Strona główna    Galeria zdjęć z Malborka    Galeria zdjęć z Kwidzyna    Galeria zdjęć z Gniewu    Galeria zdjęć z Bytowa    Galeria zdjęć z Torunia    Galeria zdjęć ze Świecia    Galeria zdjęć z Radzynia    Galeria zdjęć z Radzynia 2    Galeria zdjęć z Golubia    Galeria zdjęć z Zamku Bierzgłowskiego    Malbork    Kwidzyn    Gniew    Bytów    Toruń    Świecie    Radzyń    Golub    Zamek Bierzgłowski   



Lubię zwiedzać zamki... Dlaczego? Bo ja wiem... Może dlatego, że są ;-)
Fascynują mnie te budowle świadczące o niegdysiejszej potędze i bogactwie ich fundatorów. Przyjemnie jest powłóczyć się po zamkowych komnatach, po zakamarkach zamkowych ruin, wejść na wysokie wieże, skąd znakomicie widać okolicę, wyobrażając sobie, że kiedyś po tych samych posadzkach chodzili królowie, książęta, rycerze...
Zamki krzyżackie, rozsiane po całym Pomorzu, Warmii, Mazurach, robią szczególne wrażenie. Ich wielkość opowiada o potędze Zakonu,który tak bardzo dał nam się we znaki.
Zapraszam zatem do spaceru po krzyżackich zamkach śladami wielkich mistrzów i komturów...


              
           



Zamki krzyżackie Malbork


Zamek w Malborku  (fot.) to trzyczęściowa twierdza obronna w stylu gotyckim o kubaturze ponad 250 000 m3. Składa się z zamku niskiego, zamku średniego i zamku wysokiego. Pierwotna nazwa zamku używana przez zakon krzyżacki to Marienburg, czyli Gród Marii. W latach 1309-1457 zamek był siedzibą wielkiego mistrza krzyżackiego, a Malbork stolicą państwa zakonnego.
Budowę zamku rozpoczęto około roku 1275, całość ukończono około połowy XV wieku. Początkowo składał się z zamku głównego (później nazwanego Zamkiem Wysokim) i przedzamcza od strony północnej (obecnie Zamek Średni). Najpierw zbudowano skrzydło północne, gdzie umieszczono najważniejsze pomieszczenia: kaplicę, kapitularz, infirmerię oraz dormitoria (sypialnie). Później dobudowano skrzydło zachodnie z komnatą komtura oraz refektarzem. W części południowej i wschodniej znajdowały się zabudowania mieszczące magazyny, warsztaty i stajnie. Na południowym zachodzie, poza obszarem bryły zamkowej, wybudowano wieżę obronną, połączoną z zamkiem, zwaną gdaniskiem. Pełniła rolę wieży sanitarnej i ostatniego punktu oporu. Całość otaczały mury obwodowe i fosa. W zamku zamieszkał wówczas komtur Henryk von Wildenau, ktory przeniósł się wraz z konwentem z Zantyru (1281 r.).
14 września 1309 roku wielki mistrz Zakonu Siegfried von Feuchtwangen przeniósł oficjalnie do Malborka swój urząd. Tym samym Malbork stał się stolicą Państwa Zakonnego. Dokonano wtedy znaczącej przebudowy zamku: powiększono dormitoria, rozbudowano zamkowy kościół NMP umieszczając pod nim kaplicę św. Anny przeznaczoną na miejsce pochówku wielkich mistrzów. Do kościoła prowadziło jedno z najpiękniejszych wejść na zamku: Złota Brama, wspaniale zdobiony portal z przedstawieniem Panien Mądrych i Głupich. Na wschodniej fasadzie, we wnęce okiennej prezbiterium, umieszczono ogromną figurę Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Obok kościoła wzniesiono dzwonnicę, która pełniła też funkcję wieży obserwacyjnej. Na dawnym przedzamczu (Zamku Średnim) usytuowano właściwą rezydencję wielkich mistrzów. Powstał pałac zawierający na głównej kondygnacji wspaniałe pomieszczenia reprezentacyjne. Wybudowano też nowe przedzamcze, zwane później Zamkiem Niskim. Umieszczono tam karwan, czyli arsenał z działami i wozami, a także budynek w którym przechowywano płody rolne oraz stajnie dla 400 koni.
W 1410 roku zamek był oblegany przez 2 miesiące przez wojska polsko-litewskie pod wodzą króla Władysława Jagiełły, który przybył tutaj po bitwie pod Grunwaldem. W 1454 roku twierdza przeżywa drugie, 6 miesięczne oblężenie. Również w tym wypadku wojskom polskim nie udało się zdobyć twierdzy. W czasie wojny trzynastoletniej, w 1457 roku, Malbork zajęły w końcu wojska polskie przekupując załogę, którą stanowili czescy najemnicy. Zarząd zamkiem spoczywał w rękach starosty królewskiego i podległego mu burgrabiego. Odtąd aż do 1772 roku, była to jedna z rezydencji królów Polski. Stolica Zakonu przeniesiona została do Królewca.
Po pokoju toruńskim w 1466 roku Malbork został stolicą województwa. Na zamku umieszczono urzędy prowincjonalne i lokalne. W zamku zorganizowano jeden z największych arsenałów Rzeczypospolitej z 200 osobową załogą. W 1626 roku zamek oblegały wojska szwedzkie, które opuściły zamek dopiero w 1636 roku.
Po pierwszym rozbiorze Polski, 13 września 1772 roku zamek zajęli Prusacy. Przejęcie zamku przez Prusaków spowodowało duże zniszczenia: wyburzono prawie wszystkie gotyckie sklepienia, przebudowano okna, Wielki Refektarz przeznaczono na ujeżdżalnię koni, a w Pałacu Wielkich Mistrzów urządzono fabrykę tkanin i mieszkania dla robotników, dokonano rozbiórki wielu bram i murów. Pojawiły się nawet koncepcje całkowitej rozbiórki zamku, ale w skutek sprzeciwu europejskiej opinii publicznej w roku 1804 zabroniono dalszej rozbiórki, a od 1816 roku rozpoczęto odbudowę zamku, prace były prowadzone aż do wybuchu II wojny światowej. W zimie 1945 roku, podczas walk z Armią Czerwoną, zamek w dużej części uległ zniszczeniu: zburzona całkowicie została wschodnia część zamku wysokiego i średniego, wieża główna oraz kościół zamkowy.
W latach 1945-50 zamek zostaje filią Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie. Od 1957 roku zamkiem opiekuje się malborski oddział Polskiego Towarzystwa Turystyczno-Krajoznawczego. Rozpoczęto też prace konserwatorskie pod kierunkiem Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków z Gdańska. W 1956 roku powstaje Społeczny Komitet Odbudowy Zamku, a 1 stycznia 1961 roku powołano Muzeum Zamkowe. W 1997 roku zamek krzyżacki w Malborku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO.
W zamku wciąż trwają prace konserwatorskie...

Przespacerujmy się teraz po zamkowych wnętrzach śladami wielkich mistrzów krzyżackich...
  • Zamek Wysoki
    • Refektarz i Świetlica konwentu
    • Znajdują się w skrzydle południowym, na II piętrze  (fot.). Dawniej spożywano tu wspólne posiłki i odpoczywano.
    • Kapitularz
    • Na pierwszym piętrze w skrzydle północnym. Dawniej stanowił centrum klasztoru, miejsce gdzie zbierała się kapituła, czyli najwyższi dostojnicy zakonni. Podejmowano tu decyzje związane z państwem, wybierano wielkiego mistrza. Wnętrze cechowało się surowością wystroju, było niemal puste, z ławami dla zakonników pod ścianami.
    • Kościół NMP
    • Wejście do kościoła stanowi tzw. Złota Brama, portal pochodzący z końca XIII wieku. Dębowe drzwi są wielkim unikatem, to jeden z nielicznych zachowanych przykładów średniowiecznej stolarki z XIV wieku. Wnętrza kościoła  (fot.), prawie całkowicie zniszczonego w 1945 roku, są tylko częściowo odrestaurowane.
    • Gdanisko
    • To jedna z najstarszych budowli na zamku. Prowadzi do niej 60 metrowy ganek. Wieża pełniła funkcje sanitarne, była też miejscem ostatecznego oporu.
    • Kaplica św. Anny
    • Znajduje się pod kościołem NMP. W krypcie pochowano prochy 13 wielkich mistrzów Zakonu  (fot.). Niestety, w wyniku XIX-wiecznych wojen, szczątki zabrano i dziś to miejsce pozostaje puste.

  • Zamek Średni
    • Pałac Wielkich Mistrzów - Wielki Refektarz
    • Pełnił funkcje jadalni  (fot.). Odbywały się tam uczty z udziałem gości zakonu. Jest to największa sala na Zamku i w ogóle największa sala, jaka kiedykolwiek powstała w całym zakonnym budownictwie.
    • Pałac Wielkich Mistrzów - Refektarz Letni, Refektarz Zimowy
    • Refektarz Letni to największa sala Pałacu Wielkich Mistrzów  (fot.). Warto zwrócić uwagę na rozwiązanie architektoniczne sklepienia, opartego na jednej kolumnie na środku sali. Z Letnim Refektarzem sąsiaduje znacznie mniejszy Refektarz Zimowy, przeznaczony do użytku jesienią i zimą. Obie sale pełniły także funkcję sali audiencyjnych - tu wielki mistrz przyjmował obce poselstwa.
A jeśli trafimy na dobrego przewodnika, to opowie nam ciekawie dużo, dużo, dużo więcej... Mnie się udało :-)





Zamki krzyżackie Kwidzyn


Zespół zamkowo-katedralny to niewątpliwie najcenniejszy zabytek Kwidzyna. W jego skład wchodzą:

  • Zamek kapituły pomezańskiej
  • Budowa zamku związana jest z powstaniem w roku 1243 diecezji pomezańskiej, a sam zamek rozpoczęto budować około roku 1320, a zakończono w drugiej połowie XIV wieku. Był czteroskrzydłowy, zbudowany prawie na planie kwadratu (48x49 m), z wewnętrznym arkadowym dziedzińcem. W trzech narożach znajdują się wieże, za wyjątkiem naroża połodniowo- wschodniego, gdzie stoi wysoka wieża będąca jednocześnie dzwonnicą katedry  (fot.). Cechą wyróżniającą zamek jest największe na terenie państwa Krzyżaków gdanisko (w części zachodniej), połączone z zamkiem gankiem wspartym na 5 wysokich arkadach o długości 54 m  (fot.). W części północnej znajduje się wieża studzienna połączona z zamkiem dwiema arkadami, czyli tzw. małe gdanisko  (fot.). W wieku XVIII zostało rozebrane skrzydło południowe i zachodnie.
    W 1410 roku na zamku gościł wracający spod Malborka król Władysław Jagiełło. W latach 1414 i 1460 zamek był oblegany, bez skutku, przez wojska polskie. Na mocy pokoju toruńskiego, w roku 1466, Kwidzyn pozostał w granicach państwa krzyżackiego, ale biskupem pomezańskim mianowano Polaka, Wincentego Kiełbasę. Po jego śmierci kapituła zbuntowała się przeciwko Polsce, w wyniku czego doszło do kolejnego oblężenia zamku, który poddał się w roku 1479. Polacy ponownie byli zmuszeni zdobywać zamek w 1520 roku, został on wtedy poważnie zniszczony.
    W roku 1525, po sekularyzacji zakonu, zarządzanie zamkiem przejeli pruscy urzędnicy. Wkrótce zamek przeszedł w ręce księcia pruskiego Albrechta, a wnętrza zaadoptowano na mieszkania dla urzędników administracji książęcej.
    Po pierwszym rozbiorze Polski, w roku 1772, w południowym i zachodnim skrzydle zamku mieścił się Wyższy Sąd Dworski i Ziemski. W latach 1935-1945 mieściła się tu szkoła i zakład wychowawczy Hitlerjugend.
    Po wojnie zamek przejęło Ministerstwo Kultury i Sztuki i po remoncie przeznaczyło na siedzibę muzeum. Dziś mieści się tu Oddział Muzeum Zamkowego w Malborku ze stałymi ekspozycjami: narzędzia kar i tortur  (fot.), rzemiosło artystyczne, rzeźba barokowa z terenu Pomorza, sztuka i kultura materialna Dolnego Powiśla, przyroda północnej Polski.

  • Katedra św. Jana Ewangelisty
  • Katedrę rozpoczęto budować około 1325 roku jako katedrę diecezji pomezańskiej i miejski kościół farny. Budowę ukończono w drugiej połowie XIV wieku. Długość katedry to 86 m, szerokość 25 m, wysokość nawy głównej 21 m, a naw bocznych 14,5 m. Dzwonnica ma 59 m wysokości  (fot.). Dwupoziomowe prezbiterium ma 22 m długości, 10,5 m szerokości i 18,2 m wysokości.
    Katedra jest budowlą wzniesioną na planie prostokąta z wydzielonym dwukondygnacyjnym chórem. Ma formę trójnawowej, pięcioprzęsłowej pseudobazyliki. Zachodnia elewacja świątyni łączyła się bezpośrednio z zamkiem. Nad głównym wejściem do katedry znajduje się mozaika o wymiarach 190 x 215 cm przedstawiająca biskupa klęczącego przed św. Janem Ewangelistą. Mozaika wykonana z lśniącego kwarcu i szkła jest dziełem mistrzów weneckich.
    Po sekularyzacji Zakonu w roku 1525 dotychczasowy biskup Erhard von Ouies, na prośbę wielkiego mistrza Albrechta, przechodzi na protestantyzm i od tej pory aż do 1945 roku katedra pozostaje w rękach ewangelików. W 1586 roku do portalu południowego dobudowano późnoromański portyk ufundowany przez rajcę Antoniego Trosta. Wzniesiony jest na planie kwadratu i zwieńczony jest attyką  (fot.). W 1705 roku do północnej ściany katedry dostawiono kaplicę grzebalną ufundowaną przez Otto Friedricha von Groebena. Pochowano w niej fundatora i jego trzy żony. Na ścianach naw bocznych znajdują się polichromie  (fot.) z XIV i XV wieku przedstawiające sceny z Nowego Testamentu, Złotej Legendy Jakuba de Voragine, rozpowszechnionej w XIII-wiecznej Europie oraz postacie świętych i apostołów. Sto lat później powstała galeria 17 portretów biskupów  (fot.), zarządzających diecezją pomezańską w latach 1249 - 1501. Znajduje się w tzw. kościele górnym, określanym też mianem kościoła polskiego. Tam również znajdują się portrety trzech wielkich mistrzów Zakonu: Wernera von Orseln, Ludolfa Koniga i Henryka von Plauena  (fot.). Poniżej w krypcie pochowani zostali dwaj wielcy mistrzowie krzyżaccy: Werner von Orseln i Ludolf Konig. W krypcie znajduje się też cela błogosławionej Doroty z Mątowów, która w dniu 2 maja 1393 roku została w niej zamurowana na własne życzenie i za zgodą kapituły i biskupa pomezańskiego. Przeżyła w celi ponad rok, modląc się i mając wiele objawień. Już za życia uchodziła za mającą moc uzdrawiania, a po śmierci jej grób stał się celem licznych pielgrzymek (m.in. król Władysław Jagiełło). Rozpoczęty już w roku 1404 proces beatyfikacji zakończył się dopiero w roku 1976 ogłoszeniem Doroty z Mątowów błogosławioną.
    Godne obejrzenia w katedrze są jeszcze:
    • Tron biskupa Hioba von Dobeneck pochodzący z początku XVI wieku, wykonany z drewna dębowego z płaskorzeźbami ukazującymi herb diecezji pomezańskiej i biskupa na ścianie czołowej, a na bocznych ścianach motywy roślinne, młodzieńców z banderolami i postacie biskupa na tle świątyni oraz św. Mikołaja.
    • Malowany tryptyk z 1570 roku ze scenami Ukrzyżowania, Modlitwy w Ogrójcu, Biczowania, Złożenia do Grobu i Zmartwychwstania.
    • Ołtarz barokowy z około 1690 roku.
    • Ambona drewniana, polichromowana z 1634 roku ufundowana przez starostę kwidzyńskiego i prabuckiego - Melchiora Dargitza.
    • Dwa drewniane, polichromowane konfesjonały z roku 1715  (fot.). Konfesjonały należą do bardzo rzadkich zabytków w kościołach protestanckich XVIII wieku, kiedy zanikała już spowiedź indywidualna.
    • Neogotycki ołtarz główny wykonany w 1864 roku przez Kocha z Poczdamu z rzeźbami świętych Piotra, Pawła i Jana oraz Marii umieszczonych w części górnej oraz czterech ewangelistów w części dolnej.

    W roku 1945 katedra wróciła pod administrację kościoła katolickiego. W 1993 roku, po powołaniu diecezji elbląskiej została podniesiona do rangi konkatedry.

    Jeśli zwiedzamy katedrę indywidualnie, to poszukajmy kręcącego się tam, niepozornego pana, który okazuje się być katedralnym przewodnikiem i który potrafi bardzo ciekawie i z pasją opowiadać o katedrze. A jeżeli ma wolną chwilę, a my wykażemy zainteresowanie tym, o czym mówi, to pokaże nam miejsca w katedrze, do których normalnie nie mielibyśmy wstępu :-)




Zamki krzyżackie Gniew


Gniewski zamek  (fot.) to najpotężniejsza twierdza Zakonu Krzyżackiego na lewym brzegu Wisły. Stoi na wysokiej skarpie nieopodal ujścia Wieżycy do Wisły, tuż przy miejskim rynku. Ma kształt kwadratu o boku 47 m z czterema wieżyczkami i wewnętrznym dziedzińcem, na którego środku znajduje się studnia. Wszystkie skrzydła zamku mają jednakową wysokośc, ale różną liczbę kondygnacji w zależności od przeznaczenia. Całość otaczają mury obwodowe, niegdyś z 4 narożnymi wieżami.
Budowę zamku zainicjował komtur Dietrich von Spir w roku 1290. Zakończeniu budowy nastąpiło na początku XIV wieku. W roku 1410, po bitwie pod Grunwaldem, zamek zajęło na krótko wojsko polskie, na mocy pokoju toruńskiego wrócił on jednak we władanie Zakonu. W roku 1422 nastąpiła rozbudowa zamku, kiedy stał się on siedzibą byłego wielkiego mistrza Michała Kuchmeistera. W roku 1454, po tygodniowym oblężeniu, zamek ponownie zdobyły wojska polskie, a miasto jako jedno z pierwszych przystąpiło do antykrzyżackiego Związku Pruskiego. Klęska Polaków w bitwie pod Chojnicami sprawiła jednak, że miasto wróciło do Zakonu. Kolejne dwa oblężenia nie przyniosły skutku i dopiero w roku 1463, po półrocznym oblężeniu, zdobyto zamek, który stał się odtąd siedzibą polskich starostów (jednym z nich był Jan Sobieski z małżonką Marią Kazimierą). Na terenie przedzamcza wybudowano wtedy rezydencję zwaną dziś Pałacem Marysieńki.
W roku 1623 na zamku gościł król Zygmunt III Waza. W 1626 roku zamek zajęli Szwedzi, którzy okupowali go 2 lata, do oblężenia przez wojska hetmana Stanisława Koniecpolskiego. Ponownie Szwedzi zajęli Gniew podczas potopu w roku 1655, ale już po dwóch latach ponownie wrócił w polskie ręce, niestety znacznie zniszczony.
Po pierwszym rozbiorze Polski, w roku 1772, zamek znalazł się w zaborze pruskim i został przekształcony w koszary, a następnie przebudowany na spichrze zbożowe. W połowie XIX wieku na zamku urządzono więzienie.
Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, zamek od roku 1920 był siedzibą urzędów, a następnie przekazano go na cele wojskowe. Niestety, rok później w wielkim pożarze (prawdopodobnie było to podpalenie) niemal doszczętnie spłonęły trzy skrzydła zamku, których odbudowę rozpoczęto dopiero pół wieku później...
Obecnie częściowo odbudowany zamek udostępniony jest dla turystów. Odbywają się tu liczne imprezy i inscenizacje historyczne. W zamku znajduje się oddział Muzeum Archeologicznego w Gdańsku z kilkoma stałymi ekspozycjami oraz interesującą wystawą uzbrojenia animowaną światłem i dźwiękiem pod tytułem "Bitwa pod Grunwaldem"  (fot.).
Wstęp do zamku jest płatny, zwiedzanie z przewodnikiem.




Zamki krzyżackie Bytów


W roku 1329 zakon krzyżacki kupił od książąt pomorskich bytowski gród, a pod koniec XIV wieku rozpoczął budowę zamku z przeznaczeniem na siedzibę zakonnego prokuratora. Pracami budowlanymi kierował jeden z najwybitniejszych zakonnych budowniczych, Mikołaj Fellenstein. Pełnił on także funkcje granicznej strażnicy i zajazdu dla rycerstwa zachodnioeuropejskiego przybywającego do Malborka. Zamek  (fot.) stanął na górującym nad okolicą wzgórzu, nad rozlewiskami rzeki Bytowej. Wybudowano go na planie prostokąta o wymiarach 50x70 metrów, a założenie zamkowe obejmowało: dom zakonny, wieżę bramną, basztę Prochową (czworoboczną)  (fot.), trzy narożne baszty cylindryczne (Młyńska  (fot.), Różana i Polna oraz gdanisko. Całość była otoczona potężnymi murami. Wjazd odbywał się przez zwodzony most nad fosą.
Po bitwie pod Grunwaldem król polski Władysław Jagiełło, przekazał zamek w lenno księciu słupskiemu Bogusławowi VIII w uznaniu zasług położonych w wojnie z zakonem. Jednak na mocy I pokoju toruńskiego, w roku 1411, Bytów powrócił we władanie Krzyżaków. Dopiero w roku 1454 król Kazimierz Jagiellończyk przekazał zamek w lenno księciu pomorskiemu Erykowi II. Od tej pory aż do roku 1637 Bytów pozostawał we władaniu książąt pomorskich. Z ich inicjatywy zamek był rozbudowywany i remontowany. Otoczono go ziemnymi fortyfikacjami i bastejami, skąd można było prowadzić ostrzał artyleryjski; wewnątrz murów wzniesiono nowe domy: Książęcy, Wdów i Letni, wybudowano także kancelarię książęcą.
Po śmierci ostatniego księcia z dynastii Gryfitów w roku 1637, zamek przechodzi w ręce polskie i staje się siedzibą starostów. Podczas potopu zamek zostaje zdobyty przez wojska szwedzkie i dość znacznie zrujnowany. Po odbudowie część obiektu została przeznaczona na mieszkania i biura urzędników podatkowych, a część zaadaptowano na spichlerz, browar i magazyny.
Po I rozbiorze Polski zamek znalazł się w granicach zaboru pruskiego. W XIX wieku na zamku umieszczono sąd i więzienie. W latach 1930-39 prowadzono tu prace konserwatorskie, które miały przywrócić zamkowi dawną świetność. Niestety, druga wojna światowa pokrzyżowała te plany.
Po wojnie, w latach 1957-62 i 1969-90, zamek został odrestaurowany i ostatecznie znajduje się w nim Muzeum Zachodniokaszubskie oraz hotel z restauracją i biblioteka.
Muzeum zajmuje skrzydło północne (dawny Dom Zakonny) prezentując bogatą ekspozycję dotyczącą historii, kultury materialnej, sztuki ludowej Ziemi Bytowskiej i całych Kaszub  (fot.). Hotel i restauracja zajmują skrzydło południowe, czyli dawny Dom Książęcy. Biblioteka znalazła swoją siedzibę w dawnym Domu Wdów.
W lipcu na zamku odbywa się Wielki Turniej Rycerski "Gryfa Pomorskiego".


Bytów to nie tylko zamek, po jego zwiedzeniu warto także zobaczyć:
  • Gotycką wieżę pokościelną dawnego kościoła św. Katarzyny z pierwszej połowy XIV wieku, obecnie muzeum.
  • Kościół św. Katarzyny zbudowany w latach 1847-54.
  • Kościółek kaszubski, czyli cerkiew św. Jerzego zbudowaną w latach 1675-85.


-----------------------------------------------
Z nastaniem nocy, kiedy na niebie pojawia się księżyc, z zamkowych komnat wychodzi na krużganki duch krzyżackiego rycerza. Zjawa schodzi na dziedziniec i kieruje się w stronę Baszty Młyńskiej zwanej także Wieżą Straceń. Gdy duch przekroczy progi baszty natychmiast znika... Podobno to duch jednego z bytowskich komturów, znanego z okrucieństwa wobec swoich poddanych. Teraz musi odkupić swoje winy...
Czasem można również spotkać dwie zjawy przytulone do siebie i podążające ku zamkowi od strony miasta. Legenda wiąże owe duchy z postacią Ottokara, młodego knechta i protegowanego jednego z komturów. Ottokar zakochał się w pięknej Agnes, córce karczmarza. Pewnego dnia zakochani zniknęli, a wraz z nimi cała zamkowa kasa. Ottokar i Agnes muszą teraz odpokutować za swój postępek i wciąż pojawiają się w okolicach zamku...




Zamki krzyżackie Toruń


Budowę zamku rozpoczęto w latach 50-tych XIII wieku. Prawdopodobnie wiąże się to z podziałem ziem krzyżackich na komturstwa. Wówczas Krzyżacy uznali, że należy rozbudować dotychczasową toruńską siedzibę, w wyniku czego powstał murowany zamek na planie podkowy. Był to pierwszy zamek krzyżacki na terenie Ziemi Chełmińskiej.
W pierwszym etapie powstał mur obwodowy zamku głównego, około 1255 roku rozpoczęto prace nad skrzydłem południowym oraz ośmioboczną wieżą. W skrzydle tym powstała kaplica zamkowa, a wszyscy budujący kaplicę mieli uzyskać odpust od biskupa warmińskiego Anzelma. W tym samym czasie powstał również refektarz i kuchnia z dormitorium. W późniejszym okresie powstało skrzydło wschodnie z gdaniskiem  (fot.), kapitularzem i krużgankami, a następnie skrzydło północno-zachodnie. Powstało także międzymurze i fosa zamku głównego, której szerokość wynosiła 10-13 metrów. Budowę zamku ukończono w pierwszej połowie XIV wieku.
W okresie wojny polsko-krzyżackiej (1409-1411) Toruń wystawił liczący 214 osób oddział mieszczan toruńskich, na czele którego stanął burmistrz Albrecht Rothe, natomiast ówczesny komtur toruński Jan von Sayn poprowadził go do bitwy pod Grunwaldem razem z oddziałem rycerzy z zamku toruńskiego. Po bitwie (podczas której poległ również Jan von Sayn), po otrzymaniu ultimatum od króla polskiego Władysława Jagiełły, Rada Torunia postanowiła poddać się królowi. Zamek toruński wraz z posiadłościami komturstwa przeszedł w polskie ręce 7 sierpnia 1410 roku. Namiestnikiem króla Władysława Jagiełły w Toruniu został kasztelan nakielski Wincenty z Granowa, a po jego śmierci Zbigniew z Brzezia. 28 września 1410 roku do miasta przybył Władysław Jagiełło, witany owacyjnie przez mieszczan. W październiku 1410 roku pod Toruń podeszły oddziały komtura bałgijskiego, który próbował odbić miasto z rąk polskich. Krzyżacy zdobyli tylko Nowe Miasto Toruń, natomiast zamek, gdzie stacjonowały silne wojska polskie nie poddał się. Zamek w Toruniu pozostawał przy Polsce do 1 lutego 1411 roku, czyli do czasu zawarcia I pokoju toruńskiego. Na mocy traktatu miasto wraz z zamkiem wróciło pod panowanie Zakonu.
W późniejszych latach jeszcze wielokrotnie dochodziło do starć polsko-krzyżackich w okolicach Torunia. Polskie wojska próbowały zdobyć zamek m.in. w latach 1414 i 1422, niestety bezskutecznie. W 1420 roku pożar strawił część zabudowań zamkowych.
W roku 1441 komtur toruński, Konrad von Erlichshausen, został wybrany na wielkiego mistrza Zakonu. Funkcję tę pełnił do roku 1449. W kolejnych latach, wobec pogarszającej się sytuacji finansowej zakonu, stan techniczny zamku stawał się coraz gorszy, brakowało m.in. pieniędzy na naprawę murów. W XV wieku stan zamku był już katastrofalny i prawdopodobnie groziła mu katastrofa budowlana.
W 1454 roku, po wybuchu wojny trzynastoletniej, Tajna Rada Związku Pruskiego podjęła decyzję o wypowiedzeniu posłuszeństwa władzy krzyżackiej, a do króla polskiego Kazimierza Jagiellończyka wysłano poselstwo z prośbą o przejęcie władzy. W wyniku decyzji Rady, w większości miast państwa zakonnego, wybuchły bunty mieszczan. 7 lutego 1454 roku bunt wybuchł również w Toruniu i mieszczanie toruńscy rozpoczęli atak na zamek, który jednak nie udał się i rozpoczęto oblężenie. Załoga krzyżacka, niezbyt liczna, postanowiła bronić zamku, jednocześnie prowadząc z mieszczanami negocjacje. Komtur Albrecht Kalb odmówił poddania się, jednakże z powodu braku żywności i uzbrojenia, 8 lutego 1454 roku poddał zamek. Po zdobyciu warowni mieszczanie przystąpili do niszczenia zamku. Wysadzono wieżę, a zamek główny i część przedzamcza rozebrano, w niektórych miejscach zamek główny rozebrano do poziomu piwnic. Zostawiono jedynie gdanisko, szpital i kilka innych budowli. Cegły z rozbiórki posłużyły jako budulec, a Rada Miasta podjęła decyzję, aby pozostałości zamku stały się miejscem wysypywania śmieci...
W dwudziestoleciu międzywojennym przeprowadzono badania archeologiczne na terenie zamku pod kierownictwem Jacka Delekty, który został później został zamordowany w obozie koncentracyjnym. W latach 1958-1966 kontynuowano prace archeologiczne pod kierownictwem Jadwigi Chudziakowej. Usunięto warstwy ziemi i gruzu, odsłonięto dziedziniec i podziemia  (fot.), relikty murów odremontowano. W ganku gdaniska  (fot.) zrekonstuowano dach nadając mu pierwotny gotycki kształt. Po przeprowadzeniu badań archeologicznych zamek funkcjonował jako oddział Muzeum Okręgowego w Toruniu. W 1997 roku ruiny zamku wraz ze Starym Miastem wpisano na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
Obecnie zamek to zabezpieczona ruina, z której najlepiej zachowało się gdanisko z gankiem. Przetrwały również kilkumetrowej wysokości fragmenty muru obwodowego zamku wysokiego, pozostałości domów mieszkalnych z piwnicami, przyziemie wieży  (fot.) oraz odcinki murów przedzamczy i fosy.
W 2007 roku utworzono Centrum Kultury Zamek Krzyżacki, która przejęła obiekt od Muzeum Okręgowego. Celem działania Centrum Kultury jest kulturalne i turystyczne zagospodarowanie terenu ruin zamku krzyżackiego w Toruniu, ochrona powierzonego dziedzictwa kulturowego oraz promocja w kraju i za granicą. Obecnie na zamku trwają kolejne prace renowacyjne.
Wstęp na zamek jest płatny.

-----------------------------------------------
Ze zburzeniem toruńskiego zamku związana jest legenda o kucharzu Jordanie, który pomógł mieszczanom toruńskim. Podobno kucharz zamkowy Jordan, czekał umówionego dnia, aż jedzący śniadanie Krzyżacy uraczą się miodem i winem. Stanął na zamkowej wieży i w odpowiedniej chwili dał chochlą wcześniej uzgodniony znak, a mieszczanie ruszyli na zamek. Kucharz z wieży obserwował przebieg walk. Mieszczanie po pokonaniu zamkowych fos i murów, postanowili wysadzić zamkową wieżę. Niestety Jordan nie zdążył zbiec z wysokiej wieży i na skutek wybuchu wyleciał wysoko w powietrze. Bardzo długo szybował nad miastem, aż wylądował na Bramie Chełmińskiej. Blady ze strachu siedział tam kilka dni, aż mieszczanie, wśród wiwatów na jego cześć, uratowali bohaterskiego Jordana. Dla uczczenia kucharza mieszczanie toruńscy zawiesili na Bramie Chełmińskiej pamiątkową metalową chorągiewkę, przedstawiającą kucharza z chochlą w ręku, aby przypominała o jego wyczynie. Wisiała tam wiele lat, a po zburzeniu bramy w XIX wieku można ją dziś oglądać w Muzeum Okręgowym.




Zamki krzyżackie Świecie


Budowę murowanego zamku w widłach Wisły i Wdy rozpoczęli Krzyżacy około roku 1335 za czasów komtura Konrada von Bruningsheim. Jako koniec budowy podaje się rok 1350, choć prace wykończeniowe trwały aż do końca wieku. Prawdopodobnie wybudowano tylko dwa skrzydła (północne i wschodnie), natomiast od południa i zachodu dziedziniec zamykały wysokie mury kurtynowe. W trzech narożnikach wzniesiono baszty, a w czwartym stanęła 34 metrowa wieża główna. Zamek zbudowano na planie kwadratu o boku 51 m.
W 1410 roku załoga zamku dowodzona przez Michała Kuchmeistera, przyszłego wielkiego mistrza, obroniła się przed wojskami polskimi, które zajęty tylko miasto. W wyniku postanowień traktatu toruńskiego całe Pomorze wraz ze Świeciem pozostało w rękach Krzyżaków.
W roku 1454, podczas wojny trzynastoletniej, zamek został zdobyty przez wojska Związku Pruskiego i przekazany w ręce polskie. Zamek powierzono najpierw biskupowi włocławskiemu, następnie wojewodzie brzeskiemu Mikołajowi Szarlejskiemu, by w końcu trafił w wyniku królewskiej nagrody w ręce czeskiego najemnika Oldrzycha Czerwonki. Czerwonka rozpoczął akcję kontrolowania żeglugi na Wiśle, co poważnie utrudniło krzyżackie transporty. Sprowokowało to akcję odwetową Krzyżaków w wyniku której zamek w roku 1460 znów znalazł się w ich władaniu. Dopiero jesienią 1461 roku wojskom Związku Pruskiego udało się odzyskać warownię.
Po podpisaniu II pokoju toruńskiego Świecie znalazło się w granicach Rzeczypospolitej, a sam zamek podzielono na dwie strefy: podzamczem zarządzał starosta królewski, natomiast na zamku stacjonowały wojska miasta Torunia. W roku 1520, po spłaceniu przez króla Zygmunta Starego zaległych poborów, cały zamek przeszedł w ręce polskie i stał się siedzibą królewskich starostów.
W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, zamek zajął szwedzki generał Henryk Horn. Zamek został wewnątrz spalony i poważnie zrujnowany i nigdy już nie powrócił do dawnej świetności. Po pierwszym rozbiorze Polski, kiedy to Świecie znalazło się w zaborze pruskim, na polecenie władz pruskich rozpoczęła się rozbiórka zamkowych murów, którą wstrzymała dopiero decyzja cesarza Fryderyka Wilhelma II. W latach 1843-45 odnowiono wieżę główną i przeprowadzono szereg prac zabezpieczających budowlę.
Pod koniec II wojny światowej w wyniku ostrzału artyleryjskiego mocno ucierpiała wieża, a następnie aż do roku 1970 zamek pozostawał bez jakiejkolwiek opieki i dopiero w latach 1970-75 przeprowadzono remont zamku. Obecnie zamkiem zarządza Ośrodek Kultury, Sportu i Rekreacji w Świeciu udostępniając go zwiedzającym. Możemy obejrzeć częściowo odbudowane skrzydło północne z wieżą  (fot.) i basztą północno-wschodnią. Z wieży rozciąga się ładny widok na miasto i dolinę Wisły  (fot.). Ciekawe jest wejście na wieżę - ze skrzydła północnego należy wyjść na zewnątrz i wąską metalową galeryjką na wysokości 13 metrów przejść do wieży  (fot.). Pewnie mało kto wie, że wieża jest krzywa - według pomiarów przeprowadzonych w 2008 roku przechył wynosi ponad metr. Ze skrzydła wschodniego zachowały się jedynie pomieszczenia piwniczne, ocalały dolne partie pozostałych baszt oraz fragmenty murów obwodowych.
Wstęp na zamek jest płatny.




Zamki krzyżackie Radzyń Chełmiński


Pierwszą warownię w tym miejscu zbudowano prawdopodobnie w roku 1234 - był to gród drewniano-ziemny. Zamek ceglany zaczęto budować pod koniec XIII wieku, a ukończono około 1330 roku. Była to jedna z najpotężniejszych twierdz państwa krzyżackiego, zbudowano ją na planie kwadratu o boku 52 m z narożnymi wieżami o wysokości 36 m. W północno-zachodniej części dziedzińca stała potężna, jeszcze wyższa ośmioboczna baszta, czyli stołp. Zamek leżał na brzegami wyschniętego obecnie jeziora Zamkowego, którego wody zasilały fosę. Od 1251 roku znajdowała się tu siedziba komturii. W roku 1330 załoga zamku odparła atak wojsk polsko-litewskich Władysława Jagiełły i księcia Giedymina. Po bitwie pod Grunwaldem, w 1410 roku, zamek zdobyły wracające spod Malborka wojska polskie. Oblężenie trwało 2 miesiące mimo, że zamku broniło zaledwie 15 rycerzy zakonnych wzmocnionych oddziałami mieszczan radzyńskich. W twierdzy zdeponowana była część skarbca zakonnego, w tym osobiste srebra wielkiego mistrza Ulricha von Jungingena. Po zdobyciu w zamku stacjonowała załoga polsko-czeska pod dowództwem czeskiego rycerza Jaśka Sokoła z Lamberku, a po jego otruciu, pod wodzą Dobiesława Puchały z Węgrowa i Wojciechowa Malskiego. W tym samym roku wojska krzyżackie pod dowództwem namiestnika zakonnego, Henryka von Plauena, próbowały bez powodzenia odbić zamek. Niestety, w następnym roku, na mocy I pokoju toruńskiego zamek wraca pod zwierzchnictwo krzyżackie.
W 1454 roku oddziały Związku Pruskiego zdobyły zamek, a po wojnie trzynastoletniej (1454-1466) w wyniku ustaleń II pokoju toruńskiego, Radzyń wraz z całą ziemią chełmińską włączono do nowo utworzonej dzielnicy Polski - Prus Królewskich. Zamek na ponad trzy wieki stał się siedzibą starostów królewskich.
Zagładę zamku przyniósł rok 1628 za sprawą wojsk szwedzkich, które ograbiły i zniszczyły warownię. Zniszczeniu uległy wówczas skrzydła zachodnie i północne. Kolejne zniszczenia przyniósł rok 1655 i znów za sprawą Szwedów. Po I rozbiorze Polski, w roku 1772, zamek przeszedł w ręce władz pruskich, które od roku 1780 rozpoczęły rozbiórkę budowli. Z pozyskanego budulca wybudowano wiele domów i ratusz w Radzyniu. W roku 1837, na skutek protestów mieszkańców miasteczka, rozbiórkę wstrzymano, a dwa lata później rozpoczęto prace konserwacyjne. W drugiej połowie XIX wieku i na początku wieku XX prowadzono kolejne prace zabezpieczające i konserwatorskie. W latach 1961-68 kaplicę przykryto żelbetowym stropem i nadmurowano mury skrzydła południowego.
Dziś zamek ma status trwałej ruiny, a najlepiej zachowane jest skrzydło południowe  (fot.) z kaplicą  (fot.) oraz dwie narożne wieże  (fot.), z których roztacza się bardzo ładny widok na okolice zwłaszcza wówczas, gdy na okolicznych polach kwitnie rzepak  (fot.). Bardzo charakterystyczne jest wejście na wieże, wąskie i ciasne. Możemy również zwiedzić piwnice, w których urządzono salę tortur, są również makiety zamku  (fot.)  (fot.).
W 1971 roku na zamku w Radzyniu Chełmińskim kręcono wiele scen do filmu "Pan Samochodzik i templariusze" ze Stanisławem Mikulskim w roli głównej, którego scenariusz oparto na znanej książce Zbigniewa Nienackiego o tym samym tytule. Do dziś w piwnicach zamku można dostrzec znak zakonu templariuszy wykonany na potrzeby filmu  (fot.) :-)
Od czerwca 2001 roku na zamku działa Bractwo Rycerskie Zamku Radzyńskiego - stowarzyszenie, którego celem jest popularyzowanie wiedzy z zakresu historii i kultury średniowiecza. Bractwo organizuje również turnieje rycerskie, jarmarki, festyny, lekcje historii, uczestniczy również w wielu imprezach takich jak inscenizacja bitwy pod Grunwaldem czy Oblężenie Malborka.
Wstęp na zamek jest płatny, po kaplicy oprowadza przewodnik, pozostałą część zamku można zwiedzić samemu. Po wyjściu z zamku może nas spotkać niespodzianka w postaci miłej, starszej pani, która opowie nam o historii zamku i Radzynia, ale nie będzie to taka zwykła opowieść - pani opowie ją wierszem, który sama napisała, a na koniec życzy nam miłego dnia :-) Starsza pani sama nie prosi o żadne pieniądze, tym niemniej drobne datki za trud będą mile widziane :-)


Pani Ewa Czerwińska, starsza pani, która opowiadała wiersze turystom na radzyńskim zamku, zmarła w styczniu 2013 roku. Bez Niej zamek w Radzyniu Chełmińskim nie będzie już nigdy taki sam... Mam nadzieję, że teraz opowiada swoje niesamowite wiersze tam, w niebie...




Zamki krzyżackie Golub-Dobrzyń


Prace nad murowanym zamkiem rozpoczęto około 1300 roku z inicjatywy komtura Konrada von Sacka. Zamek wzniesiono na wzgórzu na prawym brzegu rzeki Drwęcy będącej naturalną granicą między ziemią chełmińską i dobrzyńską, jednocześnie granicą między Polską a państwem krzyżackim  (fot.). Zamek miał za zadanie ochraniać państwo krzyżackie od strony ziemi dobrzyńskiej i Mazowsza. Budowę zamku ukończono około 1330 roku.
Budowla składała się z zamku wysokiego oraz przedzamcza, zwanego też zamkiem niskim (nie dotrwało do dziś) o wymiarach 70x100 m. Zamek niski stanowił część gospodarczą warowni - znajdowały się tam stajnie, spichlerze, stodoły i pomieszczenia mieszkalne dla służby. Przedzamcze było zabezpieczone fosą, wieżą bramną ze zwodzonym mostem, było otoczone murami z szeregiem wież basztowych. Zamek wysoki powstał na planie prostokąta o wymiarach 39x42 m i był budowlą czteroskrzydłową, trzykondygnacyjną. W piwnicach magazynowano zapasy żywności, parter zajmowały pomieszczenia gospodarcze: kuchnia, piekarnia i warsztaty. Najwyższa kondygnacja służyła jako magazyn zboża i broni, a mieszkalny i zarazem reprezentacyjny charakter miała druga kondygnacja - skrzydło wschodnie mieściło zakrystię oraz refektarz, w skrzydle północnym umieszczono dormitoria, skrzydło zachodnie to pomieszczenia komtura, a część południową zamku zajmowała kaplica pod wezwaniem Św. Krzyża z trójprzęsłowym sklepieniem gwiaździstym, dwie cele pokutne, kapitularz oraz infirmeria. Wjazd do zamku umiejscowiono od strony zachodniej - znajdowała się tam brama wjazdowa wraz z wartownią. W północno-zachodnim narożniku powstała (nieistniejąca dziś) wieża, której piwnica pełniła funkcję lochu. Po południowo-zachodniej stronie zamku zachowała się do dziś jedna z dwóch cylindrycznych baszt, niegdyś połączona z zamkiem drewnianą kładką.
Golubski zamek, jeszcze jako drewnianą warownię, próbował zdobyć już w roku 1295 Władysław Łokietek wraz z wojskami litewskimi. Łokietek próbował zdobyć zamek jeszcze dwukrotnie, w latach 1330 i 1332, również bezskutecznie. Podczas wojny z Polską w latach 1409-1411 zamek nie doznał większych zniszczeń ponieważ został poddany bez walki wojskom polskim. Podczas bitwy pod Grunwaldem (1410) zginął natomiast golubski komtur Mikołaj de Roder. Zamek został przekazany przez króla Władysława Jagiełłę w zarząd rycerzowi Niemście ze Szczytnik. Wkrótce zamek zajęły, będące w służbie krzyżaków, oddziały Zakonu Kawalerów Mieczowych. Jesienią 1410 roku, wojska polskie pod dowództwem starosty bydgoskiego Dobiesława Puchały pobiły pod zamkiem przeważające liczebnie wojska inflanckie, jednak w wyniku I pokoju toruńskiego zawartego w roku 1411, zamek został zwrócony Krzyżakom.
Podczas tzw. wojny golubskiej, w roku 1422 zamek i miasto zostały zdobyte przez wojska polskie króla Władysława Jagiełły. Podczas oblężenia warowni zginął m.in. komtur golubski. Na rozkaz króla zburzono wówczas najważniejsze fortyfikacje miejskie. Niestety, już pod koniec 1422 roku, zamek ponownie wrócił w ręce krzyżackie, którzy rozpoczęli wieloletnią odbudowę warowni. Dostosowano ją wówczas do prowadzenia obrony z użyciem broni palnej, wybudowano również dwie cylindryczne wieże od strony przedzamcza.
Po wybuchu wojny trzynastoletniej (1454-1466) załoga golubskiego zamku poddała się bez walki i twierdza już nigdy nie wróciła w ręce krzyżackie. W 1455 roku król Kazimierz Jagiellończyk oddał zamek w dzierżawę Grotowi z Ostrowa, a obsadziły go najemne wojska czeskie Wilhelma Jenika z Mieczykowej, który otrzymał starostwo w Golubiu. W 1456 roku zamek otrzymał Czech Ulryk Czerwonka. We wrześniu 1460 roku zamek oblegały najemne wojska czeskie w służbie krzyżaków pod dowództwem Bernarda Szumborskiego, jednak polska załoga zamku odparła atak. Krzyżacy zdobyli co prawda miasto Golub, ale zamek bronił się aż przez dwa lata. W 1462 roku, uwolniony z czeskiego więzienia, Ulryk Czerwonka odbił miasto. Po zakończeniu wojny, na mocy postanowień II pokoju toruńskiego Golub został przyłączony do Polski i stał się siedzibą starosty. Pierwszym starostą został Ulryk Czerwonka.
W roku 1511 z polecenia króla Zygmunta Starego zamek został przebudowany. Prace nadzorował biskup Jan Konopacki, a następnie przedstawiciele rodziny Kostków, która zarządzała zamkiem przez 90 lat. W roku 1611 król Zygmunt III Waza nadał starostwo golubskie swojej siostrze, królewnie Annie Wazównie. W latach 1616-1623 Anna Wazówna przebudowała zamek w stylu renesansowym. Mury zwieńczono wówczas otynkowaną attyką  (fot.), w narożach postawiono okrągłe wieżyczki kryte kopulastymi hełmami  (fot.), przebudowano przybudówkę na przedbramiu, która stała się pałacykiem Anny Wazówny  (fot.), dachy pokryto blachą miedzianą, powiększono prawie wszystkie okna, na zboczach zamku od południa powstały ogrody, a ściany zamku pokryto tynkami zdobionymi sgraffiti. Prawdopodobnie ostatecznie zlikwidowano zrujnowaną wcześniejszymi walkami wieżę główną. Po śmierci Anny Wazówny w roku 1625, władzę na zamku objęła druga żona Zygmunta III Wazy, królowa Konstancja Austriaczka. W roku 1631 starostwo golubskie objęła córka Konstancji, królewna Anna Katarzyna, a w roku 1638 żona Władysława IV, Cecylia Renata. Od roku 1644 zamkiem zarządzały kolejno rodziny: Szczawińskich, Lubomirskich, Grudzińskich, Denhoffów i Wesselów.
W czasie wojen w XVII i XVIII wieku zarówno zamek jak i miasto były często plądrowane. Miasto zostało zniszczone, a na zamku zniszczeniu uległy mury i zabudowania przedzamcza. Sam zamek zachował się w dość dobrym stanie.
Po I rozbiorze Polski zamek w Golubiu trafił w ręce Prusaków, którzy umieścili w nim urząd i mieszkania urzędników. W 1807 roku, po wojnie prusko-francuskiej, zamek wszedł w skład Księstwa Warszawskiego, a po usunięciu pruskich urzędników umieszczono tu lazaret. Od roku 1815 zamek ponownie znalazł się w zaborze pruskim, a jego stan techniczny systematycznie się pogarszał. W roku 1817, nadleśniczy Richter, który zamieszkał w prawym skrzydle zamku, w ramach oszczędności rozebrał i wykorzystał na opał drewnianą galerię. Od roku 1825 mieściła się tu indententura, a w roku 1831 na zamku pojawił się nowy dzierżawca, który na parterze umieścił obory, a na dziedzińcu gnojowisko.
W roku 1842 w wyniku huraganu część attyk po stronie wschodniej przewróciła się na dach i zniszczone zostały sklepienia aż do piwnic. W 1867 roku kolejny huragan zniszczył skrzydło północne i część południowego. Na początku XX wieku, w roku 1907, z inicjatywy cesarza Wilhelma II podjęto prace zabezpieczające. W kolejnych pracach przeszkodziła niestety I wojna światowa. Po roku 1918 zamek znalazł się ponownie w państwie polskim. W roku 1920 na zamku urządzono muzeum regionalne i wyremontowano część dachów i pomieszczeń. Rozebrano także, będące w bardzo złym stanie, ściany północną i zachodnią. Po wybuchu II wojny światowej, w latach 1941-1944 na zamku znajdował się obóz szkoleniowy dla młodzieży hitlerowskiej Hitlerjugend. Po zakończeniu wojny, w latach 1947-1953, przeprowadzono na zamku prace remontowe, a w latach 1959-1966 zamek został odbudowany i odrestaurowany. W roku 1967 zamek stał się siedzibą oddziału PTTK z muzeum regionalnym.
Obecnie gospodarzem zamku jest oddział PTTK im. Zygmunta Kwiatkowskiego w Golubiu-Dobrzyniu, a na jego terenie oprócz Muzeum Regionalnego  (fot.)  (fot.), działa także hotel i restauracja. Od roku 1977 na zamku odbywa się Międzynarodowy Turniej Rycerski, który był pierwszą tego typu imprezą w Polsce.
Wstęp na zamek jest płatny, zwiedzanie z przewodnikiem. Z tarasu widokowego położonego obok zamku roztacza się piękny widok na leżący w dole Golub-Dobrzyń  (fot.).

Zwiedzanie zamku:
  • Dziedziniec  (fot.)
  • Otacza go drewniany krużganek wzniesiony na murowanych filarach, który łączy skrzydła zamku na wysokości pierwszego piętra. Pośrodku dziedzińca stała kiedyś głęboka studnia, obecnie niestety zasypana. Na murach można zobaczyć pozostałości renesansowej dekoracji - sgraffiti, które przedstawiały postaci mitologiczne.

  • Piwnice
  • Zamkowe piwnice, które kiedyś służyły jako magazyny żywności, wciąż zachowały gotycki charakter. Możemy zobaczyć nieotynkowane mury, ceglane posadzki i sklepienia krzyżowo-żebrowe.

  • Końskie schody  (fot.)
  • Prowadzą z dziedzińca na pierwsze piętro i wyżej do części hotelowej zamku. Końskie schody to szeroka klatka schodowa, która swą nazwę zawdzięcza temu, że rycerze mogli nią wjeżdżać konno aż do samych komnat. Specjalne łańcuchowe konstrukcje zamocowane pod sufitem pełniły funkcje dźwigu dzięki czemu rycerze przy pomocy służby mogli zsiąść lub dosiąść swojego konia.
    Legenda głosi, że kto wchodząc nimi po raz pierwszy obejrzy się za siebie, ten w ważnym dla siebie momencie życia nie wyda ludzkiego głosu, lecz zarży niczym koń. Wierzyć, nie wierzyć... Na wszelki wypadek idąc końskimi schodami pamiętajmy, aby się nie oglądać ;-)

  • Refektarz  (fot.)
  • Do roku 1842 w refektarzu znajdowały się sklepienia krzyżowe. Jednak w wyniku huraganu zawaliły się attyki wschodniego skrzydła, niszcząc stropy aż do piwnic. Ze względu na niebezpieczeństwo osunięcia się zbocza wzgórza odbudowa sklepienia okazała się niemożliwa i refektarz został przykryty stropem belkowym.

  • Kaplica  (fot.)
  • Kaplica zachowała do dziś swój gotycki charakter. Możemy podziwiać wysokie ostrołukowe okna oraz trójprzęsłowe sklepienie gwiaździste.

  • Kapitularz  (fot.)
  • Za czasów królewny Anny Wazówny kapitularz stanowił jej sypialnię. Łóżko królewny stało w rogu komnaty, w specjalnej wnęce  (fot.). Według legendy, po wejściu do wnęki należy pomyśleć sobie jakieś życzenie, a na pewno się spełni :-)
    Kapitularz posiade ukryte w murze sekretne przejście, dziś ukryte za portretem Anny Wazówny, niegdyś umożliwiało podsłuchiwanie obrad krzyżackiego konwentu  (fot.).

  • Infirmeria
  • Komnata została przebudowana, więc z czasów Krzyżaków pozostały trzy wąskie otwory w ścianie, które umożliwiały chorym wysłuchiwanie mszy odprawianych w kaplicy.

  • Cele pokutnicza
  • W niewielkich pomieszczeniach obok kaplicy, zamykano braci zakonnych, którzy popełnili jakieś grzechy. Tam, w odosobnieniu, mogli przemyśleć swoje postępowanie i odpokutować za przewinienia.
    Według kolejnej zamkowej legendy, należy choć na chwilę wejść do celi, a nasze grzechy zostaną nam odpuszczone ;-)




Zamki krzyżackie Zamek Bierzgłowski


Murowany zamek w stylu gotyckim wzniesiono w latach 1270-1305 w miejscu wcześniejszego grodu zniszczonego przez Litwinów w 1260 roku. Jeszcze wcześniej istniał tu pruski gród należący do rycerza Pipina. W 1270 roku na zamku osiadł komtur krzyżacki Arnold Kropf, który swój urząd piastował do 1276 roku. W 1271 roku zamek był oblężony przez Jaćwięgów pod wodzą Skomanda i Dziwana. Do 1415 roku siedziba konwentu, później stracił na znaczeniu ze względu na bliskość Torunia. W 1410 roku zdobyty przez wojska króla Władysława Jagiełły, jednak po pokoju toruńskim w 1411 roku wrócił w granice państwa krzyżackiego. W 1415 roku rozwiązano komturię bierzgłowską, dzieląc ją pomiędzy toruńską i nieszawską. Po rozwiązaniu komturii w zamku pozostał jedynie zarządca krzyżacki. Podczas wojny trzynastoletniej, w 1454 roku, zamek został zajęty przez wojska Związku Pruskiego. Po przegranej bitwie pod Chojnicami, wobec groźby przejęcia zamku przez Krzyżaków, król Kazimierz Jagiellończyk postanowił zburzyć zamek. Rozkazu jednak nie wykonano, a zamek wkrótce stał się siedzibą administracyjną prokuratora krzyżackiego. W 1466 roku zamek na stałe znalazł się w rękach polskich.
W 1475 roku został wykupiony przez rajców toruńskich, a w 1520 roku stał się własnością miasta Torunia z prawem dziedziczenia w zamian za oddany królowi Zygmuntowi I zamek w Świeciu. W 1522 roku na zamku wybuchł pierwszy z kilku pożarów, jakie dotknęły go w historii. W 1570 roku zamek został zajęty przez wojska królewskie, a starostą został Jan Oleski z Ostrowitego. Dwa lata później mieszczanie toruńscy spłacili sumą 7500 złotych następców Oleskiego i ponownie przejęli zamek.
W latach 1580 i 1590 kolejne pożary poważnie zniszczyły zamek. W końcu XVII wieku zamek był już w ruinie. W 1769 roku miała tu miejsce bitwa między wojskami konfederatów barskich a wojskami rosyjskimi wspieranymi przez mieszczan toruńskich. Zarówno bitwa, jak i kolejny pożar w 1782 roku, spowodowały kolejne zniszczenia zamku.
W 1840 roku zamek przeszedł w ręce prywatnego właściciela, który w 1860 roku odbudował skrzydło południowo-zachodnie i wieżę bramną. W 1903 roku dobra bierzgłowskie wykupił rząd pruski. W 1908 roku wybuchł w odbudowanych budynkach kolejny pożar, który zniszczył dach. W 1911 roku przeprowadzono rekonstrukcję według projektu Conrada Steinbrechta. W 1929 roku zamek zostaje wydzierżawiony przez biskupa chełmińskiego Stanisława Wojciecha Okoniewskiego. który w 1933 roku wykupił go na potrzeby diecezji. W 1936 roku, w obecności prymasa Augusta Hlonda, wojewody Władysława Raczkiewicza, generałów Bortnowskiego i Thomee oraz prezydenta Torunia, na terenie zamku otwarto Dom Rekolekcyjny.
W latach 1945-1992 na zamku mieścił się Zakład Opieki Społecznej. W 1992 roku zamek został odzyskany przez Diecezję Toruńską. W 1994 roku biskup toruński Andrzej Suski wydał dekret, na mocy którego powstało w zamku Diecezjalne Centrum Kultury i Dom Rekolekcyjny.
Założenie zamkowe składa się z zamku głównego (siedziby komtura) zbudowanego na planie nieregularnego czworoboku, przedzamcza pełniącego funkcje gospodarcze oraz wieży bramnej. Zamek główny (wysoki) jest dwuskrzydłowy, skrzydło północno-zachodnie mieściło refektarz i kapitularz  (fot.), skrzydło południowo-zachodnie dom mieszkalny komtura i rycerzy zakonnych  (fot.). Dwa boki są zamknięte kamienno-ceglanymi murami. Wjazd do zamku wysokiego odbywał się przez bramę w murze obwodowym  (fot.). Od wschodu, południa i zachodu zamek otoczony jest fosą (obecnie suchą), od strony północnej znajduje się przedzamcze, z przebudowanym w XIX wieku budynkiem gospodarczym z XIV wieku oraz dwoma późniejszymi budynkami  (fot.). Przedzamcze otoczone jest kamiennym murem, w którym od północy znajduje się główna brama wjazdowa z neogotyckim szczytem  (fot.), a w narożniku północno-zachodnim baszta  (fot.). W murze północnym zamku wysokiego znajduje się pochodzący z około 1305 roku portal z ceramicznym trójpolowym tympanonem (postać jeźdźca na koniu, której towarzyszą dwaj rycerze). Ta najstarsza zachowana rzeźba na terenie Prus, zaliczana do najcenniejszych dzieł ceramicznej plastyki średniowiecznej Europy  (fot.). Zamek otacza park krajobrazowy z 25 gatunkami drzew z początku XIX wieku.
Zamek można zwiedzać bezpłatnie, ale nie wszystkie pomieszczenia są dostępne  (fot.)  (fot.).




09.2009


Na podstawie stron internetowych: Szlak zamków gotyckich, Wikipedia - zamek w Malborku, Oficjalna strona zamku w Malborku, Wikipedia - katedra w Kwidzynie, Strona katedry w Kwidzynie, Wikipedia - zamek w Bytowie, Centrum Kultury Zamek Krzyżacki w Toruniu, Zamkipolskie.com - Toruń, Zamkipolskie.com - Świecie, Strona zamku w Radzyniu, Zamkipolskie.com - Radzyń, Strona zamku w Golubiu, Zamkipolskie.com - Golub, Diecezjalne Centrum Kultury Zamek Bierzgłowski, Zamek Bierzgłowski w Wikipedii oraz przewodnika Zamki, Carta Blanca 2009 i książki Duchy w polskich zabytkach, Sport i Turystyka - Muza SA 2011.




Aktualizacja 26.03.2016





Malbork - panorama zamku zza Nogatu

Malbork - panorama zamku zza Nogatu

Malbork - Baszta Dietricha i Zamek Wysoki

Malbork - Baszta Dietricha i Zamek Wysoki

Malbork - Zamek Wysoki

Malbork - Zamek Wysoki

Malbork - panorama z wieży Zamku Wysokiego

Malbork - panorama z wieży Zamku Wysokiego

Malbork - przedbramie Zamku Wysokiego

Malbork - przedbramie Zamku Wysokiego

Malbork - Wielki Refektarz

Malbork - Wielki Refektarz

Malbork - studnia na dziedzińcu Zamku Wysokiego

Malbork - studnia na dziedzińcu Zamku Wysokiego

Malbork - krużganki na Zamku Wysokim

Malbork - krużganki na Zamku Wysokim

Malbork - płyty nagrobne wielkich mistrzów w kaplicy św. Anny

Malbork - płyty nagrobne wielkich mistrzów w kaplicy św. Anny

Gdanisko na zamku w Kwidzynie

Gdanisko na zamku w Kwidzynie

Zamek i katedra w Kwidzynie

Zamek i katedra w Kwidzynie

Dziedziniec zamku w Kwidzynie

Dziedziniec zamku w Kwidzynie

Wnętrza zamku w Kwidzynie - refektarz

Wnętrza zamku w Kwidzynie - refektarz

Zamek w Gniewie

Zamek w Gniewie

Kaplica zamkowa w Gniewie

Kaplica zamkowa w Gniewie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Bytowie

Zamek w Toruniu

Zamek w Toruniu

Zamek w Toruniu

Zamek w Toruniu

Zamek w Toruniu

Zamek w Toruniu

Zamek w Świeciu

Zamek w Świeciu

Zamek w Świeciu

Zamek w Świeciu

Zamek w Świeciu

Zamek w Świeciu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Radzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek w Golubiu-Dobrzyniu

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Zamek krzyżacki w Zamku Bierzgłowskim

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatami Canon PowerShot A85, Panasonic DMC-LS2, Panasonic Lumix DMC-FZ38





















Stowarzyszenie Gmin Polskie Zamki Gotyckie
Szlak Zamki Gotyckie
Szlak Zamków Gotyckich w Wikipedii
Muzeum Zamkowe w Malborku
Zamek w Malborku
Zamek w Malborku w Wikipedii
Zamek w Kwidzynie
Zamek w Kwidzynie w Wikipedii
Katedra w Kwidzynie
Katedra w Kwidzynie w Wikipedii
Zamek w Gniewie
Zamek w Bytowie w Wikipedii
Muzeum Zachodnio-Kaszubskie na zamku w Bytowie
Centrum Kultury Zamek Krzyżacki w Toruniu
Toruński Serwis Turystyczny
Bractwo Rycerzy Chorągwi Toruńskiej
Zamkipolskie.com - Świecie
Zamki.res.pl - Świecie
Zamkipolskie.com -Radzyń
Strona zamku w Radzyniu
Zamek w Radzyniu w Wikipedii
Strona zamku w Golubiu
Zamkipolskie.com - Golub
Zamki.res.pl - Golub
Zamkiobronne.pl - Golub
Diecezjalne Centrum Kultury Zamek Bierzgłowski
Zamki.pl - Zamek Bierzgłowski
Toruński Serwis Turystyczny - Zamek Bierzgłowski
Zamek Bierzgłowski w Wikipedii