Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



Są takie miejscowości w naszym kraju, pełne zabytków i ciekawych miejsc, o których mało kto wie. Czasem trafiamy na nie przypadkiem w internecie, czasem po prostu przez nie przejeżdżamy i ze zdziwieniem odkrywamy, jak wiele mogą nam zaoferować.
Owińska, mimo że leżą tuż pod Poznaniem, należą właśnie do tej kategorii - miejsc ciekawych, ale w ogóle nieznanych.





Owińska Historia


Po raz pierwszy Owińska (Ovensko) pojawiają się w źródłach pisanych w 1249 roku w dokumencie sygnowanym przez Przemysła I. W 1280 roku miejscowość wymieniona jest w łacińskim dokumencie wydanym w Poznaniu i sygnowanym przez Przemysła II. Nazwę miejscowości w staropolskiej formie "Ouenzko" wymienia również spisany około 1300 roku średniowieczny łaciński utwór opisujący żywot św. Jadwigi Vita Sanctae Hedwigis.
Od założenia miejscowości w połowie XIII wieku aż do kasaty zakonu w 1797 roku jest to własność klasztoru cysterek, a później rodziny von Treskow. Klasztor cysterek został ufundowany w latach 1242-1252 przez księcia Przemysła I oraz jego brata księcia Bolesława Pobożnego dla sióstr pochodzących z Trzebnicy. Na terenie klasztoru siostry prowadziły szkołę żeńską dla dziewcząt z rodzin szlacheckich i mieszczańskich.
Po II rozbiorze Polski w 1793 roku Owińska znalazły się pod zaborem pruskim. W 1797 roku nastąpiło odebranie własności ziem klasztorowi i sprzedanie ich berlińskiemu bankierowi Zygmuntowi Ottonowi von Treskow. Rodzina von Treskow była w posiadaniu tych ziem do zakończenia II wojny światowej. w 1806 roku kościół i klasztor oglądał Napoleon Bonaparte. Zakonnice przebywały w klasztorze jeszcze do 1835 roku, kiedy nastąpiła ostateczna kasata klasztoru. W 1838 roku w budynkach poklasztornych otwarto pierwszy w Wielkopolsce zakład dla psychicznie chorych, który w latach 1870-1873 powiększono o zespół zabudowań w innej części Owińsk. W 1938 roku, z okazji 100-lecia istnienia szpitala, odbył się w Poznaniu i Owińskach zjazd psychiatrów z całej Polski. W 1939 roku Niemcy zamordowali wszystkich pacjentów szpitala.
Podczas II wojny światowej w Owińskach działał niemiecki obóz koncentracyjny będący filią obozu Groß-Rosen. W budynkach po byłym ośrodku wychowawczym, a jeszcze wcześniej po nowym ośrodku eutanazji dla dorosłych przy ul. Kolejowej, mieściła się szkoła SS im. Adolfa Hitlera. Pomieszczenia przyklasztorne zajął Wehrmacht, kościół był natomiast magazynem.
Po wojnie w budynkach poklasztornych, otwarto w 1946 roku Zakład Wychowawczy, przeniesiony w 1952 roku na ul. Kolejową do zabudowań dawnego szpitala psychiatrycznego. W miejsce Zakładu Wychowawczego w budynkach poklasztornych umieszczono ośrodek dla dzieci niewidomych, przekształcony później w Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych. W latach powojennych we wsi funkcjonował Dom Pracy Przymusowej przeznaczony dla żebraków.

Obecnie Owińska leżą w gminie Czerwonak, w powiecie poznańskim, w województwie wielkopolskim, nad rzeką Wartą. Przez wieś przebiega droga wojewódzka nr 196. Owińska leżą w odległości około 13 km na północ od Poznania.
Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne, m. in.: Wielkopolska Droga Świętego Jakuba, Szlak Cysterski, Cysterski Szlak Rowerowy.






Owińska Najciekawsze miejsca


  • Pocysterski zespół klasztorny
  • Dawny pocysterski zespół klasztorny składa się z kilku zabudowań. Są to m.in.:

    • Kościół św. Jana Chrzciciela  (fot.)  (fot.)
    • Pierwszy kościół i klasztor zbudowane były w stylu gotyckim. Nie wiadomo, jak wyglądały, ale z zachowanych zapisków wiadomo, że kościół był jednonawowy. Budowę nowych zabudowań rozpoczęto w 1700 roku, ale w Wielki Piątek w 1720 roku w kościele wybuchł pożar, który częściowo zniszczył zabudowania. W latach 1720-1728 trwała odbudowa, którą kierował Pompeo Ferrari. Nową świątynię konsekrował w 1731 roku biskup chełmiński i zarazem opat pelpliński Tomasz Franciszek Czapski.
      Kościół jest orientowany, zbudowany jest na planie czworoboku zbliżonym do kwadratu. Przykrywa go centralnie położona ośmioboczna, eliptyczna kopuła  (fot.)  (fot.) oraz dach wielospadowy. Kopuła wspiera się na czterech filarach, pomiędzy filarami cztery malowidła: Siostry Cysterki adorujące Opatrzność Bożą, pomiędzy nimi wizerunek kościoła i klasztoru z 1728 roku i trzy sceny biblijne: cud rozmnożenia chleba, Daniel w jaskini lwów, trzech młodzieńców w piecu ognistym.
      Do budynku kościoła od strony południowo zachodniej przylega czworoboczna wieża - dzwonnica o trzech kondygnacjach, nakryta baniastym hełmem  (fot.). Cztery szczyty kościoła miały pierwotnie wykończenie barokowe. Obecne, klasycystyczne, pochodzą z lat 1874-1880.
      Świątynia posiada bogate barokowe wyposażenie wnętrza. Są to m.in. stalle z intarsjami oraz konfesjonały rzeźbione, rokokowe: dwa z I połowy i dwa z II połowy XVIII wieku. Polichromia autorstwa Adama Swacha i Walentego Żebrowskiego pochodzi z lat 1729-1730. Nad chórem organowym znajduje się malowidło: Matka Boża okrywa płaszczem swojej opieki zakonnice i zakonników cysterskich. Widnieje tam również łaciński napis: "Ja, ten zakon, aż do końca wieków będę osłaniać i bronić"  (fot.). W zakrystii trzy stare portrety: ksieni Joanny Malczewskiej (1720), ksieni Melchiory Gurowskiej około 1785 roku z podpisem malarza J. Michałowskiego i Rafała Gurowskiego, kasztelana poznańskiego i starosty kolskiego. Bogato zdobiony ołtarz główny wykonano z drewna i przestawia on Wniebowzięcie NMP. Wokół Maryi rzeźby aniołów, zwieńczeniem jest Oko Opatrzności Bożej  (fot.)  (fot.).
      Ponadto ambona stiukowa, marmoryzowana, zwieńczona baldachimem  (fot.), stiukowe ołtarze Świętej Rodziny (z obrazem Szymona Czechowicza namalowanym w latach 1754-1756) i ołtarz Krzyża Świętego  (fot.)  (fot.).
      Obecnie kościół służy jako świątynia parafialna.

    • Dawny klasztor cysterek  (fot.)  (fot.)
    • Barokowe zabudowania klasztorne pochodzą z początku XVIII wieku według projektu Jana Catenazziego, dokończone przez Pompeo Ferrariego, drugie piętro nadbudowane w 1880 roku. Założony w czworobok wokół kwadratowego wirydarza.
      W budynkach znajduje się obecnie Specjalny Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niewidomych.

    • Plebania
    • W budynku mieści się biuro parafialne, mieszkają tu również ojcowie ze Wspólnoty Zakonnej Ojców Sercanów Białych. To właśnie Ojcowie Najświętszych Serc Jezusa i Maryi oraz Wieczystej Adoracji Najświętszego Sakramentu Ołtarza, są duszpasterzami miejscowej parafii.

    • Dom duchowieństwa (dawne probostwo)
    • Zbudowany w XVIII wieku, później przebudowany na styl klasycystyczny. Przylegający boczną elewacją do budynku klasztornego.

    • Dom mieszkalny
    • Zbudowany pod koniec XIX wieku w sąsiedztwie dawnego probostwa. Pierwotnie przeznaczony dla pracowników dawnego szpitala psychiatrycznego.

    • Dom dyrektora  (fot.)
    • Wzniesiony w I połowie XIX wieku na północ od kościoła klasztornego. Służył jako dom dla dyrektora ówczesnego Instytutu dla Obłąkanych.

  • Kościół św. Mikołaja  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Budowę kościoła rozpoczęto w pierwszej ćwierci XV wieku, a ukończono w 1574 roku. Pierwotnie był zbudowany w stylu renesansowym. Przebudowany na przełomie XVII i XVIII wieku w stylu baroku.
    Kościół jest murowany z cegły, nawa i kruchta otynkowane. Posiada jedną nawę z prostokątnym prezbiterium z ostrołukowym łukiem tęczowym. Od północy znajduje się dwuprzęsłowa zakrystia, a od południa kruchta. Nowy strop w prezbiterium zastąpił dawny renesansowy pseudokasetonowy. W nawie zachowane są trzy stare belki profilowane zdobione malowanymi rozetami.
    Od 1939 roku kościół nie był użytkowany i popadał w ruinę. W latach 90-tych XX wieku położono dachówkę ceramiczną. W maju 2018 roku świeżo odnowiony kościół został ponownie poświęcony. Dzięki wsparciu powiatu odnowiono wnętrze, m.in. posadzki i ściany. We wnętrzu prócz uroczystości sakralnych mają odbywać się wystawy, koncerty i inne wydarzenia.
    Obok kościoła znajduje się niewielki cmentarz  (fot.), na którym w latach 70-tych XX wieku wydzielono kwaterę dla zmarłych pensjonariuszy zakładu opiekuńczo-leczniczego znajdującego się w jednym z budynków dawnego szpitala psychiatrycznego w Owińskach.

  • Pałac rodziny von Treskow  (fot.)  (fot.)
  • Późnoklasycystyczny pałac pochodzący z lat 1804-1806, wybudowany dla Ottona von Treskowa, ówczesnego właściciela Owińsk. Projektantem budowli był jeden z architektów berlińskich.
    Wewnątrz ciekawa jest trójnawowa sień z kolumnami oraz nakryty parasolowatym sklepieniem westybul. W ścianie frontowej centralny ryzalit poprzedzony portykiem z czterema doryckimi kolumnami podtrzymującymi balkon. Na piętrze obszerna sala przez całą szerokość budynku. Pałac położony jest w XIX-wiecznym parku, obecnie mocno zaniedbanym. Na podjazd przed pałacem prowadzą dwie bramy - kordegardy  (fot.).
    Do II wojny światowej właścicielami pałacu byli spadkobiercy von Treskow. W czasie wojny w piwnicach pałacu urządzono katownie. Po wojnie w pałacu mieściła się m.in. szkoła i przedszkole. W latach 90-tych XX wieku pałac został sprzedany prywatnemu nabywcy i w tym czasie został pozbawiony większości elementów wyposażenia. Obecnie jest ponownie własnością gminy, został zabezpieczony, a w 2012 roku wystawiony na sprzedaż z zastrzeżeniem dostępu do kilkuhektarowego parku dla mieszkańców i turystów.
    Pałacu nie można niestety zobaczyć wewnątrz.

  • Park Orientacji Przestrzennej i Ogród Zabaw dla niewidomych  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Park o powierzchni około 2,5 ha zlokalizowany jest na terenie zabytkowego parku pocysterskiego, w którym m.in. zrekonstruowano aleję grabową. Jest on częścią Specjalnego Ośrodka Szkolno-Wychowawczego dla Dzieci Niewidomych w Owińskach. Park urządzono w taki sposób, by niewidome dzieci oswajały się z dużym miastem bez wychodzenia poza teren Ośrodka. Jest to możliwe m.in. dzięki zebraniu ponad tysiąca dźwięków, jakie można usłyszeć w mieście i utrwaleniu ich w postaci tzw. biblioteki dźwięków. Znalazły się tam m.in. odgłosy ruchu ulicznego, odgłosy towarzyszące dworcom, lotniskom i urzędom. Tworzenie tego zbioru było konsultowane z osobami niewidomymi. Odsłuchiwanie zebranych nagrań odbywa się w tzw. laboratorium tyfloakustycznym, czyli odpowiednio wygłuszonej sali. Poza urządzeniami imitującymi dźwięki ruchu ulicznego, znajdują się tam również modele architektoniczne rzeczywistych miejsc oraz specjalne przyrządy dydaktyczne (zabawki dźwiękowe, równoważnie, huśtawki). Niewidome dzieci uczą się m.in. pokonywać krawężniki i poruszać się po różnych nawierzchniach. Dodatkowo na terenie parku powstał tzw. "ogród sensorycznych doznań", czyli miejsce oddziałujące na wszystkie zmysły.
    W parku odbywają się nie tylko zajęcia dla dzieci niewidomych i niedowidzących, obiekt jest też otwarty dla wszystkich na zasadach określonych w regulaminie.
    Projekt powstał w 2007 roku, a autorami projektu są architekt Maciej Jakubowski i Szymon Wytykowski oraz architekt krajobrazu Renata Gilmore. Park został otwarty we wrześniu 2012 roku. W maju 2013 roku projekt parku zwyciężył w konkursie "Polska Pięknieje - 7 Cudów Funduszy Europejskich", w kategorii "Miejsce przyjazne dzieciom".

  • Dawny szpital psychiatryczny
  • Publiczny zakład dla chorych psychicznie został założony w 1838 roku i działał do II wojny światowej. Do 1920 roku zakład w Owińskach był jedynym publicznym zakładem dla całej Prowincji Poznańskiej. W 1880 roku obiekt rozbudowano. Pod koniec lat 30-tych XX wieku planowano zreorganizować zakład i przekształcić go w ośrodek o charakterze naukowo-leczniczym. Miał też być zapleczem Polskiego Instytutu Badań Dziedziczności.
    W czasie II wojny światowej 1100 pacjentów szpitala zostało zamordowanych przez Niemców. Od 1943 roku do stycznia 1945 roku na terenie zakładu znajdował się Arbeitslager Treskau. W latach 1952-1993 w zabudowaniach mieścił się Młodzieżowy Zakład Wychowawczy, obecnie teren znajduje się w rękach prywatnych.

  • Dąb Bartek
  • Potężny dąb, pomnik przyrody, którego wiek szacowany jest na prawie 500 lat. Obwód pnia wynosi 796 cm, a wysokość to 28 m.








01.2023


Na podstawie stron internetowych: Strona parafii św. Jana Chrzciciela w Owińskach oraz Owińska w Wikipedii.




Aktualizacja 08.01.2023






Kościół św. Mikołaja

Kościół św. Mikołaja

Kościół św. Mikołaja

Kościół św. Mikołaja

Kościół św. Jana Chrzciciela

Kościół św. Jana Chrzciciela

Kościół św. Jana Chrzciciela

Kościół św. Jana Chrzciciela

Park Orientacji Przestrzennej i Ogród Zabaw dla niewidomych

Park Orientacji Przestrzennej i Ogród Zabaw dla niewidomych

Pałac rodziny von Treskow

Pałac rodziny von Treskow

Pałac rodziny von Treskow

Pałac rodziny von Treskow

Dawny klasztor cysterek

Dawny klasztor cysterek

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic DMC-FZ300




Strona parafii św. Jana Chrzciciela w Owińskach
Owińska w Wikipedii
kierunkowo.pl - Owińska
zabytek.pl - klasztor w Owińskach
zabytek.pl - pałac w Owińskach