Strona główna     Galeria zdjęć z Ojcowa    Galeria zdjęć z Pieskowej Skały    Galeria zdjęć z Ogrodzieńca    Galeria zdjęć z Olsztyna   
Galeria zdjęć z Rabsztyna    Galeria zdjęć ze Smolenia    Galeria zdjęć z Mirowa    Galeria zdjęć z Morska    Galeria zdjęć z Bobolic   
Ojców    Pieskowa Skała    Ogrodzieniec   Olsztyn k/Częstochowy   Rabsztyn   Smoleń   Mirów   Morsko   Bobolice  



Jura Krakowsko-Częstochowska to nie tylko urocze skałki, ale może przede wszystkim zamki, które niegdyś broniły tej ziemi. Cała masa zamków...
Najczęściej to tylko malownicze ruiny, bo obcy najeźdźcy i czas, obchodziły się z nimi bardzo brutalnie. I jedna perełka zachowana w całości, czyli zamek w Pieskowej Skale, nie bez powodu nazywany perłą renesansu.
Nie wiem ilu dni potrzeba, żeby obejrzeć wszystkie zamki, my mieliśmy dzień, więc zajrzeliśmy tylko do dwóch: do Ojcowa i Pieskowej Skały. A co zobaczyliśmy? Spójrzcie sami... :-)
PS. Zwiedziliśmy kolejne zamki: w Olsztynie k/Częstochowy i największy zamek w Jurze, czyli zamek Ogrodzieniec w Podzamczu oraz zamki w Rabsztynie, Smoleniu, Mirowie, Morsku i Bobolicach. Zostało jeszcze trzy... :-))


              
           



Szlak Orlich Gniazd Ojców


Zamek został wzniesiony prawdopodobnie przez Kazimierza Wielkiego w drugiej połowie XIV wieku. Budowla składała się z domu mieszkalnego, ośmiobocznej wieży o trzech kondygnacjach oraz wieży bramnej. Król nazwał zamek Ociec, jak głosi legenda, na pamiątkę tułaczki swego ojca, Władysława Łokietka, który w okolicznych jaskiniach znalazł schronienie podczas walk o tron krakowski. Nazwa ta przetrwała do dziś jako Ojców.
Na zamku rezydowali starostowie, m.in.: podskarbi królewski Jan de Koscow, Piotr Szafraniec z Łuczyc, Jan Mężyk, Jan Boner, Stanisław Płaza, Piotr Myszkowski, Aleksander Myszkowski. Mikołaj Koryciński. Zamek podupadł w XVII wieku, zwłaszcza po po potopie szwedzkim, Szwedzi zdobyli bowiem zamek w roku 1655, doszczętnie go rabując i częściowo paląc.
Po zakończeniu wojen, ówczesny właściciel, Stefan Koryciński, nie tylko odbudował zamek, ale nawet go rozbudował. Zamek był następnie we władaniu rodzin Warszyckich, Łubieńskich i Załuskich. Ci ostatni w roku 1787 podejmowali tu króla Stanisława Augusta Poniatowskiego.
W okresie rozbiorów zamek ponownie zaczął podupadać. W 1829 r. Konstanty Wolicki, właściciel zamku, rozebrał zamkowe mury. Pozostała jedynie brama wjazdowa, wieża i mury obronne. W XIX wieku podejmowano próby odbudowy zamku, niestety, nie zostały zrealizowane.
Dziś zamek to malownicze ruiny: resztki murów obronnych i części mieszkalnych, wieża i brama wjazdowa. W salce nad bramą wjazdową znajduje się wystawa dotycząca historii zamku w Ojcowie. Możemy tu zobaczyć makietę pokazującą zamek z przełomu XV i XVI wieku  (fot.).
Podobno w zamku widywany jest czasami duch wojewody krakowskiego Skarbimira, który za porwanie i uwięzienie ukochanej Witychny i jej narzeczonego Piotra Szczebrzyca, został przez Bolesława Krzywoustego pozbawiony urzędu, oślepiony i uwięziony ;-))
Wstęp na zamek jest płatny.

Ojców to nie tylko ruiny zamku, warto zobaczyć jeszcze:
  • Muzeum Ojcowskiego Parku Narodowego
  • Muzeum Etnograficzne PTTK
  • Kaplica "Na Wodzie" - miejsce usytuowania kaplicy związane jest z koniecznością obejścia zarządzenia cara Mikołaja II, zabraniającego wznoszenia budowli sakralnych bezpośrednio na "ziemi ojcowskiej"  (fot.).
  • Jaskinia Ciemna - długość jaskini wynosi 230 metrów. Odkryto tu jedną z najstarszych siedzib ludzkich na ziemiach polskich
  • Grota Łokietka o długości 320 metrów, dostępna do zwiedzania tylko z przewodnikiem. Według legendy, w jaskini ukrywał się przez 6 tygodni Władysław Łokietek. Życie króla uratował ponoć pająk, który zasnuł pajęczyną otwór wejściowy, myląc w ten sposób pościg króla czeskiego Wacława II.


-----------------------------------------------
Kiedy w 1795 roku zamek zajęli Prusacy i poczynili w nim duże spustoszenia, w warowni zaczął pojawiać się duch kobiety. Przez wiele dni, po zapadnięciu zmroku, w oknach zamku pojawiały się światła, a z zamkowej wieży wyłaniała się postać kobiety w bieli, która spacerowała po komnatach. Duch próbował straszyć przebywających na zamku Prusaków, jednak nie robiło to nich żadnego wrażenia.
Pewnego razu nad Ojcowem rozpętała się olbrzymia burza i jeden z piorunów uderzył w zamek, który wkrótce stanął w ogniu. Dopiero wtedy przerażeni Prusacy opuścili pospiesznie zamek, by więcej tu nie wrócić. A duch kobiety już nigdy więcej nie pojawił się w starych zamkowych murach...




Szlak Orlich Gniazd Pieskowa Skała


Pierwsza wzmianka o zamku w Pieskowej Skale pochodzi z wydanego w 1315 r. dokumentu Władysława Łokietka. Obecny zamek wybudował prawdopodobnie Kazimierz Wielki w pierwszej połowie XIV wieku jako element łańcucha fortyfikacji broniącego drogi handlowej z Krakowa na Śląsk. Aż do początku XVII wieku był siedzibą rodu Szafrańców, którzy zajmowali się tu czarną magią, alchemią i zbójnictwem, napadając często na kupców podróżujących Doliną Prądnika. Jeden z nich, Krzysztof Szafraniec, został nawet ścięty na Wawelu.
Po śmierci ostatniego z Szafrańców zamek wielokrotnie zmieniał właścicieli: początkowo była to rodzina Łubnickich, później Zebrzydowskich. W 1655 roku zamek zajęli Szwedzi, którzy poważnie go zniszczyli. Po potopie zamek stał się siedzibą rodu Wielkopolskich. W roku 1718 pożar zniszczył zamek, który popadał w coraz większą ruinę. Odbudował go ostatni z Wielkopolskich, Hieronim, starosta krakowski. Gościło tu wiele znanych osobistości m.in. August III Sas oraz ostatni król Polski Stanisław August Poniatowski, który odwiedził Pieskową Skałę w roku 1787.
Kolejnymi właścicielami zamku zostali Mieroszewscy. W latach 1850 i 1853 zamek trawiły kolejne pożary, po których rozebrano najstarszą jego część, czyli wysoki zamek. W czasie powstania styczniowego w 1863 roku stacjonowali tu powstańcy z oddziału Mariana Langiewicza, którzy stoczyli kilka bitew z wojskami rosyjskimi. W latach 1863-77 Sobiesław Mieroszewski odbudował zamek nadając mu wygląd z czasów Wielopolskich. W roku 1896, ostatni z Mieroszewskich, Krzysztof sprzedał zamek, który wkrótce, w roku 1902 trafił na licytację.
Dzięki inicjatywie Adolfa Dygasińskiego powstało Towarzystwo Akcyjne Pieskowa Skała, które wykupiło zamek za 60 000 rubli. Towarzystwo, z dr Henrykiem Dobrzyckim na czele, odremontowało zamek i zaadaptowało na pomieszczenia letniskowe. Założono również muzeum archologiczno-przyrodnicze, które uległo zniszczeniu w czasie I wojny światowej. W nowej funkcji zamek przetrwał do 1939 r.
Po II wojnie światowej zamek przejął Skarb Państwa. Poddano go gruntownej renowacji przywracając mu autentyczne cechy architektury renesansowej. W 1970 roku otwarto tu muzeum, które jest oddziałem Państwowych Zbiorów Sztuki na Wawelu.
Do zamku przylega park krajobrazowy, a w pobliżu stoi słynna skała zwana Maczugą Herkulesa  (fot.).
Wstęp na zamek jest płatny.

-----------------------------------------------
Na zamku możemy oczywiście spotkać się z duchami. Jednym z nich jest zjawa Krzysztofa Szafrańca, który za rozboje i fałszowanie monet, został z rozkazu króla Kazimierza Jagiellończyka stracony na zamku na Wawelu. Od tej pory duch rozbójnika powraca w zamkowe mury, aby odkupić swoje winy...
Z kolejnymi duchami związana jest, jak to często bywa, historia nieszczęśliwej miłości. Dorota, z rodu Toporczyków, młoda żona jednego z Szafrańców, zakochała się w młodym giermku lutniście. Jej mąż odkrył wszystko i wtrącił Dorotę do lochu w podziemiach wieży, gdzie zmarła z głodu. Jej ukochany został rozszarpany przez konie na zamkowym dziedzińcu, a jego ciało pochowano w wieży. Dziś, w bezchmurne księżycowe noce, można spotkać ducha nieszczęsnej Dorotki, jej ukochanego lirnika i zazdrosnego męża. Czasem słychać smętne dźwięki lutni...




Szlak Orlich Gniazd Ogrodzieniec


Gotycki zamek zbudowano w połowie XIV wieku jako siedzibę rodu rycerskiego Włodków Sulimczyków. W 1470 roku zamek wraz z dobrami ziemskimi zakupili krakowscy mieszczanie: Ibram i Piotr Salomonowiczowie. Kolejnymi posiadaczami zamku byli: Jan Feliks Rzeszowski, proboszcz przemyski i kanonik krakowski, bracia Jan, Andrzej i Stanisław Rzeszowscy, Jan Granowski (Pilecki), generał wojsk ruskich i Jan Chełmski, burgrabia krakowski.
W 1523 roku zamek kupił Jan Boner, bankier królewski, żupnik wielicki. Po śmierci Jana Bonera zamek objął jego bratanek Seweryn Boner, który w latach 1530-1545 zbudował renesansowy zamek w miejsce dawnej warowni średniowiecznej. Kolejnej rozbudowy dokonał w latach 1550-1560 Stanisław Boner, syn Seweryna.
W 1562 roku zamek przeszedł we władanie Jana Firleja, marszałka wielkiego koronnego, męża Zofii, córki Seweryna Bonera. Firlej kontynuował rozbudowę zamku, nadając wnętrzom styl barokowy.
W 1587 roku Ogrodzieniec został zdobyty przez wojska arcyksięcia Maksymiliana Habsburga, kandydata do tronu polskiego, a w 1655 roku został częściowo spalony przez wojska szwedzkie, stacjonujące tu przez prawie dwa lata.
W 1669 roku, kolejnym właścicielem zamku został Stanisław Warszycki, kasztelan krakowski, który w latach 1669-1680 częściowo odbudował zamek. W zamku gościł wówczas m.in. król Jan Kazimierz z małżonką. Około roku 1695 zamek przeszedł w ręce Kazimierza Męcińskiego.
W 1702 roku warownia została ponownie poważnie zniszczona (pożar strawił ponad połowę zamku) w wyniku pożaru wznieconego przez wojska szwedzkie Karola XII.
Około 1784 roku zamek odkupił Tomasz Jakliński, który niestety doprowadził do jego całkowitej ruiny. Ostatni mieszkańcy opuścili zrujnowany zamek około 1810 roku.
Kolejnym właścicielem Ogrodzieńca został Ludwik Kozłowski. Za jego czasów niszczono mury, traktując je jako źródło surowca budowlanego. Ostatnim właścicielem budowli była rodzina Wołczyńskich. W 1906 roku z inicjatywy znanego podróżnika i geografa Aleksandra Janowskiego, Polskie Towarzystwo Krajoznawcze wykupiło z rąk prywatnych ruiny zamku i przystąpiło do ich restauracji. Po wojnie obiekt znacjonalizowano, a w latach 1949-73 przeprowadzono zabezpieczające zabiegi, zmierzające do utrwalenia murów w formie trwałej ruiny. Obecnie zamkiem zarządza spółka Zamek sp. z o.o. z Ogrodzieńca.
Od 2008 roku, przy okazji zwiedzania zamku możemy także odwiedzić Gród na Górze Birów, położony około 2 km na północ. Jest to rekonstrukcja drewnianej osady okresu wczesnego średniowiecza, jaka istniała tutaj aż do połowy XIII wieku. Strona Grodu znajduje się tutaj. Natomiast tuż u podnóża zamku warto zajrzeć do Parku Miniatur, gdzie obejrzymy makiety zamków Szlaku Orlich Gniazd w skali 1:25.
Na zamku kręcono część plenerowych zdjęć do serialu "Janosik", kręcono tu także zdjęcia do "Zemsty" Andrzeja Wajdy.

Zamek leży na najwyższym wzniesieniu Wyżyny Krakowsko-Częstochowskiej, Górze Zamkowej (515,5 m npm). Nie leży wbrew nazwie w miejscowości Ogrodzieniec, ale w Podzamczu, około 2 km na wschód od Ogrodzieńca. To największy zamek w Jurze o kubaturze 32000 m3.
Wstęp na zamek jest płatny.

-----------------------------------------------
Monumentalny zamek w Ogrodzieńcu ma oczywiście własne duchy :-) Pierwszym jest kasztelan krakowski Stanisław Warszycki, za życia nazywany okrutnikiem. Podobno w podziemiach zamku ukrył olbrzymie skarby, a grotę na przedzamczu zamienił na miejsce tortur, zwane "katownią Warszyckiego". Jak głosi tradycja nie zmarł on śmiercią naturalną, ale został porwany przez diabła do piekła i tam zamieniony w czarnego psa. Pod tą postacią pojawia się do dziś strzegąc dostępu do podziemi i ukrytych tam skarbów...
Drugim duchem jest odziana w białe szaty niewiasta, która pojawia się o północy i podąża po zamkowych murach. Pojawia się na wieży i wpatruje się w przestrzeń tak, jakby na kogoś oczekiwała... Smutną niewiastą jest ponoć Olimpia Bonerówna, córka jednego z właścicieli warowni. Bonerówna zakochała się z wzajemnością w rycerzu Kmicie, jednak jej rodzice nie zaakceptowali związku. Zrozpaczony młodzieniec rzucił się wraz z koniem z wysokiej skały i zginął na miejscu. Po jego śmierci Boberowie wywieźli córkę do Ogrodzieńca, gdzie z rozpaczy wyskoczyła z okna zamkowej wieży...




Szlak Orlich Gniazd Olsztyn


Pierwsza wzmianka o zamku pochodzi z roku 1306 w aktach procesu biskupa krakowskiego Jana Muskaty, wytoczonego mu przez arcybiskupa gnieźnieńskiego Jakuba Świnkę. Zamek został rozbudowany w XIV wieku ( w latach 1349-1359) przez króla Kazimierza Wielkiego. Zamek służył do obrony południowo-zachodnich granic Polski przed najazdami ze Śląska i Czech. Pełnił także funkcje więzienia: w jego lochach zmarł wojewoda poznański Maciej Borkowic, skazany w 1358 roku za przywództwo skierowanej przeciw królowi konfederacji szlachty wielkopolskiej.
W 1370 roku król Ludwik Węgierski przekazał Olsztyn w lenno swemu siostrzeńcowi, księciu opolskiemu Władysławowi Opolczykowi. Książę spiskował z Krzyżakami przeciwko Polsce wobec czego w roku 1391 roku Władysław Jagiełło, po trwającym tydzień oblężeniu, zdobył zamek i przywrócił go Rzeczpospolitej. Od 1406 roku warownia stanowiła siedzibę starostwa niegrodowego. Pierwszym starostą był Jan Odrowąż, a później jego syn Paweł i wnuczek Piotr. Zamek był kilkakrotnie rozbudowywany: m.in. za czasów Mikołaja Szydłowieckiego, starosty w latach 1508-32, a później jego następców Piotra Opalińskiego oraz Jana i Joachima Ocieskich. Zamek nabrał wówczas cech renesansowych. W 1488 roku Kazimierz IV Jagiellończyk nadał Olsztynowi prawa miejskie.
W 1587 roku zamek próbowały zdobyć wojska austriackie arcyksięcia Maksymiliana, kandydata do tronu polskiego. Oblegający porwali wówczas syna dowódcy załogi zamku, starosty Kacpra Karlińskiego, wystawiając go pod zamek na linię ognia. Obrona jednak się powiodła, niestety synek dowódcy zginął. W 1656 roku, w latach potopu, Szwedzi zrujnowali zamek i spalili miasto, zapoczątkowując jego upadek. W latach 20-tych XVIII wieku (1722-29) rozebrano duże fragmenty dolnych partii zamku, a z uzykanego materiału odbudowano kościół w Olsztynie.
Obecnie z zamku zachowały się mury części mieszkalnej, dwie wieże: cylindryczna (stołp) o wysokości 35 m  (fot.) i kwadratowa (Starościańska)  (fot.), fragmenty murów budynków gospodarczych, częściowo piwnice oraz odkryte w czasie badań archeologicznych fundamenty kuźnicy i ślady dymarek.

Obecnie właścicielem terenu jest Wspólnota Gruntowa wsi Olsztyn. Ruiny zamku udostępnione są do zwiedzania, wstęp płatny.

-----------------------------------------------
Na olsztyńskim zamku możemy spotkać, jeżeli będziemy mieli szczęście, kilka pojawiających się od czasu do czasu, różnych zjaw. Jedną z nich jest postać wysokiego mężczyzny, który w księżycowe noce porusza się po koronie murów, by zniknąć we wnętrzu wysokiej wieży. Z jej podziemi słychać wówczas brzęk łańcuchów, niesamowite jęki i zawodzenia. To Maćko Borkowic, wojewoda i starosta poznański, który wystąpił przeciwko królowi Kazimierzowi Wielkiemu i za karę został uwięziony w lochach wieży zamku w Olsztynie, gdzie zmarł śmiercią głodową w 1360 roku...
Inna zjawą, którą spotkamy w Olsztynie, jest duch wysokiego mężczyzny o włosach przyprószonych siwizną, który ukazuje się w pobliżu zamkowych murów. Kiedy duch zatrzymuje się, z oddali dobiega rozpaczliwy krzyk kobiety i płacz małego dziecka. Po chwili duch rozpływa się w ciemnościach... To Kacper Karliński, bohaterski obrońca zamku z roku 1587, którego syn zginął podczas oblężenia...
Podobno do dziś straszy na zamku także zjawa młodzieńca, który nie chcąc, wbrew ojcu, wstąpić do zakonu, uciekł z domu wraz z rodzinnymi klejnotami. Odnaleziony przez ojca, poległ w walce z jego sługami i został pochowany w zamkowych lochach wraz ze skarbami, które miał zaszyte w ubraniu. Czasem w podziemiach słychać brzęk monet, a na straży zakopanych skarbów stoi wielki czarny pies...




Szlak Orlich Gniazd Rabsztyn


Murowany zamek został wybudowany za panowania Kazimierza Wielkiego. Pierwsza wzmianka o zamku pojawia się pod koniec XIV wieku, kiedy to występuje w dokumentach burgrabia Iwo z Rabsztyna. Po śmierci Kazimierza Wielkiego zamek przeszedł w ręce rodu Leliwitów-Melsztyńskich. Pod koniec XIV wieku właścicielem zamku był Spytko Drugi, wojewoda krakowski. Po jego śmierci, w 1399 roku, majątek odziedziczyła jego żona Elżbieta Melsztyńska. W 1431 roku, po śmierci Jana Melsztyńskiego, majątkiem na krótko włada jego żona Anna. Jednak wyrokiem sądu królewskiego Anna musi oddać cały majątek po Janie swemu szwagrowi Spytkowi. W latach 30-tych XV wieku, właściciel zamku, Spytko Trzeci Melsztyński, zaangażował się w rych husycki organizując konfederację przeciwko władzy króla i reprezentującego go biskupa Zbigniewa Oleśnickiego. W 1439 roku Spytko napadł na obradującą w Nowym Korczynie Radę Królewską. Jednak wojska królewskie rozgromiły wojska Spytka, a on sam poległ w bitwie. Po jego śmierci majątek skonfiskowano na rzecz skarbu królewskiego, a zamek zamieniono na starostwo niegrodowe. W 1441 roku decyzją króla zamek oddano w ręce wdowy po Spytku, Beatrycze. W tym samym roku, po ślubie Jadwigi Księskiej, córki Jana z Melsztyna, z Andrzejem Tęczyńskim, zamek trafił w ręce rodu Tęczyńskich. Tęczyński dokonał wielu napraw i wzmocnienia budowli. Prawdopodobnie powstały wówczas pierwsze budynki zamku średniego. W 1461 roku, po tragicznej śmierci Andrzeja Tęczyńskiego, zamek trafił do jego syna Jana, który od nazw swoich włości przyjął nazwisko Rabsztyński. W 1509 roku zmarł ostatni przedstawiciel rodu rabsztyńskich, kanonik krakowski Andrzej Rabsztyński. Spadek po nim otrzymały trzy siostry, które prawdopodobnie wydzierżawiły zamek Leliwitom, a w 1511 roku sprzedały go Andrzejowi z Kościelca, skarbnikowi królewskiemu.
Na początku XVI wieku zamek trafił w posiadanie Jana Bonera, bankiera króla Zygmunta Starego, prawdopodobnie za długi. W 1523 roku, po śmierci Jana, zamek otrzymał Seweryn Boner. Zamek był wówczas systematycznie rozbudowywany i w końcu XVI wieku zajmował już całe wzgórze. W 1556 roku na zamku bawił Jan Łaski, najwybitniejszy działacz polskiej reformacji, a w 1574 roku przebywał tu król elekt Henryk Walezy. W 1587 roku wojskowa załoga zamku rozbiła podczas walk o polską koronę, wojska ciągnące na pomoc austriackiemu arcyksięciu Maksymilianowi.
W 1592 roku starostą rabsztyńskim został Mikołaj Wolski, a po nim Zygmunt Myszkowski. W tym czasie zamek rozbudowano do renesansowej rezydencji magnackiej. U podnóża zamku górnego powstał zamek dolny z trójskrzydłowym pałacem o dwóch kondygnacjach z 40 bogato wyposażonymi komnatami. Zabudowania pałacu okalały duży dziedziniec, w części zachodniej oddzielony od zamku średniego grubym murem, a od północy zamknięty budynkiem bramnym. Po 1612 roku starostą rabsztyńskim był Mikołaj Komorowski, który otrzymał zamek w posagu od córki Myszkowskiego, Anny. Kolejni starostowie pochodzili z rodzin Zamoyskich, Rylskich i Korycińskich. Za czasów Stefana Korycińskiego, w 1657 roku, zamek zajęły i spaliły wojska szwedzkie. Wdowa po Korycińskim, Anna Petronella Gembicka, ze względu na brak środków odbudowała zamek tylko częściowo.
Pod koniec XVII wieku dobra rabsztyńskie przypadły Radziwiłłom, a następnie Sapiehom i Wielopolskim, którzy po 1713 roku połączyli starostwo rabsztyńskie ze starostwem w Pieskowej Skale, a u podnóża zamku zbudowali dwór starościński i folwark.
Właściciele zamku zmieniali się jeszcze kilkakrotnie, ale ostatecznie na początku XIX wieku zamek był już opuszczony i w ruinie. Dzieła zniszczenia dopełniła okoliczna ludność traktując ruiny zamku jako źródło materiału budowlanego. W 1901 roku runęła zamkowa wieża, prawdopodobnie wysadzona przez poszukiwaczy skarbów.
W dwudziestoleciu międzywojennym ruiny należały do Zarządu Lasów Państwowych, wtedy też podjęto pierwsze prace zabezpieczające. W 2000 roku powstało Stowarzyszenie "Zamek Rabsztyn" z siedzibą w Olkuszu, które podjęło działania konserwujące i rekonstrukcyjne. Prace wciąż trwają...

Zamek leży na terenie wsi Rabsztyn, 4 km na północny wschód od Olkusza. Ruiny zamku udostępnione są do zwiedzania, wstęp płatny. Bilet wstępu do zamku uprawnia również do obejrzenia Chaty Kocjana, zrekonstruowanego domu poświęconego Antoniemu Kocjanowi, wybitnemu konstruktorowi szybowcowemu i szefowi wywiadu lotniczego AK, który odkrył tajemnice niemieckich rakiet V1 i V2. W Chacie znajduje się również ekspozycja etnograficzna, na której prezentowane są przedmioty codziennego użytku z początków XX wieku.

-----------------------------------------------
Według legendy pod ruinami zamku w Rabsztynie, jest drugi, piękny zamek. W jednej z komnat tego niezwykłego zamku znajduje się dwoje skamieniałych dzieci: chłopiec i dziewczynka. Chłopiec ma na palcu pierścień wysadzany brylantami, a dziewczynka zawieszony na szyi sznur pereł. W sąsiednich salach śpią natomiast szeregi zaklętych, żelaznych rycerzy. Raz w roku, w Niedzielę Palmową, pierścień na palcu chłopca nieco się obraca i otwierają się drzwi zamkowych komnat. Rycerze budzą się ze snu i zasiadają do stołów uginających się od najwspanialszych potraw. Uczta potrwa do północy, a później biesiadnicy znów zapadają w długi sen. Wszystko powtarza się co roku i będzie trwało tak długo, dopóki pierścień chłopca nie zsunie mu się z palca. Gdy to nastąpi rycerze zostaną uwolnieni z zaklęcia i staną pod wodzą chłopca do boju z wrogami Polski. Po zwycięstwie dziewczynka z perłami ofiaruje każdemu rycerzowi jedna perłę na pamiątkę wybawienia Ojczyzny.
Kim jest ów chłopiec, dziewczynka i szeregi śpiących rycerzy? Nie wiadomo...




Szlak Orlich Gniazd Zamek Pilcza w Smoleniu


Budowę zamku w połowie XIV wieku przypisuje się Ottonowi z Pilczy lub Janowi z Pilicy (Pilczy), kasztelanowi radomskiemu, pierwszemu źródłowo poświadczonemu właścicielowi tutejszych włości. Pierwsza wzmianka pojawia się w dokumencie z 1394 roku, wspominającemu lokalnego kapelana. W późniejszych przekazach, od 1396 roku, występują także burgrabiowie. Zamek stanowił siedzibę rodu Toporczyków, którzy w XV wieku zmienili nazwisko na Pileccy. W 1414 roku właścicielem zamku został Jan z Pilczy herbu Leliwa, syn Elżbiety Pileckiej oraz jej małżonka Wincentego z Granowa. Jan z Pilczy był w latach 1459-72 wojewodą krakowskim, a później kasztelanem krakowskim. W ten sposób włości przeszły na 200 lat w ręce rodu Leliwitów. W latach 1492-1515 na zamku przebywał Biernat z Lublina, który pełnił funkcję kapelana kaplicy zamkowej oraz prywatnego lekarza i sekretarza Jana Pileckiego.
W 1577 roku zamek kupił kasztelan oświęcimski Wojciech Padniewski herbu Nowina i zamieszkał w dworze pod zamkiem. W 1610 roku Wojciech Padniewski wybudował w Pilicy obronną rezydencję w stylu włoskim tzw. palazzo in fortezza i od tej chwili zamek pozostawał niezamieszkany, ale od czasu do czasu pełnił jeszcze funkcje militarne. W 1655 roku, podczas potopu szwedzkiego, zamek zdobyli Szwedzi, a odchodząc doszczętnie go ograbili i spalili. Odtąd zamek popadał w coraz większą ruinę...
Pod koniec XVIII wieku zaborcze władze austriackie użyły kamienia z murów warowni do budowy komory celnej w Smoleniu. W latach 40-tych XIX wieku zamek nabył sędzia Roman Hubicki, który uporządkował zamkowe wzgórze. Po II wojnie światowej, w latach 50-tych i 60-tych XX wieku, zamek zabezpieczono w postaci trwałej ruiny i wykonano wstępne badania architektoniczne. W 1972 roku rozpoczęto prace zabezpieczające mury zamkowe. W 2010 roku, z powodu złego stanu budowli, zamek zamknięto dla turystów. Na szczęście w 2016 roku, po zakończeniu prac renowacyjnych, pięknie odnowiony zamek otwarto powtórnie do zwiedzania.

Do czasów współczesnych zachowała się cylindryczna wieża o wysokości 16 metrów  (fot.)  (fot.), z której roztaczają się piękne widoki na okolice (przy dobrej widoczności można zobaczyć zamek Ogrodzieniec)  (fot.)  (fot.), kilka metrów wysokości liczą mury zamku górnego  (fot.). Niemal w całości zachowały się też mury obronne zamków dolnych z obydwiema bramami  (fot.). Z domów na zamku dolnym pozostały jedynie elementy przyziemia, a piwnice i studnia są niemal całkowicie zasypane. Zamkowe wzgórze stanowi rezerwat przyrody "Smoleń", na którego obszarze rosną stare buki, modrzewie i graby oraz 160 gatunków innych roślin.

Zamek leży na Górze Zamkowej (486 m n.p.m. - jedno z najwyższych wzniesień Jury Krakowsko-Częstochowskiej) we wsi Smoleń w województwie śląskim, w powiecie zawierciańskim. Wstęp na teren zamku jest płatny.

-----------------------------------------------
Z zamkiem w Smoleniu związana jest legenda o studni, która znajduje się na dziedzińcu zachodniego zamku dolnego. Legenda głosi, że studnia została wykuta przez wziętych do niewoli Tatarów. Podobno na jej dnie istnieje ogromna sieć podziemnych korytarzy, które łączą się z jaskinią Biśnik koło Grodziska oraz innymi grotami w okolicy. Prawdopodobnie przy kopaniu studni Tatarzy natrafili na boczny korytarz wydrążony przez wodę. W tym korytarzu miał być ukryty ogromny skarb. O skarbie wiedziało bardzo niewiele osób, a ci którzy nie potrafili dochować tajemnicy, lądowali na dnie studni. Podobno dzisiaj skarbu strzeże cały stos ludzkich kości...




Szlak Orlich Gniazd Mirów


Zamek został zbudowany za czasów króla Kazimierza Wielkiego około połowy XIV wieku w miejscu wcześniejszych, drewniano-ziemnych zabudowań. Pierwszą budowlą była kamienna strażnica podległa pod pobliski zamek w Bobolicach. Strażnicę wkrótce rozbudowano do rozmiarów zamku. Zamek od Ludwika Węgierskiego, jako lenno, otrzymał w 1370 roku Władysław Opolczyk. Jednak za prowadzenie wrogiej polityki zamek odebrał mu Władysław Jagiełło. Pod koniec XIV wieku zamek stał się własnością Krystyna z Koziegłów, później przechodząc w ręce jego syna Krystyna II i kolejnego Krystyna z rodu Lisów. W 1442 roku Mirów przejął Piotr z Bnina. W 1445 roku Krystyn III odkupił zamek i sprzedał go Janowi Hińczy z Rogowa, mężowi swej siostry Doroty Koziegłowskiej. Dorota Koziegłowska spędziła na zamku kilkadziesiąt lat przeprowadzjąc remonty i rozbudowę zamku. W 1487 roku, po śmierci Jana Hińczy, zamek zajęli jego dalecy krewni, Jan i Jakub Kobylańscy. W tym samym roku sprzedali go Piotrowi Myszkowskiemu. Myszkowscy kontynuowali rozbudowę zamku i przenieśli tu swoją siedzibę rodową. W tym czasie zamek podwyższono oraz zbudowano wieżę mieszkalną. Ze względu na ograniczone możliwości rozbudowy, Myszkowscy przenieśli się do nowej siedziby (1581), a zamek przeszedł w 1620 roku w ręce Piotra Korycińskiego, a następnie, w 1651 roku, do rodziny Męcińskich.
Zamek mocno ucierpiał podczas potopu szwedzkiego, kiedy to zniszczono znaczną część murów. Właściciele zamku próbowali remontować warownię, jednak zamek powoli popadał w ruinę i ostatecznie został opuszczony w 1787 roku. Opuszczony budynek stał się źródłem kamiennego budulca dla okolicznych mieszkańców...

W 1961 roku rozpoczęto odgruzowywanie i konserwację zamku, a w II połowie XX wieku zamek był własnością rolniczej wspólnoty gruntowej, składającej się z 39 osób. W 2006 roku wspólnota podjęła decyzję o sprzedaży zamku rodzinie Laseckich, którzy rozpoczęli prace zabezpieczające na zamku. Obecnie nie jest możliwe zwiedzanie wnętrza zamku. Docelowo zamek w Mirowie ma zostać udostępniony dla turystów, planowana jest również częściowa rekonstrukcja zawalonych ścian. W wyremontowanych pomieszczeniach ma się znaleźć centrum obsługi turystycznej oraz muzeum.
Obecnie w miarę dobrym stanie zachowany jest zamek górny, który posiada większość ścian  (fot.)  (fot.)  (fot.). W oknach zachowały się renesansowe obramowania, ocalały również dwa portale. Mimo, że nie jest możliwe zwiedzanie wnętrza zamku, warto go obejść dookoła bowiem z każdej strony prezentuje się inaczej.

Zamek leży w miejscowości Mirów (powiat myszkowski, województwo śląskie) na niewielkim bezdrzewnym wzniesieniu. W odległości około 1,5 km znajduje się zamek w Bobolicach odbudowany przez rodzinę Laseckich.

-----------------------------------------------
Z mirowskim zamkiem związana jest legenda o dwóch braciach, z których jeden władał Mirowem, a drugi pobliskimi Bobolicami. Bracia spędzali życie na wiecznych biesiadach, a w głębokich lochach, które łączyły oba zamki, mieli poukrywane swoje skarby. Skarbów strzegła czarownica o czerwonych oczach razem ze złym duchem w postaci psa. Pewnego razu jeden z braci wrócił z wojny z barnką, piekną księżniczką. Drugi z braci zakochał się w pięknej kobiecie. Zazdrosny brat, zamknął księżniczkę w lochach i kazał strzec czarownicy. Drugi brat chciał pocieszyć dziewczynę, więc gdy czarownica odleciała na Łysą Górę, zszedł do lochów. Pierwszy brat usłyszał groźne warczenie psa, a kiedy poszedł do lochów i zobaczył obejmującą się parę, bez zastanowienia zabił brata. Wyrzuty sumienia próbował zagłuszać różnymi trunkami, pewnego razu rozszalała się podczas takiej biesiady rozpętała się straszliwa burza, a jeden z piorunów trafił wlaśnie w niego. Podobno do dziś nieszczęsna księżniczka przebywa w lochach zamku, strzeżona przez złą czarownicę, która od czasu do czasu wychodzi na powierzchnię i straszy napotkanych ludzi...




Szlak Orlich Gniazd Morsko


Nie wiadomo dokładnie, kto i kiedy zbudował zamek w Morsku. Ponieważ nie ma udokumentowanych źródeł, istnieją różne hipotezy co do powstania zamku. Jedna z nich mówi, że pierwszą drewnianą warownię wznieśli w XIV wieku Toporczykowie, którzy od nazwy dóbr Morsko przybrali nazwisko Morskich. Prawdopodobnie byli oni rycerzami rabusiami, za co król Władysław Łokietek odebrał im Morsko i oddał wieś w 1327 roku klasztorowi kanoników regularnych w Mstowie. Możliwe jest również, że zamek powstał w czasach Kazimierza Wielkiego lub że zbudował go książę Władysław Opolczyk, który pod koniec XIV wieku panował nad tymi okolicami.
Pierwszą wzmiankę o zamku Bąkowiec (Bancowecz) i jego dziedzicu Mikołaju Strzale zapisano w 1389 roku. Od 1392 roku burgrabią zamku był Piotr z Marcinowic herbu Lis, a w latach 1413-1434 zamek należał do Jana z Sieciechowic. W 1435 roku zamek przejął kasztelan sądecki Krystyn z Koziegłów. Na przełomie XV i XVI wieku Morskiem władali Włodkowie i im przypisuje się wybudowanie nowego murowanego zamku. Założenie zamkowe składało się wówczas z zamku górnego o powierzchni około 500 metrów kwadratowych oraz podzamcza i majdanu gospodarczego. Zamek górny wkomponowano w ostańcowe skały, a podzamcze oddzielał od majdanu wał ziemny z fosą. Cały kompleks chroniły solidne mury. Kolejnymi właścicielami zamku byli Włodkowie, Zborowscy, a po nich rodzina Brzeskich i ród Giebułtowskich. Od XVII wieku, po zniszczeniach z lat potopu szwedzkiego, zamek był już w ruinie.
Od XVII aż do XIX wieku wieś i ruiny dawnego zamku były własnością rodziny Hoppenów. Około 1927 roku ruiny zamku i całe wzgórze kupił architekt Witold Danielewicz Czeczott, który wybudował tu przed 1933 rokiem dom z wykorzystaniem murów zamkowych. Po 1945 roku od wdowy po nim, Janiny Czeczott, willę kupiły Zabrzańskie Zakłady Naprawcze Przemysłu Węglowego i stworzyły tu ośrodek wypoczynkowy wraz z kawiarnią z tarasem i wyciągiem narciarskim. W 1961 roku przeprowadzono konserwację zamkowych ruin. W 1999 roku ośrodek wypoczynkowy wraz z ruinami zamku kupiła firma z Dąbrowy Górniczej.

Zamek zbudowano na planie nieregularnego wieloboku na wyniosłej skale zwanej Tygrysem. Kamienna brama (fragmenty zachowały się do dziś) prowadziła na niewielki dziedziniec otoczony murem i czworokątnymi pomieszczeniami położonymi na przeciwległych stronach skały w układzie amfiladowym. W narożnikach znajdowały się półkoliste baszty, które pełniły rolę obserwacyjną i obronną.
Zewnętrzne mury zbudowano z dopasowanych kamieni wapiennych, a wewnętrzne partie budowano z kamiennego gruzu zalewanego dużą ilością zaprawy wapiennej. Od strony wschodniej do skały przylegał dziedziniec gospodarczy broniony przez stożkowy nasyp ziemny z owalną basztą oraz suchą fosą. Od strony południowej zamek był zabezpieczony kamiennym murem. Dostęp do zamku był wyłącznie pieszy przez system pomostów i drabin.
Do dzisiaj przetrwały jedynie niskie mury budynków mieszkalnych, studnia oraz mury dwóch półkolistych baszt. Na sam zamek nie ma obecnie wstępu, można go jedynie obejść dookoła.

Zamek leży w miejscowości Morsko (gmina Włodowice, powiat zawierciański, województwo śląskie).

-----------------------------------------------
Zamek w Morsku jest oczywiście bohaterem legendy. Opowiada ona o rycerzu z Morska, który uwięził swoją córkę w lochach, kiedy ta zakochała się w ubogim chłopaku. Kiedy biedna dziewczyna zmarła z głodu w lochach, chłopak zebrał ludzi i zaczął nękać mieszkańców zamku. Pewnego dnia, podczas strasznej burzy, postanowili zaatakować zamek. W zdobyciu twierdzy pomogły im pioruny, które zaczęły uderzać w budowlę, strącając i zabijając jej obrońców. Ocalał jedynie pan zamku, którego wywleczono i powieszono za jego czyn. Od tamtej pory w ruinach pojawia się postać wisielca, a z głębi lochów słychać szlochy uwięzionej córki...




Szlak Orlich Gniazd Bobolice


Zamek w Bobolicach został zbudowany przez króla Kazimierza Wielkiego prawdopodobnie około 1350-1352 roku. Zamek miał bronić Małopolski przed najazdami ze strony Śląska. W 1370 roku król Ludwik Węgierski nadał zamek swojemu krewnemu Władysławowi Opolczykowi. Ten z kolei przekazał go swojemu dworzaninowi Andrzejowi Schoeny z Barlabas, zwanego Andrzejem Węgrem, który zamek przekształcił w warownię zbójecką. Król Władysław Jagiełło położył kres rozbójnictwu i w 1396 roku włączył zamek z powrotem do dóbr królewskich, jednak pozwolił pozostać w nim Andrzejowi. Po jego śmierci zamek odziedziczyła jego córka Anna, a po jej śmierci zamek podzielili między siebie jej syn Stanisław Szafraniec i jej drugi mąż Mściwój z Wierzchowiska herbu Lis wraz z dziećmi. Taka sytuacja doprowadziła do wielu konfliktów, które zakończyły się, gdy Piotr Szafraniec (bratanek Stanisława) wykupił od Lisów ich połowę zamku w 1445 roku. Piotr Szafraniec sprzedał wkrótce potem zamek Florianowi z Knyszyna, a ten z kolei sprzedał go Andrzejowi Tresce, a jego rodzina sprzedała go Rzeszowskim. W 1486 roku następnym właścicielem został Mikołaj Kreza z Zawady herbu Ostoja, którego rodzina władała zamkiem aż do 1625 roku.
Podczas wojny domowej o koronę polską w 1587 roku zamek został zdobyty przez pretendenta do polskiego tronu Maksymiliana III Habsburga i uległ wówczas poważnym uszkodzeniom. Zamek został jednak szybko odbity przez wojska Jana Zamoyskiego sprzyjającego Zygmuntowi III Wazie. W 1625 roku zamek przeszedł w ręce rodziny Myszkowskich herbu Jastrzębiec z pobliskiego Mirowa. Podczas potopu szwedzkiego, w 1657 roku, Szwedzi zniszczyli zamek. Kolejnymi właścicielami zamku byli Męcińscy z Żarek, jednak już w 1661 roku zamek został opuszczony i zaczął popadać w ruinę. W 1683 roku, w drodze do Krakowa, na zamku zatrzymał się król Jan III Sobieski.
W XVIII wieku zamek był już tylko częściowo zamieszkały i popadał w coraz większą ruinę. W 1882 roku ziemię, na której stały ruiny zamku, w wyniku parcelacji otrzymała miejscowa chłopska rodzina Baryłów. Po II wojnie światowej mury zamku zostały częściowo rozebrane i posłużyły do budowy drogi łączącej Bobolice z Mirowem. Spadkobiercy rodziny Baryłów w 1999 roku sprzedali ruiny byłemu senatorowi Jarosławowi Laseckiemu. Rodzina Laseckich podjęła się odbudowy zamku. Na zlecenie senatora Jarosława Laseckiego i jego brata Dariusza Laseckiego przeprowadzono prace archeologiczne, zabezpieczające i budowlane. Oficjalne otwarcie zamku po dwunastu latach prac nastąpiło 3 września 2011 roku.
Odbudowa zamku budziła i budzi wiele kontrowersji, została bowiem zrealizowana mimo braku jakichkolwiek planów, szkiców czy rysunków, a kształt zamku odtworzono na podstawie zachowanych ruin  (fot.)  (fot.)  (fot.).
Obecnie w zamku znajduje się centrum konferencyjne, a niższe kondygnacje zamku udostępnione są do zwiedzania, choć zwiedzić można zaledwie kilka komnat  (fot.)  (fot.)  (fot.). Obok zamku funkcjonuje hotel i restauracja. Aby wejść na teren zamku należy wykupić aż dwa bilety, bowiem oprócz biletu uprawniającego do zwiedzania zamku należy posiadać również bilet wstępu na zamkowe błonia.

Zamek leży na stromym, skalistym wzgórzu o wysokości 360 m n.p.m.. Składa się z dwukondygnacyjnego budynku mieszkalnego z cylindryczną basztą. Dach zamku jest pokryty czarną dachówką. Do zamku prowadzi most zwodzony ponad suchą fosą, a całość otaczają mury z blankami zbudowane z miejscowego białego wapienia.

Zamek leży w miejscowości Bobolice (gmina Niegowa, powiat myszkowski, województwo śląskie).

-----------------------------------------------
Na zamku w Bobolicach pojawia się czasem duch kobiety w jasnych szatach zwany Białą Damą. Ducha można zobaczyć na kamiennym balkonie, zwanym jaskółczym gniazdem. Legenda wiąże zjawę z 18-letnią hrabiną, którą wbrew jej woli wydano za mąż za starca. Po pięciu latach stary mąż zmarł, pozostawiając swoją żonę z trójką małych dzieci, którym w testamencie zapisał cały majątek. Po kolejnych kilku latach zmarła dwójka z dzieci, a rodzina hrabiego oskarżyła matkę o zabójstwo dzieci w celu zagarnięcia majątku starego hrabiego. W efekcie odebrano jej jedyne ocalałe dziecko, a hrabina żyła samotnie w opustoszałym zamku.
Hrabina na szczęście miała dar jasnowidzenia, więc mogła co pewien czas zobaczyć, co dzieje się z jej dzieckiem. Pewnego dnia dostrzegła, że niedopilnowany synek utonął w stawie i wówczas biedne matczyne serce nie wytrzymało i pękło z bólu. Po śmierci htrabina nie mogąc zaznać spokoju, błąka się czasami po zamku i wówczas można usłyszeć jej żałosny płacz i zawodzenie za utraconym synem...
Według okolicznych mieszkańców spotkanie z Białą Damą często przynosi szczęście i czasem duch nazywany jest też Dobrą Panią.




******************************************
Z Jury Krakowsko-Częstochowskiej blisko do najpiękniejszego miasta w Polsce (według mnie oczywiście), czyli do Krakowa. Lubię powłóczyć się powoli, nie spiesząc się nigdzie, po jego uliczkach, przespacerować alejkami Plant, przejść brzegiem Wisły witając się ze Smokiem Wawelskim, a wieczorem popatrzeć na oświetlony Wawel i Kopiec Kościuszki. Lubię to miasto... W końcu to tu właśnie zaczęła się historia moja i mojej żony :-)
Galeria zdjęć z Krakowa jest tutaj .

A tuż pod Krakowem, w Wieliczce, warto odwiedzić kopalnię soli, obiekt wpisany na listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego i Przyrodniczego UNESCO. Choć bilety kosztują niemało (w 2009 roku cena biletu normalnego to 50 zł), a kolejki do kasy czasem są bardzo, bardzo długie, naprawdę warto zjechać na dół by przez 3 godziny pospacerować kopalnianymi chodnikami, bo kopalnia robi imponujące wrażenie.
Galeria zdjęć z kopalni w Wieliczce jest tu .

09.2011


Na podstawie stron internetowych: Ojców w Wikipedii, www.ojcow.pl, Zamek Ogrodzieniec w Wikipedii, Zamek w Olsztynie w Wikipedii, Strona zamku w Olsztynie, www.zamkipolskie.com - Rabsztyn, Zamek w Smoleniu w Wikipedii, www.zamkipolskie.com - Smoleń, www.gornyslask.net.pl - zamek w Smoleniu, Zamek w Mirowie w Wikipedii, zamki.res.pl - Mirów, Zamek w Morsku w Wikipedii, www.gornyslask.net.pl - zamek w Morsku, Zamek w Bobolicach w Wikipedii oraz przewodnika Zamki, Carta Blanca 2009 i książki Duchy w polskich zabytkach, Sport i Turystyka - Muza SA 2011.




Aktualizacja 28.02.2020





Ruiny zamku w Ojcowie

Ruiny zamku w Ojcowie

Wejście do zamku w Ojcowie

Wejście do zamku w Ojcowie

Ruiny zamku w Ojcowie

Ruiny zamku w Ojcowie

Zamek w Pieskowej Skale

Zamek w Pieskowej Skale

Zamkowe ogrody w Pieskowej Skale

Zamkowe ogrody w Pieskowej Skale

Dziedziniec zamku w Pieskowej Skale

Dziedziniec zamku w Pieskowej Skale

Maczuga Herkulesa

Maczuga Herkulesa

Zamek w Pieskowej Skale

Zamek w Pieskowej Skale

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek Ogrodzieniec

Zamek w Olsztynie

Zamek w Olsztynie

Zamek w Olsztynie

Zamek w Olsztynie

Zamek w Olsztynie

Zamek w Olsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Rabsztynie

Zamek w Smoleniu

Zamek w Smoleniu

Zamek w Smoleniu

Zamek w Smoleniu

Zamek w Smoleniu

Zamek w Smoleniu

Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie

Zamek w Mirowie

Zamek w Morsku

Zamek w Morsku

Zamek w Morsku

Zamek w Morsku

Zamek w Morsku

Zamek w Morsku

Zamek w Bobolicach

Zamek w Bobolicach

Zamek w Bobolicach

Zamek w Bobolicach

Zamek w Bobolicach

Zamek w Bobolicach

Zdjęcia wykonane aparatem Canon PowerShot A85, Panasonic Lumix DMC-FZ38 oraz Panasonic Lumix DMC-FZ300




















Ojców i Ojcowski Park Narodowy
Ojcowski Park Narodowy
Ojców w Wikipedii
PTTK Ojców
Zamek w Pieskowej Skale
Pieskowa Skała w Wikipedii
Jura - informator turystyczny
Serwis informacyjny Związku Gmin Jurajskich
Serwis PoJurze.pl
Zamki jurajskie
Strona zamku Ogrodzieniec
Zamek Ogrodzieniec w Wikipedii
Park Miniatur Ogrodzieniec
Zamek królewski w Olsztynie
Zamki polskie.com - zamek w Olsztynie
Zamek w Olsztynie w Wikipedii
Zamkipolskie.com - zamek Rabsztyn
Zamki.res.pl - Rabsztyn
Stowarzyszenie Zamek Rabsztyn
Zamek w Smoleniu w Wikipedii
Zamkipolskie.com - zamek w Smoleniu
Gornyslask.net.pl - zamek w Smoleniu
Zamek w Mirowie w Wikipedii
Zamki.res.pl - Mirów
Zamkipolskie.com - zamek w Mirowie
Gornyslask.net.pl - zamek w Mirowie
Zamek w Morsku w Wikipedii
Gornyslask.net.pl - zamek w Morsku
zamkomania.pl - Morsko
Zamek w Bobolicach w Wikipedii
Zamkipolskie.com - zamek w Bobolicach
Zamkiobronne.pl - Bobolice