Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



Słupsk jest miastem chyba trochę zapomnianym przez turystów. Mimo wielowiekowej historii i wielu zabytków, część z nich traktuje miasto jako miejscowość tranzytową w drodze nad morze.
Ja również przejeżdżałem wielokrotnie przez Słupsk w drodze do Ustki, a dopiero w tym roku odkryłem, jak ciekawe jest to miasto. Kilka godzin wystarczy, by poznać jego najciekawsze zakątki, a później odpocząć w pięknie odnowionym Spichlerzu Richtera, w sympatycznej herbaciarni przy filiżance gorącej herbaty :-)





Słupsk Historia


Początki miasta sięgają VIII-IX wieku, kiedy to w miejscu, gdzie obecnie znajduje się kościół św. Ottona, na wyspie utworzonej przez ramiona rzeki Słupi, wznosił się niewielki gród obronny. Gród istniał aż do XIII wieku. Na przełomie X i XI wieku Słupsk przeszedł pod zwierzchnictwo Piastów, a około 1230 roku władzę objął tu książę Świętopełk II, który prawdopodobnie w 1265 roku nadał Słupskowi prawa miejskie. Miasto weszło wówczas w skład Pomorza Wschodniego (Gdańskiego). Po bezpotomnej śmierci ostatniego księcia Pomorza Gdańskiego Mściwoja II, w 1294 roku Słupsk znalazł się w granicach Polski. Po 1307 roku, w wyniku zdrady możnego rodu Święców, przeszedł w ręce Brandenburgii. W 1310 roku margrabowie branderburscy potwierdzili prawa miejskie Słupska na prawie niemieckim. W 1316 roku, po zwycięskiej wojnie z Branderburgią, ziemię słupską przejęli książęta pomorscy z rodu Gryfitów. Ziemia słupska pozostała w rękach Gryfitów aż do wygaśnięcia dynastii wraz ze śmiercią księcia Bogusława XIV w 1637 roku.
W latach 1329-1341 Słupsk dzierżawili Krzyżacy, a na terenie grodu znajdowała się siedziba komtura. W 1342 roku rycerstwo, mieszczaństwo i duchowieństwo wykupiło miasto z rąk krzyżackich, a Słupsk ponownie wszedł w skład Pomorza Zachodniego. W 1368 roku miasto uzyskało od księcia Bogusława V przywilej menniczy, co oznaczało formalne wyodrębnienie się Księstwa Słupskiego, którego pierwszym władcą został książę Bogusław V.
W 1382 roku, podczas zjazdu miast hanzeatyckich, delegacja ze Słupska złożyła prośbę o przyjęcie do Hanzy. W 1477 roku w mieście wybuchł wielki pożar, który niemal doszczętnie je strawił. Na początku XVI wieku wybuchały w mieście zamieszki na tle społecznym i religijnym. W latach 1524-1525, podczas kolejnych rozruchów, zbezczeszczono kościół NMP, a większość mieszkańców przyjęła wówczas luteranizm. W 1630 roku, podczas wojny trzydziestoletniej, do Słupska wkroczyli Szwedzi, którzy obciążyli miasto kontrybucjami i kosztami zakwaterowania wojsk. W trakcie wojny, w 1637 roku, po śmierci ostatniego księcia, wygasła miejscowa dynastia Gryfitów. Pomorze Zachodnie zachowało jeszcze samodzielność do 1648 roku. Wówczas Słupsk, wraz ze wschodnią częścią księstwa, znalazł się w granicach Elektoratu Brandenburgii. W tym okresie poprawiła się sytuacja ekonomiczna miasta, a ponowny kryzys i osłabienie miało miejsce podczas wojny siedmioletniej (1756-1763) oraz podczas wojen napoleońskich. W 1807 roku, miasto zostało zdobyte przez żołnierzy polskich pod dowództwem generała Michała Sokolnickiego. W 1816 roku Słupsk stał się siedzibą powiatu słupskiego w rejencji koszalińskiej, a w 1898 roku został wyłączony z powiatu i przekształcony w powiat grodzki. W 1831 roku Słupsk musiał zrzec się na rzecz państwa pruskiego swoich praw do portu w Ustce. W latach 1869-1870 zbudowano w Słupsku pierwszą linię kolejową. W latach 1903-1910 rozbudowano sieć wodociągową i kanalizacyjną, wybudowano też mechaniczną oczyszczalnię ścieków. W 1910 roku na ulice wyjechał pierwszy tramwaj. W tym samym roku miasto odwiedził cesarz Wilhelm II, który przybył na uroczystości 600-lecia nadania praw miejskich przez książąt brandenburskich.
Podczas działań wojennych I wojny światowej miasto nie ucierpiało, dopiero wybuch kolejnej wojny zahamował rozwój Słupska. Podczas wojny działał tu obóz pracy oraz filia obozu koncentracyjnego w Stutthofie. W marcu 1945 roku do miasta wkroczyły oddziały armii sowieckiej. Miasto zostało zdobyte bez walk, ale żołnierze Armii Czerwonej celowo podpalali i niszczyli zabudowania miejskie. Zniszczeniu uległa wtedy znaczna część zabytkowej dzielnicy miasta.
W wyniku uchwały Rady Ministrów z marca 1945 roku Słupsk znalazł się w granicach okręgu zachodniopomorskiego z tymczasową siedzibą władz w Pile. W 1950 miasto weszło w skład województwa koszalińskiego. W grudniu 1970 roku również w Słupsku miały miejsce strajki i akcje protestacyjne, na szczęście bez ofiar. W latach 1975-1998 miasto było stolicą województwa słupskiego, a od roku 1999 znajduje się w województwie pomorskim i ma status powiatu grodzkiego.

Obecnie Słupsk jest miastem powiatowym w województwie pomorskim. Leży na Równinie Słupskiej, nad rzeką Słupią. W 2014 roku miasto liczyło 93000 mieszkańców.
Przez Słupsk przebiegają drogi krajowe: nr 6 (Kołbaskowo-Łęgów) i nr 21 (Miastko-Ustka) oraz drogi wojewódzkie nr 210 i 213. Miasto leży w odległości około 68 km na północny-wschód od Koszalina, 18 km od brzegu Bałtyku.






Słupsk Najciekawsze miejsca


  • Zamek Książąt Pomorskich  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Zbudowany na początku XVI wieku w stylu gotyckim przez księcia Bogusława X. Był budowlą dwukondygnacyjną na rzucie prostokata, a jego północną ścianę stanowił biegnący tu mur miejski. Do głównej fasady przylegała wieża. W latach 1580-1587 został przebudowany w stylu renesansowym za czasów księcia Jana Fryderyka. Zamek stał się budynkiem trzykondygnacyjnym, podpiwniczonym, od strony północnej do elewacji frontowej przylegała w środku wieża z wejściem do zamku. Budynek przykrywał czterospadowy dach.
    Zamek był siedzibą książąt pomorskich z dynastii Gryfitów do 1637 roku, gdy zmarł ostatni z Gryfitów Bogusław XIV. Do 1684 roku, czyli śmierci Ernesta Bogusława de Croy, zamek należał do potomków Gryfitów. Po śmierci de Croy zamek podupadał i w II połowie XVIII wieku, opuszczony i zdewastowany, pełnił rolę magazynów zbożowych, a później broni. W 1815 roku, po uderzeniu pioruna, częściowo rozebrano wieżę i nadbudowano czwartą, niską kondygnację. Wewnątrz wyburzono ściany i sklepienia tworząc kondygnacje wsparte na drewnianych filarach. W 1821 roku zamek przykryto dwuspadowym dachem. Dopiero po II wojnie światowej, w latach 1958-65, przeprowadzono gruntowną odbudowę zamku. Dzięki temu zamek odzyskał swój wygląd z czasów renesansowej przebudowy.
    Od 1965 roku zamek stanowi siedzibę Muzeum Pomorza Środkowego, które prezentuje zbiory poświęcone historii ziemi słupskiej, a także największą na świecie wystawę portretów Stanisława Ignacego Witkiewicza - Witkacego  (fot.)  (fot.). Ze szczytu zamkowej wieży możemy podziwiać piękną panoramę Słupska  (fot.)  (fot.).

  • Ratusz  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Ratusz wybudowano w latach 1899-1901 w stylu neogotyckim na polecenie burmistrza Hansa Mathiesa. Budynek założony jest na planie zbliżonym do litery "U". Zarówno korpus główny gmachu, jak i skrzydła pokryte są dwuspadowymi dachami. Nad budynkiem góruje masywna wieża zegarowa przykryta cebulastą kopułą. Elewacje budynku urozmaicone są wieloma detalami architektonicznymi i dekoracją plastyczną. Dachy skrzydeł bocznych przysłaniają trójkątne szczyty. Na fasadzie ratusza znajdują się kolorowe herby wykonane techniką mozaiki. Są to herby; Słupska, Szczecina, Pomorza, Wrocławia, Gdańska, Koszalina i Kołobrzegu.
    Wewnątrz na uwagę zasługują m.in.: sala obrad Rady Miejskiej z dwoma ściennymi malowidłami, gabinet Prezydenta Słupska z zabytkowymi, ponad stuletnimi tapetami, monumentalne malowidła i witraże oraz zachowane na korytarzach stare lampy z kurkami gazowymi, które niegdyś oświetlały gmach.
    Na wieży urządzono taras widokowy, a codziennie o godzinie 12 rozbrzmiewa stąd hejnał.

  • Baszta Czarownic  (fot.)  (fot.)
  • Baszta powstała w latach 1410-1415, założona jest na rzucie półkola wysuniętego poza linię muru zewnętrznego. Prostokątna część baszty od strony miasta również wystaje poza lico muru. Baszta przykryta jest zrekonstruowanym hełmem stożkowym, odciętym od strony miasta.
    W XVII wieku baszta służyła jako więzienie, przetrzymywano tu kobiety posądzone o czary i stąd wywodzi się jej nazwa. W XIX wieku basztę przerobiono na magazyn, a na początku XX wieku znajdowały się tu mieszkania. W marcu 1945 roku budynek został częściowo spalony przez armię sowiecką. Odbudowana w 1975 roku z przeznaczeniem na galerię sztuki.

  • Brama Młyńska  (fot.)  (fot.)
  • Wchodziła w skład dawnych murów miejskich otaczających Słupsk. Powstała w dwóch fazach - w latach 1325-1329 wybudowano dolną kondygnację z przejazdem, a w latach 1365-1370 dobudowano wyższe kondygnacje. Powstała z cegły na planie prostokąta. Brama jest budowlą pięciokondygnacyjną, w przyziemiu otwór przejazdu w kształcie ostrołuku. Elewacja wschodnia pięcioosiowa, z dwudzielnymi blendami, w elewacji zachodniej (od strony miasta) zamurowany ostrołukowy otwór, a w nim pary okien w trzech poziomach, po bokach dwudzielne blendy. Elewacje boczne z rzędem blend pod gzymsem wieńczącym i szczelinowymi strzelnicami. Do południowej elewacji przylega krótki odcinek zachowanych murów miejskich o wysokości 8 m.
    W 1945 roku Brama Młyńska została zniszczona przez armię sowiecką. Generalny remont budynku przeprowadzono dopiero w 1980 roku, Bramę wyremontowano i przystosowano dla potrzeb Muzeum Pomorza Środkowego - mieszczą się tu pracownie konserwatorskie.

  • Nowa Brama  (fot.)
  • Stanowi część dawnych obwarowań Słupska. Zbudowana na przełomie XIV i XV wieku. Jest budowlą na rzucie prostokąta o wymiarach 12,0x10,5 m, trójkondygnacyjną, z ostrołukowym otworem przejazdu. Elewacje wyższych kondygnacji wydzielone są fryzami. Elewacja zachodnia podzielona dwudzielnymi, zamkniętymi odcinkowo blendami, w elewacji wschodniej (od strony miasta) zamurowany dawny ostrołukowy otwór. W elewacjach bocznych strzelnice oraz rząd ostrołukowych blend.
    W 1477 roku pożar strawił szczyty i dwuspadowy dach bramy. Około 1650 roku bramę zwieńczono barokowym hełmem, a w 1724 roku została przykryta czterospadowym dachem namiotowym z latarnią. W XVIII wieku mieściło się tu więzienie. Od połowy XIX wieku do wybuchu I wojny światowej znajdowały się w niej warsztaty wojskowe. W 1924 roku urządzono w Bramie muzeum regionalne, funkcję muzeum Nowa Brama pełniła aż do 1965 roku. Nowa Brama przetrwała ostrzał artyleryjski dokonany przez armię sowiecką już po przejściu frontu w 1945 roku.
    Przed bramą, przy ulicy Nowobramskiej, stoi zabytkowy tramwaj będący pamiątką po słupskich tramwajach, które jeździły po mieście w latach 1910-1959  (fot.).

  • Młyn Zamkowy  (fot.)
  • Zbudowany obok mostu nad Młynówką około 1310 roku. Jeden z najstarszych zachowanych w Polsce obiektów budownictwa przemysłowego. Pełnił również funkcję spichlerza. Jest budynkiem trzypoziomowym z cegły, założonym na planie prostokąta, przykrytym dwuspadowym dachem, Elewacja wschodnia o konstrukcji ryglowej, elewacja północna rozczłonkowana sześcioma tynkowanymi wnękami zamkniętymi w formie oślego grzbietu, elewacja zachodnia ma dwie wnęki również zamknięte formą oślego grzbietu, elewacja południowa frontowa posiada od zachodu prostokątny aneks.
    Przebudowany w II połowie XVI wieku, zamurowano wówczas gotyckie okienka spichlerzowe i przelicowano ściany nadając im wystrój renesansowy - elewacja północna została ozdobiona arkadami wspartymi na płaskich pilastrach, w środkowej arkadzie przebito szeroki portal. Kolejne przebudowy miały miejsce w XIX i XX wieku. Po 1925 roku koło wodne zostało zastąpione turbiną umieszczoną w specjalnym budynku przylegającym do młyna  (fot.).
    W 1965 roku bydynek przejęło Muzeum Pomorza Środkowego dokonując odbudowy i adaptacji obiektu na cele muzealne. Przywrócono wystrój renesansowy elewacji budynku, a wewnątrz odsłonięto konstrukcję drewnianą z bali dębowych pochodzącą z XVI wieku. Od 1968 roku ma tu siedzibę Dział Etnograficzny Muzeum z ekspozycją przedstawiającą kulturę rodzimej ludności tych ziem, czyli Słowińców, Kaszubów Bytowskich czy Krajniaków Złotowskich, a także kulturę ludową osadników przybyłych na Pomorze Środkowe po II wojnie światowej  (fot.)  (fot.).

  • Spichlerz Richtera  (fot.)
  • Zbudowany w 1780 roku, pierwotnie stał przy ulicy Kopernika. W 1991 roku rozebrany i przeniesiony na nowe miejsce na Rynek Rybacki, tuż obok Zamku Książąt Pomorskich (1998). Budynek został zbudowany na planie zbliżonym do długiego prostokąta. Jest to budowla parterowa, niepodpiwniczona, z dwukondygnacyjmym, użytkowym poddaszem. W zachodniej ścianie znajdują się trzy wejścia do obiektu. Główne wejście mieści się w szczytowej, południowej ścianie. W ścianie wschodniej od strony rzeki są cztery wyjścia ewakuacyjne.
    Po II wojnie światowej znajdowały się tu magazyny w których gromadzono pasze i prawdopodobnie materiały budowlane. W 1986 roku właścicielem budynku zostało Muzeum Pomorza Środkowego. Obecnie w części budynku mieści się sala wystaw czasowych muzeum, a w pozostałej części stylowa herbaciarnia.

  • Kościół Mariacki  (fot.)  (fot.)
  • Kościół NMP Królowej Różańca Świętego wybudowano w stylu gotyckim w II połowie XIV wieku. Świątynia jest trójnawową bazyliką, orientowaną, z dużym wydzielonym prezbiterium zamkniętym pięcioboczną apsydą. Od strony zachodniej nawę główną zamyka wieża o wysokości około 50 m.
    Kościół ucierpiał podczas pożaru miasta w 1476 roku. W 1803 roku rozebrano kaplice od strony północnej. a w 1853 roku kościół przeszedł gruntowną przebudowę. W marcu 1945 roku został dość znacznie zniszczony, odbudowany w latach 1945-1948.
    Wewnątrz świątyni późnorenesansowa ambona wykonana w latach 1609-1630, pokryta płaskorzeźbami, bogato ornamentowana, polichromowana i złocona oraz późnogotycka grupa "Ukrzyżowanie" z początku XVI wieku, w której skład wchodzą rzeźby przedstawiające Chrystusa Ukrzyżowanego, Matkę Boską Bolejącą oraz trzech aniołów z atrybutami męki pańskiej. Ponadto wieloramienne świeczniki wiszące, barokowe z XVIII wieku oraz neorokokowe z XIX wieku i lichtarze barokowe z XVII-XVIII wieku.
    Ciekawostką jest fakt, że wieża kościoła Mariackego jest krzywa, odchylenie od pionu wynosi 89 cm w kierunku zachodnim.

  • Kościół św. Jacka  (fot.)  (fot.)
  • Zbudowany w XIV wieku (później wielokrotnie przebudowywany) w stylu gotyckim, służył zakonowi dominikanów. W 1525 roku, podczas rozruchów na tle religijnym, kościół został splądrowany i spalony, a dominikanie opuścili Słupsk. Kościół powoli popadał w ruinę aż do początku XVII wieku, kiedy odbudowy świątyni podjęła się księżna Erdmuta, wdowa po księciu zachodniopomorskim Janie Fryderyku. Odbudowę zakończono w 1602 roku i odtąd, aż do wygaśnięcia dynastii Gryfitów, pełnił rolę kościoła zamkowego. W wyniku odbudowy kościół uzyskał nowy, późnorenesansowy wystrój, a jego wnętrze podzielono na dwie części. Od 1693 roku był kościołem parafialnym gminy protestanckiej. Podczas przebudowy w 1875 roku dokonano regotyzacji świątyni, m.in. rozebrano północno-zachodnią nawę boczną i zamurowano arkady łączące ją z nawą główną. W 1892 roku zniszczeniu uległa wieża, po odbudowie przykryto ją pięknym barokowym hełmem z latarnią. Od 1981 roku funkcjonuje jako samodzielny kościół parafialny.
    Kościół św. Jacka zbudowany jest z cegły, jest budowlą jednonawową, ośmioprzęsłową, o długości około 28 m, szerokości 8,5 m, a wysokość wnętrza wynosi 15 m. W elewację południowo-zachodnią została częściowo wtopiona ośmioboczna wieża przykryta barokowym hełmem z latarnią zwieńczoną iglicą z kulą. Elewacje boczne, południowo-wschodnie i północno-zachodnie, są oszkarpowane. Wnętrze przykryte żebrowym sklepieniem gwiaździstym i podzielone ścianą na dwie części - od północnego-wschodu część czteroprzęsłowa pełni funkcję świątyni, a w części południowo-zachodniej znajduje się przedsionek i dawna sala katechetyczna.
    Wewnątrz kościoła na uwagę zasługują: barokowy nagrobek księcia Ernesta Bogusława de Croy z 1682 roku  (fot.), barokowe epitafium księżnej Anny de Croy  (fot.), renesansowy, drewniany ołtarz główny z początku XVII wieku z obrazami Chrystusa ukrzyżowanego, "Ostatnią wieczerzą" i "Zmartwychwstaniem"  (fot.), późnorenesansowa, drewniana ambona z XVII wieku oraz barokowe organy ufundowane w XVII wieku przez księcia Ernesta Bogusława de Croy  (fot.).

  • Dawny kościół św. Mikołaja (protestancki)  (fot.)
  • Dokładna data powstania kościoła nie jest znana, prawdopodobnie został ukończony pod koniec XIV lub na początku XV wieku. W 1655 roku, po pożarze, z kościoła pozostały jedynie mury. W 1673 roku ruiny kościoła nakryto dachem, ale na odbudowę zabrakło funduszy. Dopiero w 1737 roku, po remoncie, kościół stał się zborem garnizonowym. Po 1740 roku budynek zamieniono na magazyn i wozownię. Od 1772 roku mieściła się tu szkoła i internat dla ubogich uczniów. Szkoły różnego rodzaju funkcjonowały tu aż do II wojny światowej.
    W marcu 1945 kościół, podobnie jak prawie całe Stare Miasto, nie wytrzymał starcia z armią sowiecką. W latach 60-tych XX wieku rozpoczęły się prace przy odbudowie dawnego kościoła z przeznaczeniem na potrzeby biblioteki, którą otwarto w 1971 roku.

  • Kościół ewangelicki św. Krzyża
  • Kościół wybudowano w latach 1857-1859. W 1934 roku dokonano gruntownego remontu, podczas którego świątynia otrzymała nowy ołtarz z drzewa dębowego. W 2007 roku zakończono montaż nowych organów.

  • Kaplica św. Jerzego  (fot.)
  • Powstała prawdopodobnie w I połowie XV wieku, pełniła rolę przyszpitalnego kościoła. Zbudowana z cegły na planie nieumiarowego ośmioboku.

  • Stary Rynek  (fot.)
  • Stary Rynek, dawne serce słupskiej starówki, został prawie całkowicie zniszczony w 1945 roku. Jedynie w zachodniej pierzei zachowały się trzy stare, sąsiadujące ze sobą, kamieniczki.
    Pod numerem 4 stoi kamienica z początku XIX wieku, której fasadę zdobi boniowanie w tynku oraz ozdobne gzymsy nad oknami piętra, nad belkowaniem szczyt z owalnymi oknami po bokach, a w zwieńczeniu fronton w kształcie łukowym.
    Przy Starym Rynku 5 znajduje się kamienica zbudowana w II połowie XVIII wieku na fundamentach z I połowy tego wieku. Kamienica, zwana Apteką Dworską, nazwę zawdzięcza jednemu ze swoich właścicieli - aptekarzowi dworu Starka. Fasada budynku jest sześcioosiowa rozczłonkowana pilastrami. Pilastry posiadają dekoracje na górnej kondygnacji i zwieńczone są belkowaniem, nad którym znajduje się fronton z owalnym otworem okiennym.

  • Starostwo Powiatowe  (fot.)
  • Zbudowane w 1903 roku w stylu eklektycznym. Budynek ma bogaty wystrój architektoniczny ( ryzality, kolumny, pilastry, portale).

  • Mały Ratusz  (fot.)
  • Zbudowany w stylu secesyjnym pod koniec XIX wieku, zwany również pałacykiem pod blachą. Budynek jednopiętrowy ze spadzistym dachem pokrytym blachą. Dawniej mieściła się tu przychodnia, obecnie kilka wydziałów Urzędu Miejskiego w Słupsku. Przed wojną budynek był siedzibą Zrzeszenia Spółdzielni Rolniczych.








10.2015


Na podstawie stron internetowych: Portal miejski Słupska, pomorskie.travel - przewodnik turystyczny i Słupsk w Wikipedii.




Aktualizacja 18.10.2015






Nowa Brama

Nowa Brama

Słupski tramwaj

Słupski tramwaj

Kościół Mariacki

Kościół Mariacki

Baszta Czarownic

Baszta Czarownic

Brama Młyńska

Brama Młyńska

Kościół św. Jacka

Kościół św. Jacka

Zamek Książąt Pomorskich

Zamek Książąt Pomorskich

Spichlerz Richtera

Spichlerz Richtera

Ratusz

Ratusz

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ38




Portal miejski Słupska
Słupsk w Wikipedii
pomorskie.travel - przewodnik turystyczny
Muzeum Pomorza Środkowego w Słupsku