Strona główna   Galeria   Szlakiem starych parowozów      Chabówka      Wenecja      Jaworzyna Śl.      Kościerzyna      Wolsztyn      Gryfice      Rudy      Żnin      Środa Wlkp.     




Nie da się ukryć, że lubię takie miejsca. Stare lokomotywy mają swój niepowtarzalny urok i czar. Czasem żal patrzeć na rdzę zżerającą te piękne maszyny, ale na szczęście wiele z nich jest już ładnie odnowionych i zadbanych.
Warto odwiedzać takie miejsca, jak skansen w Sochaczewie, aby podziwiać te stare cuda parowej techniki.





Sochaczew Stacja Muzeum - Muzeum Kolei Wąskotorowej


Historia Sochaczewskiej Kolei Wąskotorowej rozpoczyna się w kwietniu 1919 roku kiedy to Sejmik Powiatu Sochaczewskiego podjął decyzję o budowie linii o prześwicie 750 mm. Kolej powstała aby umożliwić szybką odbudowę Sochaczewa ze zniszczeń wojennych, bowiem miasto było po Kaliszu najbardziej zrujnowanym miastem dawnego Królestwa Polskiego. Dzięki kolei Sejmik Sochaczewski planował sprowadzać drewno do odbudowy miasta z niedalekiej Puszczy Kampinoskiej, gdzie w Piaskach Królewskich posiadał tartak parowy. Oprócz drewna planowano też przewóz towarów dla wsi i miasta, wywóz płodów rolnych oraz przewozy pasażerskie. Początkowo planowano prowadzenie ruchu trakcją konną, ale po zakupie dwóch parowozów i kilku wagonów zdecydowano się na trakcję parową. Budowa linii z Sochaczewa do Piasków Królewskich trwała w latach 1921-1923. Pierwszy odcinek, Sochaczew-Tułowice, oddano do użytku publicznego we wrześniu 1922 roku. W efekcie starań mieszkańców Wyszogrodu, Sejmik Powiatowy postanowił, że linia sochaczewskiej wąskotorówki zostanie doprowadzona również do tego miasta i w 1923 roku zbudowano odgałęzienie o długości ponad 6 km od Tułowic do wsi Kamion, leżącej na lewym brzegu Wisły, naprzeciwko Wyszogrodu. W ten sposób powstał, zachowany do dziś, układ torowy kolei o długości ponad 32 km, z 5 stacjami i 9 przystankami osobowymi.
W latach 1922-1930 kolej nosiła oficjalną nazwę: Sejmikowa Kolejka Wąskotorowa w Sochaczewie. Początkowo budowle i urządzenia inżynieryjne miały charakter prowizoryczny, jednak z biegiem lat drewniane obiekty zastępowano murowanymi. W latach 1930-1939 Sejmikową Kolejkę Wąskotorową w Sochaczewie zaczęto oficjalnie nazywać Powiatową Koleją Sochaczewską.

Po zakończeniu II wojny światowej kolejka była w dość dobrym stanie, została jednak okradziona z narzędzi, węgla, smarów i olejów, zdewastowano również wiele urządzeń i jednostek taborowych. Już w marcu 1945 roku przywrócono ruch do Piasków Królewskich. Do stycznia 1949 roku Sochaczewską Koleją Powiatową kierowały władze powiatu, ale już pod przymusowym Zarządem Państwowym. Od 1949 roku przedsiębiorstwo przeszło całkowicie w gestię Ministerstwa Komunikacji oraz Polskich Kolei Państwowych, otrzymując nazwę Sochaczewska Kolej Dojazdowa. W 1961 roku, po powstaniu Kampinoskiego Parku Narodowego, całkowicie ustały przewozy drewna i sochaczewska kolejka stała się deficytowa. Zarząd Kolei Dojazdowych zdecydował o zamknięciu kolejki, na co jednak nie zgodziły się zarówno władze Sochaczewa, jak również władze wojewódzkie.
W latach 80-tych XX wieku kolejka znów przeznaczona była do zamknięcia, co ostatecznie nastąpiło w listopadzie 1984 roku. Ostatni rozkładowy pociąg z Sochaczewa do Wyszogrodu odjechał 30 listopada 1984 roku o godzinie 15.35. Dla upamiętnienia tej chwili wszystkie zegary w muzeum pokazują właśnie tę godzinę.

Przed całkowitą rozbiórką kolejki uchroniło ją przejęcie przez Muzeum Kolejnictwa w Warszawie. We wrześniu 1986 roku nastąpiło uroczyste otwarcie Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie. Jednostka powstała jako oddział Muzeum Kolejnictwa w Warszawie w oparciu o tabor, budynki, infrastrukturę oraz załogę zlikwidowanej kolejki sochaczewskiej. Od kwietnia 2016 roku Muzeum stało się filią Stacji Muzeum w Warszawie, samorządowej instytucji kultury, powołanej po likwidacji Muzeum Kolejnictwa, przez Urząd Marszałkowski Województwa Mazowieckiego oraz Polskie Koleje Państwowe S.A.

W Muzeum zgromadzono największy zbiór taboru wąskotorowego w Europie. Znajdują się tu aktualnie 163 jednostki taboru wąskotorowego, a ponad 50 kolejnych oczekuje na konserwację. W salach wystawowych obejrzeć można kolekcje muzealiów, dokumentujących funkcjonowanie kolei wąskotorowych w Polsce. W sezonie letnim, od kwietnia do października, organizowane są przejazdy zabytkowym taborem do Puszczy Kampinoskiej na trasie Sochaczew Wąskotorowy-Wilcze Tułowskie o długości 18 km.
Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie posiada trzy sale wystawowe. Dwie z nich służą aktualnie jako sale wystaw stałych  (fot.)  (fot.)  (fot.). W 2018 roku otwarto stałą wystawę o nazwie: "Dzieje sochaczewskiej kolei wąskotorowej w latach 1922-1984". Kolejna wystawa stała to makieta Sochaczewskiej Kolei Dojazdowej oraz wystawy: "Co my tu właściwie robimy? 25 lat Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie" i "Podróż w czasie koleją wąskotorową".

Tabor Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie to m.in.:
  • Parowóz CK22  (fot.)
  • Pracował w cukrowni Kruszwica. Wyprodukowany w 1893 roku zakłady Krauss&Co w Monachium.

  • Parowóz WKD66 (Ty3-1162)  (fot.)
  • Zakupiony w 1915 roku przez Warszawskie Koleje Dojazdowe. Wyprodukowany przez firmę Orenstein&Koppel.

  • Parowóz CT8  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1882 roku przez zakłady Krauss&Co w Monachium. Pracował do 1963 roku w cukrowniach Wierzchosławice i Tuczno.

  • Parowóz CK16  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1946 roku w zakładach Fablok w Chrzanowie.

  • Parowóz Ty6-3286  (fot.)
  • Zbudowany we wrocławskiej firmie Linke-Hoffmann-Werke w 1929 roku dla obsługi kolei przemysłowych. W latach 1945-1955 eksploatowany w Przedsiębiorstwie Materiałów Budowlanych w Katowicach. Do 1973 roku na Grójeckiej Kolei Dojazdowej.

  • Parowóz Tyb6-3406  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1920 roku przez zakłady J.A. Maffei w Monachium. Jeździł m.in. w Warszawie, Piasecznie, Koszalinie czy Gryficach. Wycoafany ze służby w 1972 roku.

  • Parowóz Pw53-1980  (fot.)
  • Wyprodukowany w latach 50-tych XX wieku w zakładach Fablok w Chrzanowie. Przebudowany w latach 70-tych w ZNTK Nowy Sącz.

  • Parowóz Px29-1708  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1929 roku przez Warszawską Spółkę Akcyjną Budowy Parowozów. Przed wojną eksploatowany w Kujawskich Kolejach Wąskotorowych. Służbę zakończył w Wieluniu w 1976 roku.

  • Parowóz T3-1043  (fot.)
  • Zbudowany w 1943 roku przez zakłady Budich AG, Breslau-Schmiedefeld.

  • Parowóz Tyb-3417  (fot.)
  • Parowóz z cukrowni Pelplin. Wyprodukowany w 1896 roku przez zakłady Krauss&Co w Monachium. Jeździł do 1976 roku.

  • Lokomotywa spalinowa WLs40-1154  (fot.)
  • Zbudowany w 1961 roku przez ZNTK w Poznaniu.

  • Parowóz Tx-1958  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1918 roku w zakładach Henschel.

  • Parowóz Px48-1771  (fot.)
  • Wyprodukowany w Chrzanowie w 1953 roku.

  • Parowóz Ptx49-1791  (fot.)
  • Wyprodukowany przez zakłady Fablok w Chrzanowie w 1950 roku.

  • Parowóz Ty1-15506  (fot.)
  • Parowóz z cukrowni Nowy Staw.

  • Parowóz Px49-1797  (fot.)
  • Zbudowany w 1950 roku w Chrzanowie.

  • Parowóz Px49-1796  (fot.)
  • Zbudowany w 1950 roku w Chrzanowie.

  • Parowóz Ptx48-1739  (fot.)
  • W czasie 40 letniej służby stacjonował w większości lokomotywowni wąskotorowych w Polsce.

  • Parowóz Px6-1645  (fot.)
  • Konstrukcja opracowana w ZSRR. Wyprodukowany w 1937 roku. Do Polski sprowadzony przez Niemców podczas II wojny światowej.

  • Parowóz Tya6-3326  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1920 roku przez zakłady Arnold Jung Lokomotivfabrik dla Ełckiej Kolei Wąskotorowej. Jeździł także w Warszawskich Kolejach Dojazdowych oraz Pomorskich Kolejach Dojazdowych.

  • Parowóz Tw53-2565  (fot.)
  • Wyprodukowany w latach 50-tych XX wieku w zakładach Fablok w Chrzanowie. Do Sochaczewa trafił z Górnośląskich Kolei Wąskotorowych.

  • Parowóz CT1  (fot.)
  • Zbudowany w 1913 roku w fabryce Aktiengesellschaft für Lokomotivbau Hohenzollern w Düsseldorfie. Służył w cukrowniach Wierzchosławice i Tuczno.

  • Parowóz CG2  (fot.)
  • Zbudowany w fabryce lokomotyw w Chrzanowie w 1954 roku. Służył w cukrowni Gosławice.

  • Parowóz CD5  (fot.)
  • Zbudowany w 1935 roku w fabyce Henschel & Sohn w Kassel. Służył w cukrowni Dobre.

  • Parowóz CT7  (fot.)
  • Wyprodukowany w 1883 roku w zakładach Krauss&Co. w Linzu. Służył w cukrowni Wierzchosławice i Tuczno.

  • Lokomotywa elektryczna EL05-02  (fot.)
  • Zbudowana w 1955 roku w Zakładach VEB w Henningsdorfie. Napęd stanowiły dwa silniki elektryczne zasilane prądem stałym o napięciu 550 V. Lokomotywa pracowała w latach 1955-1987 w Hucie im. Ludwika Waryńskiego w Piekarach Śląskich.

  • Parowóz typu Hutnik 1674  (fot.)
  • Zbudowany w 1958 roku w fabryce lokomotyw w Chrzanowie. Służył w Hucie Jedność w Siemianowicach Śląskich.

Ponadto na terenie muzeum znajduje się bogaty zbiór wagonów  (fot.)  (fot.), drezyn  (fot.)  (fot.), pługów śnieżnych  (fot.) i innego taboru. Jest tu m.in. pasażerski wagon kolejki konnej Rudki-Mrozy uruchomionej w 1902 roku  (fot.) czy samochód Warszawa przystosowany do jazdy po liniach normalnotorowych, służący jako kolejowa limuzyna dyrektorska  (fot.).
Wstęp do muzeum jest płatny.

Muzeum Kolei Wąskotorowej mieści się w Sochaczewie (województwo mazowieckie).
Przez miasto przebiegają drogi krajowe nr 50 i 92 oraz drogi wojewódzkie nr 705 i 580. Sochaczew leży w odległości około 56 km na zachód od Warszawy. W 2017 roku miasto liczyło około 36 000 mieszkańców.







11.2019


Na podstawie stron internetowych: Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie, e-sochaczew.pl - Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie oraz książki Dariusza Jędrzejewskiego Stare parowozy w Polsce, Sport i Turystyka - Muza SA 2013.




Aktualizacja 23.11.2019






Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie
e-sochaczew.pl - Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie
http://enkol.pl - Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie
www.zabytki-techniki.org.pl - Muzeum Kolei Wąskotorowej w Sochaczewie
Strona miasta Sochaczew - o skansenie
Stacja Muzeum w Warszawie