Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



Na niewielkim wzgórzu św. Wojciecha w równie niewielkim miasteczku na pograniczu Wielkopolski i Kujaw znajdują się prawdziwe perły architektury romańskiej - największa w Polsce rotunda na planie koła z kwadratowym prezbiterium, co stanowi ewenement w skali europejskiej oraz piękna bazylika z romańskim kolumnami pokrytymi płaskorzeźbami figuralnymi (podobne można zobaczyć tylko w Wenecji oraz w Santiago de Compostela).
Zapraszam zatem do Strzelna i zaręczam, kto przyjedzie, wyjedzie zachwycony :-)





Strzelno Historia


Jan długosz w swojej kronice podaje datę 16 marca 1133 roku jako datę konsekracji kościoła św. Krzyża w Strzelnie. Fundatorem kościoła miał być Piotr Włostowic, wojewoda Bolesława Krzywoustego. Data ta budzi jednak duże kontrowersje i prawdopodobnie nie jest prawdziwa. W 1193 roku papież Celestyn III potwierdził założenie klasztoru norbertanek w Strzelnie. W 1231 roku Strzelno uzyskało prawa miejskie. W kolejnych wiekach królowie polscy: Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk oraz Zygmunt Stary nadają miastu i klasztorowi różnorakie przywileje.
W latach 1655-1660, podczas potopu szwedzkiego, miasto i klasztor ulegają poważnym zniszczeniom. W 1772 roku, w wyniku I rozbioru Polski, Strzelno wchodzi w skład państwa pruskiego. W latach 1807-1815 miasto znajduje się w granicach Księstwa Warszawskiego. W 1834 roku władze Prus ogłaszają kasatę klasztoru w Strzelnie. W wyniku Powstania Wielkopolskiego miasto wraca 2 stycznia 1919 roku w granice Rzeczpospolitej.

Obecnie Strzelno jest miastem w powiecie mogileńskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Miasto leży na Pojezierzu Gnieźnieńskim na pograniczu Kujaw i Wielkopolski. W 2011 roku miasto liczyło niecałe 6000 mieszkańców.
Przez Strzelno przebiegają drogi krajowe nr 15 (Ostróda-Trzebnica), nr 25 (Bobolice-Oleśnica), nr 62 (Strzelno-Siemiatycze) oraz droga wojewódzka nr 255. Miasto leży w odległości około 18 km na południe od Inowrocławia.






Strzelno Najciekawsze miejsca


  • Rotunda św. Prokopa
  • Budowę rotundy ukończono prawdopodobnie pod koniec XII lub w I połowie XIII wieku. Jest to największa romańska świątynia w Polsce zbudowana na planie koła  (fot.)  (fot.). Pod koniec XV lub na początku XVI wieku rozebrano i ponownie wymurowano w cegle górną część wieży i dodano do niej ceglaną przyporę od zachodu. W połowie XV wieku rotunda przestała pełnić funkcje kościelne i została włączona w zabudowania klasztoru norbertanek jako furta klasztorna. Sakralny charakter budowli przywrócono w XVIII wieku. W 1779 roku, podczas ponownej konsekracji, zmieniono wezwanie świątyni ze św. Krzyża na św. Prokopa. W 1812 roku kościół był używany przez żołnierzy napoleońskich w celach gospodarczych jako spichlerz, rozebrano wówczas apsydy od północy, a do wieży dodano czworoboczną kondygnację.
    W 1892 roku, podczas konserwacji kościoła, odtworzono apsydy od północy i część romańskich okien. W latach 1924-1925 przeprowadzono kolejną konserwację rotundy próbując dostosować wnętrze do potrzeb kultu. Podczas II wojny światowej w rotundzie Niemcy umieścili magazyn. Pod koniec wojny, w 1945 roku, Niemcy podłożyli w rotundzie ładunki wybuchowe. Wybuch zniszczył kopułę, górne partie wieży i całe wyposażenie wnętrza, natomiast przetrwały ściany.
    Odbudowę rotundy rozpoczęto w latach 50-tych XX wieku. W zamknięcie empory wieży wmontowano wówczas biforium wsparte na oryginalnej romańskiej kolumnie  (fot.). W emporze zasiadali niegdyś królowie i dostojnicy m.in. Władysław Łokietek, Kazimierz Wielki, Władysław Jagiełło, Kazimierz Jagiellończyk i Zygmunt Stary. Wewnątrz rotundy możemy zobaczyć odlew tympanonu fundacyjnego  (fot.), kropielnicę z XII wieku wykonaną z jednej bryły kamienia, romański grobowiec oraz pięć stacji drogi krzyżowej z XVI wieku z drewna lipowego  (fot.).
    Rotunda została wykonana z granitowych ciosów kamiennych, z dodanymi później elementami z cegły. Do rotundy, pełniącej funkcję nawy, przylegają: prezbiterium na planie kwadratu, przykryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym (od wschodu) - jest to jedyne takie rozwiązanie architektoniczne w Europie  (fot.), dwie małe asymetryczne apsydy (absydy) (od północy)  (fot.), okrągła wieża z przyporą i emporą na piętrze (od zachodu)  (fot.). Na wieży znajdują się trzy dzwony z XVIII wieku odlane w Toruniu.
    Rotunda św. Prokopa jest udostępniona do zwiedzania. Wstęp płatny z przewodnikiem.

  • Bazylika św. Trójcy
  • Budowę kościoła rozpoczęto w XII, a ukończono dopiero w połowie XIII wieku. Konsekracja świątyni miała miejsce w 1216 roku. Jest to trójnawowa orientowana bazylika z transeptem, prezbiterium zakończone jest apsydą z dwiema kaplicami po bokach (św. Barbary z romańską kolumienką z ornamentem roślinnym, która podtrzymuje gotyckie sklepienie palmowo-krzyżowe oraz Serca Bożego)  (fot.)  (fot.). Bazylika jest budowlą romańską, była jednak przebudowywana w stylu gotyckim (XV wiek) i barokowym (XVIII wiek). Pierwotne romańskie mury świątyni w obwodzie zachowane są po dzień dzisiejszy.
    Najcenniejszym zabytkiem bazyliki są romańskie kolumny z piaskowca datowane na II połowę XII lub początek XIII wieku. Kolumn jest w sumie 7: cztery w nawie głównej, dwie duże w kaplicach przy prezbiterium i jedna mała w kaplicy św. Barbary. Pokryte płaskorzeźbami figuralnymi kolumny należą do unikatowych zabytków sztuki romańskiej. W Europie rzeźbione kolumny zachowały się tylko w Hiszpanii, w Santiago de Compostela (katedra św. Jakuba) oraz we Włoszech, w Wenecji (katedra św. Marka). Podczas przebudowy światyni w XVIII wieku, kolumny obmurowano do kształtu prostokątnych filarów. Obecny kształt kolumn odkryto dopiero w roku 1946 podczas remontu kościoła.
    Szczególnie cenne są dwie kolumny z personifikacją cnót i przywar ludzkich. Na kolumnach jest po 18 postaci w trzech kondygnacjach oddzielonych pasem roślinnym. Cnoty wyobrażają tylko postacie kobiece, przywary uosabiają zarówno kobiety, jak i mężczyźni. Nie wszystkie postacie można dzisiaj rozszyfrować. Na kolumnie południowej (kolumnie cnót) możemy odczytać: Sprawiedliwość, Wiarę, Mądrość, Cierpliwość, Pokorę, Posłuszeństwo, Wstrzęmięźliwość, Czystość, Pokój Chrystusowy  (fot.). Na głowicy tej kolumny wyrzeźbiono scenę chrztu Chrystusa w Jordanie przez Jana Chrzciciela. Kolumna północna to kolumna przywar: Gniew, Morderstwo, Pycha, Krzywoprzysięstwo, Obżarstwo, Rozpusta, Swawola, Bluźnierstwo, Zawiść  (fot.).

    Oprócz kolumn w bazylice warto zobaczyć:

    • Ołtarz św. Krzyża
    • Najstarszy ołtarz w kościele, prawdopodobnie z XVIII wieku. W ołtarzu znajduje się 658 relikwii  (fot.).
    • Ołtarz główny z 1743 roku  (fot.)
    • Zespół pięciu konfesjonałów
    • Ozdobione malowidłami z życia Jezusa Chrystusa i Marii, z 1741 roku  (fot.).
    • Chór muzyczny z końca XVIII wieku  (fot.)
    • Tympanon fundacyjny
    • Znajduje się na zewnątrz kościoła od strony południowej, nad wejściem do kaplicy św. Barbary. Przedstawia św. Annę trzymającą na ręku Najświętszą Marię Pannę, a po bokach klęczą postacie: fundatora Piotra Włostowica oraz kobiety z księgą w dłoniach. Dookoła płaskorzeźby znajduje się łacińska inskrypcja, która w tłumaczeniu znaczy: "Tobie Anno, czcigodna matko pobożnej dziewicy Maryi, darem tym cześć oddaje Piotr, tak jak ongiś sobie tego życzył"  (fot.).
    • Tympanon Zwiastowania
    • Można go obejrzeć w lapidarium w muzeum znajdującym się w pozostałościach zabudowań klasztornych. Znajduje się na nim postać Maryi do której podchodzi archanioł Gabriel wskazując na gołębia nad jej głową. Po lewej stronie widoczna jest roślina wyobrażająca drzewo życia  (fot.).
    • Tympanon północny
    • Znajduje się na nim Chrystus Triumfujący, który siedząc na tęczy depcze złe bestie: lwa i smoka  (fot.).

    Bazylikę można oczywiście zwiedzać, dobrze jest dołączyć do grupy oprowadzanej przez pana przewodnika, który bardzo ciekawie opowiada o dziejach strzelińskiej bazyliki.








11.2014


Na podstawie stron internetowych: Oficjalna strona Urzędu Miejskiego w Strzelnie i Strzelno w Wikipedii.




Aktualizacja 21.11.2014






Rotunda św. Prokopa i kościół św. Trójcy

Rotunda św. Prokopa i kościół św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze kościoła św. Trójcy

Wnętrze rotundy św. Prokopa

Wnętrze rotundy św. Prokopa

Kościół św. Trójcy

Kościół św. Trójcy

Rotunda św. Prokopa

Rotunda św. Prokopa

Kościół św. Trójcy

Kościół św. Trójcy

Rotunda św. Prokopa

Rotunda św. Prokopa

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ38




Oficjalna strona Urzędu Miejskiego w Strzelnie
Strzelno w Wikipedii
PTTK w Strzelnie
Parafia św. Trójcy w Strzelnie