Strona główna     Galeria zdjęć     




Stacja Wodociągowa Zawada nieprzerwanie od ponad 100 lat dostarcza wodę mieszkańcom Górnego Śląska. Zmieniły się czasy, zmieniły państwa, zmieniły się technologie, ale woda wciąż płynie...
Dzięki zaangażowaniu wielu ludzi, stacja, chociaż czynna, jest udostępniona do zwiedzania. I naprawdę trzeba tam zajrzeć by obejrzeć stare parowe maszyny, które wyglądają tak, jakby dopiero wczoraj zostały wyłączone...



Karchowice Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada



Pod koniec XIX wieku z powodu rozwijającego się przemysłu i znacznego wzrostu liczby ludności w zachodniej części Górnym Śląsku gwałtownie wzrosło zapotrzebowanie na wodę. Konieczne stało się więc rozwiązanie problemu deficytu wody pitnej. Pierwszym krokiem było zagospodarowanie wody wypływającej ze sztolni po dawnej kopalni srebra w Reptach koło Tarnowskich Gór. W 1884 roku uruchomiono pierwszy państwowy wodociąg przesyłający wodę w kierunku obecnego Chorzowa. Kolejnym krokiem była budowa kompleksu wodociągowego, który miał wykorzystywać bogate zasoby wody podziemnej odkryte podczas poszukiwań węgla w okolicach Pyskowic. Wykonano pierwsze odwierty studni artezyjskich, a po przeprowadzeniu badań jakości wody opracowano projekt stacji wodociągowej i przystąpiono do jego realizacji.
Budowę wodociągu rozpoczęto w latach 1894-1895 i wzniesiono wówczas budynki administracyjne, stację pomp oraz kotłownię parową. Wszystkie obiekty stacji wodociągowej wybudowano w stylu modernistycznym. Uruchomienie Państwowego Wodociągu "Zawada-Zabrze", czyli dzisiejszej Stacji Uzdatniania Wody "Zawada", miało miejsce 11 czerwca 1895 roku. Stacja została wybudowana ze środków Królewskiego Pruskiego Górniczego Urzędu Skarbowego. Zaopatrywała w wodę kilka miejscowości powiatu zabrzańskiego, bytomskiego i miasto Gliwice. Największym przemysłowym odbiorcą wody była kopalnia "Królowa Luiza" w Zabrzu. Wodę pozyskiwano z kilku studni głębinowych odwierconych do głębokości około 200 m. Stacja była wyposażona w pompy parowe. Parę wytwarzano w kotłach parowych opalanych węglem, który wydobywano w okolicznych kopalniach.
Na początku lat 20-tych XX wieku, jeszcze przed podziałem Górnego Śląska, rozbudowano stację. Wykonano wówczas nowy odwiert głębinowy "Zawada IV" i wybudowano studnię "Jelina". Wydajność wszystkich ujęć wody wzrosła do 40000 metrów sześciennych na dobę. W latach 1927-1929 nastąpiła przebudowa hali maszyn i kotłowni. Dodatkowo wybudowano warsztat, łaźnię, garaże, magazyn, budynek straży pożarnej i komin.
Parowe urządzenia w stacji "Zawada" pracowały aż do 1967 roku. Rozpoczęto wtedy generalny remont stacji, w wyniku którego dokonano zmiany technologii zakładu wygaszając kotły parowe i przechodząc na elektryczność. W hali maszyn ustawiono zespoły pompowe napędzane silnikami elektrycznymi o napięciu 6 kV. Wybudowano nową rozdzielnię elektryczną, a budynek kotłowni zamknięto.
W 2001 roku przeprowadzono kolejny etap modernizacji stacji. Unowocześniono rozdzielnię zasilającą, wymieniono zespoły pompowe oraz wprowadzono nowoczesne systemy sterowania ciśnieniem i wydajnością.

Obecnie Stacja Uzdatniania Wody "Zawada", mimo wpisania jej w 1991 roku do rejestru zabytków, wciąż nieprzerwanie dostarcza wodę mieszkańcom Górnego Śląska. Nad jakością dostarczanej wody czuwa specjalne laboratorium, jednak woda z głębinowych odwiertów jest tak doskonałej jakości, że nigdy nie była i nie jest uzdatniana, a przed wtłoczeniem do wodociągów jest jedynie dezynfekowana podchlorynem sodu.

Stacja wodociągowa "Zawada" wraz z zabytkowym oraz współczesnym, wciąż działającym, wyposażeniem jest od 2004 roku udostępniona do zwiedzania. W budynku pompowni  (fot.) z 1929 roku znajdują się między innymi: tłokowy zespół pompowy o wydajności 11 m3/min, turbozespół pompowy o wydajności 25 m3/min, dwustopniowa turbina wysokiego ciśnienia z 1928 roku, agregat pompowy z 1923 roku oraz sprężarki parowe  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Zwiedzanie stacji jest bezpłatne, a tamtejsi pracownicy chętnie udzielą różnych, ciekawych informacji.

Zabytkowa Stacja Wodociągowa "Zawada" wchodzi obecnie w skład Górnośląskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów SA z siedzibą w Katowicach. Od 2006 roku wchodzi w skład Szlaku Zabytków Techniki Województwa Śląskiego.
Stacja znajduje się w miejscowości Karchowice (gmina Zbrosławice, powiat tarnogórski, województwo śląskie). Według stanu z 2017 roku wieś liczy około 300 mieszkańców. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 94. Karchowice leżą w odległości około 15 km na północ od Gliwic.






02.2018


Na podstawie stron internetowych: Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada oraz Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada w Wikipedii.




Aktualizacja 24.02.2018






Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada
Zabytkowa Stacja Wodociągowa Zawada w Wikipedii
Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów - Stacja Wodociągowa Zawada
Szlak Zabytków Techniki - Stacja Wodociągowa Zawada
www.gornyslask.net - Stacja Wodociągowa Zawada