zbudowany około 1625 roku  (fot.)  (fot.). W kościele zwracają uwagę malowidła ścienne ponad 150 lat ukryte pod warstwami tynku  (fot.). Możemy także podziwiać barokowe rzeźby, ambonę, 5 ołtarzy oraz położoną na zewnątrz dzwonnicę  (fot.)  (fot.)  (fot.).







02.2013


Na podstawie stron internetowych: Żnińska Kolej Powiatowa, Żnińska Kolej Powiatowa w Wikipedii oraz przewodnika Koleje, Carta Blanca 2008.




Aktualizacja 26.12.2016






Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Żnińska Kolej Powiatowa

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatami Panasonic Lumix DMC-FZ38 oraz Canon PowerShot A85






Żnińska Kolej Powiatowa
Żnińska Kolej Powiatowa w Wikipedii
Muzeum Ziemi Pałuckiej
Muzeum Archeologiczne w Biskupinie
Informacja turystyczna w Żninie