Strona główna     Galeria zdjęć     


Zamek Leszczyńskich w Rydzynie przetrwał kilka wieków, ale niestety przegrał nierówną walkę z armią sowiecką, która spaliła go doszczętnie w 1945 roku. Na szczęście, dzięki Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Mechaników Polskich, odzyskał dawny blask.
Dziś, spacerując po reprezentacyjnych salach, możemy w pełni podziwiać kunszt dawnych architektów tej pięknej barokowej rezydencji królewskiej w Rydzynie.




Rydzyna Zamek Leszczyńskich



Zamek, jako barokowa rezydencja Leszczyńskich herbu Wieniawa, powstał w latach 1685-1695, częściowo na murach pierwszego zamku, który przetrwał do najazdu szwedzkiego. Właścicielem dóbr rydzyńskich był wówczas Rafał Leszczyński, starosta generalny Wielkopolski i podskarbi koronny. Projekt zamku opracował królewski architekt Józef Szymon Bellotti. Zamek miał formę czterokondygnacyjnego, czteroskrzydłowego założenia z wewnętrznym dziedzińcem i czterema basztami na narożach. Około 1700 roku z inicjatywy Stanisława Leszczyńskiego dokonana została przebudowa zamku według projektu Pompeo Ferrariego, specjalnie sprowadzonego przez Leszczyńskich z Rzymu. Na wzór projektów Berniniego przebudował on zachodnie skrzydło zamku, tworząc wyrazistą oś z rynkiem miasta. Powstała wówczas dwupiętrowa sala balowa. W latach 1705-1709 była to rezydencja króla Polski Stanisława Leszczyńskiego.
W czasie wojny północnej, w 1707 roku, zamek został częściowo spalony przez wojska carskie. W 1736 lub 1738 roku, Stanisław Leszczyński po nieudanej reelekcji sprzedał Rydzynę Aleksandrowi Józefowi Sułkowskiemu, ministrowi dworu Augusta Mocnego. Sułkowscy dokonali przebudowy zamku w latach 1742-1745. Śląski architekt Karol Marcin Frantz zmienił wystrój elewacji na rokokowy, założył nowe dachy i hełmy na basztach. Przebudowano także salę balową, w której znalazł się plafon śląskiego malarza Georga Wilhelma Neunhertza przedstawiający apoteozę zaślubin Aleksandra Józefa Sułkowskiego z Aleksandrą Przebendowską. W kolejnych latach Frantz stworzył dodatkową oś od strony północnej poprzez wzniesienie okazałych budynków stajni, wozowni i oficyn. W samym zamku, w skrzydle północnym, dodał środkowy ryzalit, stanowiący wejście do głównej klatki schodowej oraz wybudował kamienny most łączący wejście z owalnym placem przed budynkami gospodarczymi. Z tego samego okresu pochodzą też kamienne sfinksy Jana Rimplera.
Po śmierci Aleksandra Sułkowskiego w 1762 roku posiadłość w Rydzynie odziedziczył jego syn, August, który powiązał rezydencję osią kompozycyjną z miastem. Sprowadzony w 1766 roku Ignacy Graff wprowadził w ogrodzie półkoliście zamknięty od wschodu basen, otoczony kamiennymi rzeźbami dłuta Jana Rimplera, a na terenie powiększonego ogrodu zaprojektował pawilony parkowe, w tym nowy budynek oranżerii, w którym mieścił się teatr. Graff przebudował też salę balową i wprowadził do jej wnętrza monumentalną dekorację w postaci marmoryzowanej kolumnady. August Sułkowski utworzył w dobrach rydzyńskich ordynację, zatwierdzoną przez sejm w 1775 roku. Z jego fundacji powstało wiele budowli, w tym kolegium pijarów sprowadzonych do Rydzyny w 1774 roku.
Ostatni z książąt Sułkowskich na Rydzynie, Antoni, zmarł bezpotomnie w 1909 roku, a dobra rydzyńskie wraz z zamkiem przejęte zostały przez władze pruskie. W latach 1916-1918 w zamku mieścił się niemiecki obóz jeniecki. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości zamek przeszedł na rzecz Skarbu Państwa. W latach 1927-1928 adaptowano budynek na potrzeby gimnazjum. Od 1928 roku do wybuchu II wojny światowej zamek był siedzibą eksperymentalnej szkoły Gimnazjum i Liceum im. Sułkowskich, prowadzonej przez istniejącą od 1924 roku Fundację Sułkowskich. Podczas okupacji niemieckiej w zamku mieściła się szkoła Hitlerjugend z internatem.
W 1945 roku zamek został ograbiony i spalony do gołych murów przez żołnierzy sowieckich. Odbudowa do stanu surowego dokonana została w latach 1950-1965. Później zamek został przekazany Stowarzyszeniu Inżynierów i Techników Mechaników Polskich (SIMP). Stowarzyszenie przeprowadziło w latach 1972-1977 rekonstrukcję konserwatorską niektórych wnętrz na podstawie zachowanej dokumentacji fotograficznej z okresu międzywojennego, przeznaczając budynek na hotel z zapleczem konferencyjnym i gastronomicznym, którą to rolę zamek pełni do dziś. W 1994 roku zamek w Rydzynie otrzymał prestiżowe wyróżnienie międzynarodowej organizacji EUROPA NOSTRA w uznaniu doskonałości restauracji wspaniałego zamku barokowego. W marcu 2017 roku zamek został wpisany przez Prezydenta RP do grona Pomników Historii  (fot.)  (fot.)  (fot.).

Po wschodniej stronie zamku znajduje się park z II połowy XVII wieku, pierwotnie regularny, przebudowany w latach 1783-1785, około 1820 roku przekształcony na krajobrazowy, w stylu angielskim  (fot.). W parku istniało kiedyś wiele pawilonów (pomarańczarnia, pawilon turecki, zameczek myśliwski), z których obecnie zachował się tylko odremontowany pawilon strzelnicy z 1772 roku. W parku możemy też dziś zobaczyć tzw. Domek Ogrodnika  (fot.).
Część zamkowych pomieszczeń oraz park można zwiedzać. Wstęp do zamku jest płatny.

W rydzyńskim zamku możemy zwiedzić następujące sale:
  • Sala Balowa  (fot.)  (fot.)
  • Największa sala reprezentacyjna o wymiarach: wysokość 12 m, szerokość 11 m i długość 23 m. Salę obiega kolumnada złożona z kolumn korynckich. Dekorację plafonu stanowi kopia fresku Georga Wilhelma Neunhertza z połowy XVIII wieku, który przedstawia apoteozę zaślubin Aleksandra Józefa Sułkowskiego z Aleksandrą Przebendowską. Państwo młodzi usytuowani są w partii centralnej wokół grupy postaci mitologicznych i alegorycznych. Chwałę Sułkowskiego głoszą Apollo i Herkules.
    W sali odtworzono rzeźbę przedstawiającą Polonię - Polskę zwycięską. Leżący u jej stóp nieprzyjaciel poskramiany jest przez orła. Drugą rzeźbą jest Fortuna z rogiem obfitości. Poniżej znajduje się płaskorzeźba "Założenie Gniezna" z braćmi Lechem, Czechem i Rusem.

  • Sala Posągowa z reprezentacyjną klatką schodową  (fot.)  (fot.)
  • W sali możemy podziwiać marmurową posadzkę zawierającą wyciśnięte w kamieniu kształty muszli i roślin.
    Górny taras klatki schodowej zamykają dwie rzeźby: boga wojny Marsa i bogini łowów Diany. Przed oknem balkonowym z widokiem na zamkowe oficyny stoją dwie postacie Atlantów, którzy podtrzymują łuk nad wejściem na taras widokowy.

  • Sala Myśliwska  (fot.)  (fot.)
  • Dekorację sali stanowią trofea myśliwskie. Do najciekawszych należy skóra słonia w kształcie Afryki, stojący niedźwiedź, skóra białego wilka i czaszka mamuta wraz z kością udową.

  • Sala Czterech Pór Roku  (fot.)  (fot.)
  • Nazwa sali pochodzi od personifikacji pór roku znajdujących się w części sufitowej. Lato ukazuje Demeter, patronka urodzaju z sierpem i kłosami zbóż. Jesień to Dionizos, bóg winnej latorośli, który trzyma w dłoni makówkę, symbol jesiennego zamierania cyklu wegetacji. Zimę uosabia otulony opończą Eol, a Flora otoczona jest wiosennymi kwiatami.

  • Sala Morska  (fot.)  (fot.)
  • Przedstawia podwodne królestwo boga Posejdona. W sali gzyms udekorowany fryzem ze stylizowanych muszli i wodnej roślinności. W narożach dekoracyjne muszle, a przy nich na przemian parami: koniki morskie i grupy trytonów. Do tematyki morskiej nawiązuje również dekoracja plafonu: motywy rybackie i wejście do Sali Balowej z głową meduzy.

  • Sala Rycerska  (fot.)  (fot.)
  • W sali znajduje się narożny kominek z czasów Sułkowskich. Prezentowane są tu przedmioty pozyskane z badań atropologicznych szczątków rodziny Sułkowskich. Są to m.in. buty kawaleryjskie z ostrogami z trumny Antoniego Pawła Sułkowskiego czy ozdobny całun z trumny Ewy z Kickich Sułkowskiej.

  • Wielka Alkowa
  • W latach 1704-1707 była tu sypialnia króla Stanisława Leszczyńskiego, a w II połowie XVIII wieku była to sala księżnej Sułkowskiej, żony Augusta Sułkowskiego.
    W sali znajduje się rokokowy kominek. Salę dzieli kamienna Kotara trzymana przez cztery amorki, która za czasów Leszczyńskiego dzieliła część sypialną od części dziennej.

  • Gabinet Chiński  (fot.)
  • W sali zgromadzono kolekcję lamp naftowych oraz kolekcję motyli z całego świata, muszli, koralowców i masek przywiezionych z Afryki.

  • Gabinet Kryształowy
  • W sali znajdują się oryginalne fragmenty rzeźb i ornamentów pozostałych po pożarze zamku. Są tu także przedmioty wydobyte z wykopalisk w Rydzynie oraz przy zamku.




Zamek znajduje się w miejscowości Rydzyna, w powiecie leszczyńskim, województwie wielkopolskim. Miasto leży nad rzeką Kopanicą, na Wysoczyźnie Leszczyńskiej.
Według stanu z 2016 roku miasto liczyło około 2700 mieszkańców. Rydzyna leży w odległości około 10 km na południowy wschód od Leszna. Przez miasto przebiega droga wojewódzka nr 370, a kilka kilometrów na zachód biegnie droga ekspresowa S5.


-----------------------------------------------
Z zamkiem w Rydzynie związana jest legenda o Białej Damie, której duch pojawiał się z nadejściem wieczoru, kiedy otaczających miasto łąk i mokradeł unosiły się gęste mgły. Biała Dama wyłaniała się z mgieł ubrana w powłóczystą białą szatę i podążała w stronę zamkowych murów. Według legendy Biała Dama to mara pokutująca, która przybywa do zamku z zaświatów, aby dowiedzieć się, czy jej kara dobiegła już końca.
Podobno jest to duch kobiety, wdowy po jednym z mieszkańców zamku. Po śmierci męża owa kobieta zapałała wielką miłością do brata męża, który był księdzem. Wdowa pragnęła go poślubić za wszelką cenę, a kiedy okazało się, że powrót księdza do stanu świeckiego jest niemożliwy, nieszczęsna kobieta, pragną zbliżyć się do jeszcze bardziej do niego, zabiła swoich dwóch małych synków. Ciała chłopców pogrzebała w zamkowym parku. Za ten czyn opatrzność pokarała ją nagłą śmiercią i od tego czasu jej pokutująca dusza zaczęła pojawiać się na zamku. Duch pojawiał się na rydzyńskim zamku tylko raz w roku, w nocy z pierwszego na drugi listopada...
Byli też tacy, co twierdzili, że Biała Dama pojawiała się również wiosną z naręczem kwitnącej czeremchy. Kiedy zapadał zmrok, mara krążyła wokół zamku szukając miejsca, w którym pogrzebałą kiedyś swoich małych synków. Rozrzucała wówczas wokół siebie kwiaty czeremchy wołając przy tym żałośnie - To dla synkowie...
Od pewnego czasu Biała Dama przestała pojawiać się na zamku, może czas jej pokuty już minął...




07.2022


Na podstawie strony internetowej: Zamek w Rydzynie w Wikipedii, Informatora dla zwiedzających wydanego przez zamek SIMP w Rydzynie oraz książki Duchy w polskich zabytkach, Sport i Turystyka - Muza SA 2011.



Aktualizacja 09.07.2022






Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie

Zamek w Rydzynie

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300





Zamek w Rydzynie w Wikipedii
Strona zamku w Rydzynie
Serwis miasta i gminy Rydzyna
www.zamkipolskie.com - Rydzyna
regionwielkopolska.pl - zamek w Rydzynie
zamkiobronne.pl - Rydzyna
zabytek.pl - Rydzyna