Strona główna       Galeria     




Średzka Kolej Powiatowa miała wiele szczęścia, mimo wielu zawirowań w swojej historii, nie podzieliła losu wielu innych kolejek wąskotorowych i wciąż jeździ :-)
Dzięki średzkiemu starostwu i grupie zapaleńców z Towarzystwa Przyjaciół Kolejki Średzkiej "Bana" wciąż funkcjonuje niewielki, 14 kilometrowy odcinek kolejki. I wciąż są chętni do przejażdżki starymi, skrzypiącymi wagonikami. Miejmy nadzieję, że tak już pozostanie...





Środa Wielkopolska Średzka Kolej Powiatowa


Budowa Średzkiej Kolei Powiatowej rozpoczęła się w 1898 roku. Pierwszy odcinek połączył Kobylepole z dzisiejszą stacją Poznań Wschód i miał 5,2 km długości. Jednocześnie powstawała linia wąskotorowa o rozstawie szyn 1000 mm, która łączyła Kobylepole ze Środą Wielkopolską. W Kobylimpolu znajdowała się główna parowozownia obsługująca zarówno normalno- jak i wąskotorowe parowozy. W Środzie Wielkopolskiej powstała parowozownia pomocnicza, istniejąca do dziś, która obsługiwała tylko parowozy wąskotorowe  (fot.).
Kolej rozpoczęła działalność w czerwcu 1902 roku. W 1903 roku oddano do użytku kolejną część linii normalnotorowej Malta - Starołęka o długości 5,4 km, jednocześnie rozbudowywano linie wąskotorowe. W sierpniu 1909 roku zakończono budowę linii wąskotorowej ze Środy do Zaniemyśla, a pierwsze pociągi zaczęły tu kursować w maju 1910 roku. W szczytowym okresie rozwoju sieć Średzkiej Kolei Powiatowej liczyła 118 km długości (11 km linii normalnotorowych i 107 km linii o rozstawie 1000 mm). Sieć ta stanowiła jedną z najlepiej rozwiniętych samorządowych sieci kolejowych II Rzeczpospolitej i jako jedna z niewielu przynosiła dochody.
Średzka kolej przetrwała II wojnę światową i w 1949 roku została przymusowo włączona w skład PKP. Utworzono wówczas Zarząd Średzkiej Kolei Wąskotorowej z siedzibą w Środzie Wielkopolskiej. W 1952 roku rozebrano linię normalnotorową pomiędzy stacjami Malta i Brama Warszawska z powodu budowy jeziora Maltańskiego. Rozpoczęto również przekuwanie linii z 1000 mm na 750 mm. Prace zakończono w 1954 roku. W związku przekuciem torowisk dotychczasowy tabor trafił głównie do Pomorskich Kolei Dojazdowych.
Koniec lat 50-tych i lata 60-te XX wieku to powolne zamieranie kolejki. Na linii Środa Wielkopolska - Kobylepole ruch pasażerski zawieszono w 1968 roku. Coraz mniejsze przewozy towarowe doprowadziły w latach 1973-1975 do rozbiórki wszystkich linii bocznych. W latach 1976-1979 rozebrano linię z Kobylegopola do Środy. Od tego czasu ruch, osobowy i towarowy, prowadzono jedynie na odcinku Środa Wielkopolska - Zaniemyśl długości 14 km. Ostatnie planowe pociągi na tym odcinku wyjechały 10 czerwca 2001 roku...
Na szczęście dla średzkiej kolejki zainteresowały się nią władze powiatu średzkiego i w 2002 roku PKP przekazały cały tabor powiatowi, jednocześnie nie wyjaśniona pozostała kwestia torowiska i zabudowań. Po kolejnych 8 latach, w listopadzie 2010 roku, PKP przekazały starostwu średzkiemu wszystkie nieruchomości i po 61 latach kolejka stała się znów własnością powiatu. W lutym 2011 roku przywrócono jej historyczną nazwę - Średzka Kolej Powiatowa. W 2014 roku kolejka ponownie została zamknięta, jednak dzięki grupie zapaleńców z Towarzystwa Przyjaciół Kolejki Średzkiej "Bana", które od 2015 roku jest zarządcą majątku Średzkiej Kolei Powiatowej, od lata 2016 roku Średzka Kolej Powiatowa znów jeździ :-)

Obecnie planowe pociągi uruchamiane są w sezonie turystycznym, od maja do września. Pociągi kursują na 14 km trasie Środa Wielkopolska - Zaniemyśl. Pociągi rozpoczynają bieg na stacji Środa Miasto  (fot.)  (fot.). Kolejnymi stacjami są: Środa Wielkopolska Wąskotorowa, Słupia Wielka, Annopole, Płaczki, Śnieciska, Polwica Wielkopolska i stacja końcowa Zaniemyśl  (fot.). Na stacji Zaniemyśl, podczas postoju pociągu, można obejrzeć poczekalnię oraz biuro zawiadowcy stacji, możliwe jest także zobaczenie prywatnej Izby Pamięci, z wystawionymi zbiorami jednego z mieszkańców budynku.
Rozkład jazdy kolejki jest tutaj.
W dawnej poczekalni na stacji Środa Miasto zorganizowano salę muzealną, w której zgromadzono wiele pamiątek związanych z działalnością kolejki. Są to m.in.: oryginalny sztandar Średzkiej Kolei Powiatowej z 1934 roku, mundury i czapki kolejowe, archiwalne rozkłady jazdy, archiwalne zdjęcia kolejki i wiele dokumentów średzkiej kolejki.

Tabor Średzkiej Kolei Powiatowej -
  • Parowóz Px48-1756
  • Wybudowany w 1951 roku w Chrzanowie, nr fabryczny 2253. Obecnie kończy się jego naprawa główna i wkrótce powinien wrócić na trasę kolejki.
  • Parowóz Px48-1920  (fot.)
  • Wybudowany w 1955 roku w Chrzanowie, nr fabryczny 4509. Obecnie wyłązony z eksploatacji.
  • Lokomotywa spalinowa Lyd1-210  (fot.)
  • Wybudowana w Chrzanowie w 1967 roku, nr fabryczny 7632. Sprawna, obsługuje pociągi turystyczne.
  • Wagony osobowe typu 1Aw - Bxhpi 1653, Bxhpi 00-380024 309-3, Bxhpi 1670, Bxhpi 1696  (fot.)  (fot.)
  • Wyprodukowane w latach 1955-1957 w Fabryce Wagonów w Świdnicy. Część sprawna, obsługuje ruch turystyczny.
  • Wagon osobowy typu 3Aw - Bxhpi 1953  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1960 roku w Fabryce Wagonów we Wrocławiu. Sprawny, obsługuje ruch turystyczny.
  • Wagony letnie - BTxi 00-260024 756-1, BTxi 00-260024 768-2, BTxhi 00-360024 769-0  (fot.)
  • Wyprodukowane w latach 1997-1998, powstały na bazie krytych wagonów towarowych. Sprawne, obsługują ruch turystyczny.
  • Wagony towarowe - 5 krytych serii Kddx i Kddxh, 2 węglarki serii Wddx i Wddxh, 2 platformy serii Pddxh, 2 pary wózków kłonicowych serii Sld i Sldh i 3 transportery dla wagonów normalnotorowych serii Tddyyhp  (fot.)
  • Wagony służbowe - 2 wagony brankardy - Fgxh 00-00 924 0335-1 z 1952 roku i Fxh 4070 z 1929 (obecnie wyłączony z eksploatacji).
  • Pierwszy wagon w składach pociągów turystycznych pełni jednocześnie rolę wagonu bagażowego  (fot.).
  • Pojazdy specjalne
  • Drezyna motorowa WMC-003 wyprodukowana w 1982 roku wykorzystywana jest do prac gospodarczych. Pług odśnieżny z 1959 roku, sprawny, utrzymywany na wypadek gwałtownych opadów śniegu  (fot.). Ponadto wagon odchwaszczarka (wyłączony z eksploatacji)  (fot.), wagon ratunkowy również wyłączony z eksploatacji i dwie drezyny ręczne sprawne technicznie.


Siedziba Średzkiej Kolei Wąskotorowej znajduje się w miejscowości Środa Wielkopolska (województwo wielkopolskie).
Przez miasto przebiega droga krajowa nr 11 (Kołobrzeg-Bytom) oraz droga wojewódzka nr 432. Środa Wielkopolska leży w odległości około 35 km na południowy wschód od Poznania. W 2011 roku miasto liczyło około 22 000 mieszkańców.







09.2017


Na podstawie stron internetowych: Średzka Kolej Powiatowa - strona oficjalna, Strona o Średzkiej Kolei Powiatowe oraz książki Dariusza Jędrzejewskiego Stare parowozy w Polsce, Sport i Turystyka - Muza SA 2013.




Aktualizacja 03.09.2017






Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Średzka Kolej Powiatowa

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




Średzka Kolej Powiatowa - strona oficjalna
Strona o Średzkiej Kolei Powiatowej
Średzka Kolej Powiatowa w Wikipedii
www.srodawlkp.org - o kolejce
Strona Środy Wielkopolskiej
Powiat średzki