Strona główna     Galeria zdjęć - Lidzbark   Galeria zdjęć - Reszel   Galeria zdjęć - Nidzica   Galeria zdjęć - Kętrzyn   Galeria zdjęć - Olsztyn   Galeria zdjęć - Ostróda            Lidzbark Warmiński    Reszel    Nidzica    Kętrzyn    Olsztyn    Ostróda   



Podróżując po Warmii i Mazurach nie sposób nie natknąć się na stare zamczyska. Wiele z nich powstało jako warowne twierdze zakonu krzyżackiego, jednak na Warmii, która aż do rozbiorów wchodziła w skład Rzeczpospolitej, spotkamy także zamki wybudowane jako siedziby biskupów warmińskich. Część zamków nie przetrwała burzliwych dziejów, wiele splądrowały wojska szwedzkie podczas "potopu", niektóre po wielu wiekach poległy pod koniec II wojny światowej w starciu z barbarzyńską armią przychodzącą ze wschodu. Te, które pozostały, pieczołowicie odrestaurowane, cieszą dziś oko wszystkich wielbicieli tych starych murów...
Zwiedzając Warmię i Mazury, krainę tysiąca jezior, zajrzyjmy więc także do tych wspaniałych budowli, niemych świadków wielowiekowej historii tej ziemi...
Zapraszam do Lidzbarka Warmińskiego, Reszla, Nidzicy, Kętrzyna, Ostródy i Olsztyna:-)


                 



Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek biskupów warmińskich w Lidzbarku Warmińskim



Budowę zamku rozpoczęto po przeniesieniu z Ornety do Lidzbarka Warmińskiego siedziby biskupów warmińskich. Zamek w stylu gotyckim wybudowano w latach 1350-1401. Prace budowlane rozpoczął biskup Jan I z Miśni, a kontynuowali jego następcy: Jan II Stryprock i Henryk III Sorbom. Budynek zamku powstał w widłach rzek Łyny i Symsarny na planie czworoboku o wymiarach 48,5x48,5 m. Dziedziniec zamku otoczony został dwukondygnacyjnymi krużgankami. Zamek chroniony był murami obwodowymi i fosami od południa, północy i wschodu zasilanymi wodami rzeki Symsarny. Obok zamku usytuowano dwa przedzamcza - w południowym mieściły się stajnia, spichrze i wozownia, a w północnym (przemysłowym): młyn, tartak, szlifiernia, kuźnia miedzi, folusz i garbarnia. Wjazd do zamku odbywał się przez Bramę Młyńską po moście nad Łyną do przedzamcza północnego. Dalej należało przejechać wzdłuż zachodniej strony zamku przez kilka bram do przedzamcza południowego, które od zamku właściwego było oddzielone suchą fosą. Po przejechaniu mostu na suchej fosie wjeżdżano na dziedziniec zamkowy przez bramę usytuowaną w centralnej części skrzydła południowego.

Po bitwie pod Grunwaldem biskup Henryk IV Vogelsang złożył hołd królowi Władysławowi Jagielle, za co prześladowany był przez Krzyżaków, którzy zmusili go do opuszczenia Warmii, którą opanował wielki mistrz Zakonu Henryk von Plauen. Von Plauen rezydował na zamku w latach 1411-1413. W 1440 roku Lidzbark przystapił do Związku Pruskiego, a w lutym 1454 roku spiskowcy opanowali zamek, kładąc kres rządom stronnika Krzyżaków biskupa Franciszka Kuhschmulza.
W okresie wojny trzynastoletniej (1454-1466) na zamku przebywali czescy najemnicy w służbie polskiej. W 1461 roku biskup Paweł Legendorf spłacił zaciężnych i przejął pełnię władzy nad zamkiem. W XV wieku zamek trawiły liczne pożary. W trakcie odbudowy zniszczeń po pożarach zamek ozdobiono trzema narożnymi wieżyczkami, a kaplicę i salę audiencyjną przesklepiono sklepieniem wielogwiaździstym. Na mocy postanowień II pokoju toruńskiego (1466) (na zamku przechowywany jest oryginał dokumentu) Warmia została przyłączona do Polski i aż do roku 1795 na zamku przebywali jako biskupi wybitni przedstawiciele kultury i nauki polskiej (tu możecie znaleźć listę wszystkich biskupów warmińskich). Przez kilka lat na zamku przebywał m.in. Mikołaj Kopernik, którego wujem był jeden z biskupów warmińskich, Łukasz Watzenrode. Od końca XVI wieku zamek tracił powoli swą funkcję obronną i przekształcał się w okazały, bogato wyposażony dwór książęcy.
W latach 1589-1599 biskup Andrzej Batory dobudował do skrzydła północnego pałac, czyli tzw. "pokoje kardynalskie". Pałac rozebrano w roku 1767. W latach 1666-1673 z inicjatywy biskupa Jana Stefana Wydżgi zbudowano kolejny pałac w stylu barokowym przy południowym skrzydle zamku (zamek średni). Obie budowle łączyły się na poszczególnych kondygnacjach i stanowiły jedną całość. Nowy pałac przejął funkcje mieszkalne i reprezentacyjne - mieszkało w nim ostatnich ośmiu biskupów polskich. Pałac został niestety rozebrany w latach 1839-1840. Pozostał po nim tylko zarys fundamentów.
Podczas III wojny północnej (1700-1721), na polecenie króla Szwecji Karola XII, który rezydował na zamku, wywieziono cenne zbiory biblioteczne, archiwa oraz liczne dzieła sztuki. Po pierwszym rozbiorze Polski w roku 1772, Warmię wcielono do państwa pruskiego. Mimo znacznego zmniejszenia dochodów biskupstwa warmińskiego pod rządami biskupa Ignacego Krasickiego zamek wciąż znajdował się w dobrym stanie. Słynne były zwłaszcza jego ogrody, które biskup doprowadził do wielkiej świetności. Po wyjeździe biskupa Krasickiego do Gniezna w 1795 roku zamek szybko podupadł, a jego następcy, Karol i Józef Hohenzollernowie, ostatecznie porzucili zamek i zamieszkali w Oliwie.
W okresie wojen napoleońskich oraz w latach trzydziestych XIX wieku na zamku mieścił się na szpital wojskowy, piekarnia oraz koszary. Budowla została zdewastowana tak, że władze Prus podjęły decyzję o rozbiórce zamku, która na szczęście na skutek protestów mieszkańców miasta ograniczyła się tylko do zburzenia pałacu biskupa Wydżgi. W roku 1857 biskup Ambroży Geritz powołał na zamku szpital i sierociniec Fundacji św. Józefa. Przeprowadzono wówczas prace remontowe i adaptacyjne. Szpital rozwiązano w 1877 roku, ale sierociniec pozostał na zamku aż do 1932 roku.
W 1927 roku na zamku rozpoczęto szerokie prace konserwatorskie oraz powołano muzeum regionalne. W czasie II wojny światowej zamek przejęła administracja państwowa. Niższą kondygnację piwnic przeznaczono na więzienie dla rosyjskich jeńców. Zamek nie ucierpiał bezpośrednio podczas działań wojennych, ale zbiory muzealne uległy dewastacji i rozgrabieniu. To, co ocalało, w 1945 roku zabezpieczyło Muzeum Mazurskie w Olsztynie. W latach 1971-1973 oraz 1980-1985 przeprowadzono kolejne prace konserwatorskie na zamku. Do 1957 roku zamek nie posiadał właściwego użytkownika i pozostawał pod opieką Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków. W 1957 roku przejęło go Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne "Pojezierze". Stowarzyszenie powołało w 1961 roku Muzeum Warmińskie, przejęte 1 stycznia 1963 roku przez Muzeum Warmińskie w Olsztynie, które utworzyło tu swój oddział.
Obecnie zamek w Lidzbarku Warmińskim funkcjonuje jako oddział Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Na zamku są eksponowane zbiory sztuki średniowiecznej z terenu Warmii i Prus Krzyżackich, dzieła malarstwa polskiego XX wieku (Juliana Fałata, Jana Stanisławskiego, Jacka Malczewskiego, Józefa Mehoffera, Leona Wyczółkowskiego), malarstwo religijne z XVII-XIX wieku. Można obejrzeć dzieła sztuki gotyckiej, wizerunki biskupów warmińskich, zbiory rzemiosła artystycznego: złotnictwo, tkaniny, meble.
W 1963 roku zamek uznano za pomnik historii i wpisano do rejestru zabytków najwyższej klasy.

W północno-wschodnim narożniku zamku znajduje się wieża wysoka (14-kondygnacyjna, na dole czworokątna, na górze ośmioboczna)  (fot.), w pozostałych narożnikach usytuowane są wieżyczki na konsolach dobudowane po pożarze zamku w 1442 roku  (fot.). W zamku znajdują się piwnice  (fot.), które służyły jako magazyny żywności oraz więzienie, a w części z nich znajdowały się piece do ogrzewania zamku ciepłym powietrzem. Na parterze w zamkowych pomieszczeniach znajdowała się kuchnia (skrzydło zachodnie), browar i piekarnia (skrzydło północne), magazyny żywnościowe (skrzydło wschodnie) oraz zbrojownia i szkoła dla chłopców pruskich w skrzydle południowym. Skrzydło południowe i wschodnie zamku ma trzy kondygnacje, natomiast północne i zachodnie jest czterokondygnacyjne.
Z zamkowego dziedzińca  (fot.), niektórym przypominającego zamek na Wawelu, przechodziło się po kamiennych schodach na główną kondygnację, gdzie znajdowały się m.in. następujące pomieszczenia:
  • Kaplica zamkowa  (fot.)
  • Jedno z najważniejszych pomieszczeń na zamku. Mieści się na pierwszym piętrze w części wschodniej skrzydła południowego. Obecny wystrój w stylu rokokowym zawdzięcza biskupowi Adamowi Stanisławowi Grabowskiemu. Przy wejściu herb kardynała Michała Radziejowskiego, gwiaździste sklepienie z rokokową ornamentyką, złocony herb biskupstwa warmińskiego z drewna, malowidła ścienne prawdopodobnie Józefa Korzeniewskiego, nadwornego malarza biskupa Grabowskiego, rokokowe ołtarze i kazalnica, organy, relikwiarz św. Benedykta z czarnego marmuru. Obrazy z ołtarza zaginęły niestety w roku 1945.
  • Wielki refektarz  (fot.)
  • Zajmuje wschodnie skrzydło pierwszego piętra zamku, zwany jest także salą sądową. Wejście do niego prowadzi przez renesansowy portal z piaskowca z herbem biskupa Szymona Rudnickiego. W czasach biskupa Ignacego Krasickiego pomieszczenie powiększono poprzez wyburzenie ściany oddzielającej wielki refektarz od Izby Sybilli. Obecnie to sala sześcioprzęsłowa o wymiarach 27x9 m, zdobiona fryzem heraldycznym z herbami biskupów warmińskich. Znajdują się tu odkrywki najstarszych zamkowych malowideł z końca XIV wieku. Średniowieczna polichromia przedstawia koronację Marii, a ściany zdobione były polichromią z motywem szachownicy. Obecnie eksponowane są tu zbiory sztuki średniowiecznej Warmii i Prus Krzyżackich. W północnej części pomieszczenia znajduje się płyta nagrobna biskupa Pawła Legendorfa.
  • Kaplica domowa
  • Z wielkiego refektarza przechodzimy do znajdującego się na tym samym poziomie pomieszczenia w wieży wysokiej zamku. Była to kaplica domowa biskupów warmińskich. Kaplica zdobiona jest scenami ze Starego Testamentu: Adoracja Boga, Nadanie Przykazań, Ofiara Abrahama i Św. Jan na Patmos. W kaplicy znajdują się herby: biskupa Watzenrode, biskupa Pawła Legendorfa i Mikołaja Tungena oraz herb diecezji.
    Z korytarza łączącego wielki refektarz z oratorium schodzimy w dół do nieoświetlonego pomieszczenia, czyli komnaty więziennej, zwanej też izbą zapomnienia. Na jej środku znajduje się otwór, przez który spuszczano w dół za pomocą kołowrota więźniów skazanych za ciężkie przestępstwa. Pomieszczenie nad kaplicą domową użytkowane było jako skarbiec.
  • Komnata audiencyjna
  • Mieści się w północnym skrzydle zamku. Wejść można do niej z wielkiego refektarza lub z krużganka przez marmurowy portal, ufundowany przez biskupa Radziejowskiego. Z sali audiencyjnej jest przejście do dawnych pokojów prywatnych, w tym sypialni biskupiej.
  • Mały refektarz  (fot.)
  • Zachowały się niewielkie fragmenty malowideł ściennych, prawdopodobnie pozostałości po trzech herbach biskupich z XVI wieku. Na trójprzęsłowym sklepieniu gwiaździstym zrekonstruowano malowidło z XV wieku.
  • Kapitularz
  • Znajduje się w części skrzydła zachodniego i południowego. Zachowały się gotyckie malowidła, m.in. poczet biskupów warmińskich, który otwiera pierwszy biskup Anzelm klęczący przed Marią z Dzieciątkiem. Zachowały się też fragmenty malowidła z XV wieku w kształcie wici roślinnej oraz palmetek i sferycznych okien umieszczonych na draperii pokrywającej dolną partię ściany zachodniej i północnej.
  • Komnata zimowa
  • Posiada sklepienie gwiaździste i kominek. Za komnatą znajduje się poprzeczny korytarz, skąd krytym gankiem przechodzono do położonego nad Łyną gdaniska.
  • Komnata letnia
  • Znajduje się w zachodniej części skrzydła północnego. Na sklepieniu gwiaździstym malowidło prawdopodobnie z XVII wieku.
  • Kredens zamkowy
  • Położony jest w skrzydle zachodnim. Posiłki podawano bezpośrednio z niżej położonej kuchni. Ściany w dolnych partiach zdobią malowidła geometryczne z XV wieku, a wyżej sceny pejzażowe z końca XVIII wieku.
Obecny kształt przedzamcza południowego - trójskrzydłowego, otwartego od strony zamku, pochodzi z połowy XVIII wieku  (fot.). Budowle przedzamcza często zmieniały zarówno kształt, jak i przeznaczenie. Skrzydło wschodnie, czyli pałac ufundowany przez biskupa Adama Stanisława Grabowskiego, użytkowane było przez wójta krajowego oraz pełniło funkcję sądu  (fot.). Skrzydło południowe dobudowano pod koniec XVIII wieku. W narożniku południowo-wschodnim przedzamcza zachowała się baszta cylindryczna (XVI wiek), a w części centralnej skrzydła południowego wieża bramna z XIV wieku  (fot.). W XIV wieku powstało skrzydło zachodnie. Na dziedzińcu przedzamcza stoi barokowy pomnik św. Katarzyny z 1756 roku, ufundowany przez biskupa Grabowskiego. Obecnie w budynkach przedzamcza znajduje się m.in. hotel oraz biblioteka publiczna.

Lidzbark Warmiński położony jest w północno-zachodniej części województwa warmińsko-mazurskiego. Leży w granicach historycznej Warmii, w widłach rzek: Łyny i Symsarny. Odległość od stolicy województwa, Olsztyna, wynosi 50 km. Dojazd drogą krajową nr 51.
Wstęp na zamek jest płatny.



-----------------------------------------------
Lidzbark Warmiński to nie tylko biskupi zamek. Warto również obejrzeć inne zabytki tego miasteczka:
  • Kolegiata św. Piotra i Pawła  (fot.)
  • Wysoka Brama  (fot.)
  • Cerkiew prawosławna św. Piotra i Pawła
  • Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego
  • Letni pałacyk biskupów "Oranżeria Krasickiego"
  • Mury obronne  (fot.)
  • Ratusz  (fot.)




Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek biskupów warmińskich w Reszlu



Budowę murowanego zamku rozpoczął, podobnie jak w Lidzbarku Warmińskim, biskup Jan I z Miśni w 1350 roku, a kontynuowali biskupi: Jan II Stryprock i Henryk III Sorbom, który zakończył budowę w 1401 roku. Zamek powstał na planie czworoboku o wymiarach 43x45 metrów  (fot.). Jako pierwszy powstał budynek od strony wschodniej, a z pozostałych stron dziedziniec zamknięto ceglanym murem. W narożniku północno-zachodnim wzniesiono cylindryczną wieżę na kwadratowym cokole. Kilkakrotnie podwyższana, osiągnęła ostatecznie osiem kondygnacji  (fot.) (widok z zamkowej wieży -  (fot.)  (fot.)).
Pod koniec XIV wieku rozbudowana została brama wjazdowa. Przejazd bramny zabezpieczono czworoboczną wieżą wysuniętą nieco przed lico muru  (fot.). Na przełomie XIV i XV wieku od południa wzniesiono budynek mieszkalny. W budynku wschodnim w piwnicach znajdowały się magazyny i składy żywności, na parterze kuchnia, spiżarnia i zbrojownia, na pierwszym piętrze komnaty mieszkalne. Ostatnie piętro wykorzystywano jako magazyn i spichlerz. Skrzydło południowe (trzykondygnacyjne) miało charakter reprezentacyjny. Na pierwszym piętrze znajdowały się pokoje biskupa oraz refektarz, w części południowo-wschodniej kaplica ze sklepieniem gwiaździstym. Na początku XV wieku zamek został otoczony zewnętrznym murem, w którego północnej części wzniesiono dwie półcylindryczne baszty i jedną, w 3/4 okrągłą (niezachowana), która znajdowała się przed główną wieżą. Środkowa baszta od strony północnej pełniła również funkcję gdaniska i była połączona z zamkiem arkadowym gankiem  (fot.). Zamek posiadał ozdobne krużganki, dołem murowane, a na piętrze drewniane.

W 1410 i 1414 roku zamek zajmowały wojska polskie. W czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466) miasto wraz z załogą zamku przystąpiło do Związku Pruskiego. W 1455 roku warownię zdobyły wojska krzyżackie pod dowództwem komtura Henryka von Plauena i zamkiem władał aż do 1462 roku starosta krzyżacki, kiedy to Krzyżacy oddali zamek biskupowi warmińskiemu Pawłowi Legendorfowi, sprzyjającemu zakonowi. Pod koniec wojny biskup ponownie przeszedł na stronę polską i w Reszlu stanęły wojska polskie. Na mocy traktatu toruńskiego (1466) Reszel, wraz z całą Warmią, wszedł w skład Rzeczpospolitej.
W czasie tzw. wojny księżej (1478-1479) zamek był oblegany, jednak bezskutecznie, przez biskupa Mikołaja Tungena. Na początku XVI wieku na zamku bywał Mikołaj Kopernik, bratanek, sekretarz i osobisty lekarz ówczesnego biskupa warmińskiego Łukasza Watzenrode. Podczas ostatniej wojny z Krzyżakami (1519-1521) biskup warmiński bez walki przekazał zamek wojskom polskim.
W latach 1594-1597 z inicjatywy kardynała Andrzeja Batorego, bratanka polskiego króla, zamek przekształcono w rezydencję. Zamek został znacznie zniszczony w epoce wojen ze Szwedami (1648 i 1704). Po pierwszym rozbiorze Polski (1772) Reszel wszedł w skład Prus i w roku 1780 utworzono tam więzienie. W latach 1806-1807, podczas wielkich pożarów zamku i miasta, zamek uległ zniszczeniu. W roku 1822 ruiny zamku przekazano gminie ewangelickiej. Przeprowadzono wówczas remont budowli w wyniku którego południowe skrzydło zamku zaadaptowano na kościół ewangelicki (stąd dziwne wieżyczki nie pasujące do zamku  (fot.)), a skrzydła wschodnie i południowe zostały obniżone do wysokości murów kurtynowych. Rozebrano m.in. mury obronne, bramę wjazdową, krużganki. W okresie międzywojennym rozpoczęto na zamku prace rekonstrukcyjne, a w jego murach funkcjonowało muzeum regionalne.
W 1958 roku zamek został przejęty przez Stowarzyszenie Społeczno-Kulturalne "Pojezierze". W latach 1976-1985 przeprowadzono gruntowny remont zamku. Kolejną renowację zamku przeprowadzono w roku 2001.
Obecnie na zamku mieści się hotel z restauracją oraz galeria sztuki współczesnej będąca oddziałem Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Część pomieszczeń zamkowych można zwiedzać, wstęp płatny.

Reszel położony jest w powiecie kętrzyńskim nad rzeką Sajną w województwie warmińsko-mazurskim. Leży w granicach historycznej Warmii, w odległości około 70 km od Olsztyna (dojazd drogą krajową nr 16 oraz wojewódzką nr 590).




-----------------------------------------------
Reszel to małe, urocze miasteczko, w którym poza zamkiem warto także zwiedzić:
  • Kościół farny św. Piotra i Pawła  (fot.)  (fot.), z którego wieży rozpościera się wspaniały widok na zamek i miasto  (fot.)
  • Gotyckie mosty nad Sajną  (fot.)
  • Cerkiew Przemienienia Pańskiego  (fot.)
  • Rynek z ratuszem i zabytkowymi kamieniczkami  (fot.)  (fot.)
  • Fragmenty murów obronnych
  • Starą plebanię - rezydencję archiprezbitera


Ciekawostką Reszla jest także ostatni w Europie przypadek spalenia czarownicy na stosie. 21 sierpnia 1811 roku w Reszlu spalono Barbarę Zdunk, oskarżoną o czary oraz o podpalenie zamku w 1807 roku. Po trwającym 3 lata procesie sąd wydał wyrok, potwierdzony przez sąd w Królewcu. Przed spaleniem Barbarę Zdunk uduszono.
Podobno do dziś po zapadnięciu zmroku na zamkowym dziedzińcu możemy usłyszeć dziwne jęki, zawodzenia i krzyki. To ponoć rozpaczliwe wołanie o pomoc ostatniej kobiety w Europie, która spłonęła na stosie oskarżona o czary...




Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek krzyżacki w Nidzicy



Budowę zamku rozpoczęto około 1370 roku z inicjatywy wielkiego mistrza zakonu krzyżackiego Winrycha von Kniprode. Budowę warowni zakończono około 1407 roku. Zamek to ceglana budowla na wysokiej kamiennej podmurówce na planie prostokąta o wymiarach 62x44 metry, położona na wzgórzu na zachodnim brzego rzeki Nidy  (fot.)  (fot.). Wjazd do zamku prowadzi przez przedzamcze z bramą, dwoma budynkami i basteją. Właściwa brama do zamku, wysunięta nieco przed lico muru, posiada ozdobny szczyt  (fot.). Nad bramą znajdowała się dwukondygnacyjna zamkowa kaplica. Po obu stronach bramy znajdują się dwie kwadratowe wieże o pięciu kondygnacjach. W skrzydłach bocznych, północnym  (fot.) i południowym, mieściły się pomieszczenia gospodarcze oraz kwatery rycerzy. Skrzydło zachodnie, tzw. dom wielki, stanowiło główny budynek zamku  (fot.). Mieściły się tu pomieszczenia reprezentacyjne, gospodarcze oraz piwnice. Na pierwszym piętrze znajdowała się druga zamkowa kaplica, kancelaria oraz refektarz. Poza skrzydłem wschodnim, wszystkie skrzydła posiadają ganki obronne od strony zewnętrznej, a od strony dziedzińca skrzydła są połączone na wysokości pierwszego piętra, niegdyś drewnianymi, obecnie betonowymi gankami  (fot.). Na dziedzińcu  (fot.) znajdowała się kiedyś studnia zaopatrująca zamek w wodę, a w południowo-wschodnim narożniku stała okrągła wieża. Otoczone murem przedzamcze zbudowano w XVI wieku, powstały wówczas także mury obwodowe z bastejami od strony zachodniej. Drugie, nieistniejące dziś, przedzamcze spłonęło w 1784 roku.

W roku 1409 zamek stał się siedzibą krzyżackiego prokuratora. W roku 1410, przed bitwą pod Grunwaldem, zamek zajęły na krótko wojska polskie króla Władysława Jagiełły. Wojska polskie ponownie zdobyły zamek w roku 1414, wkrótce jednak został odbity przez komtura Jana von Bichau. Podczas wojny trzynastoletniej (1454), zamek obsadziły wojska czeskie na polskim żołdzie i utrzymały go aż do końca wojny. Po drugim pokoju toruńskim (1466 rok), zamek wrócił do Zakonu i stał się siedzibą komtura Wilhelma von Eppingena. Po sekularyzacji zakonu w roku 1520 zamek stał się siedzibą starosty w Prusach Książęcych, lennie Polski. W roku 1655 zamek zajęli Szwedzi. Najwięcej szkód zamkowi przyniosły wojska francuskie stacjonujące tu w latach 1806-1812. Warownię przed całkowitą ruiną uratował radca sądowy Ferdynand Tymoteusz Gregorovius, dzięki któremu zamek odbudowano z przeznaczeniem na sąd i więzienie. W roku 1837 na zboczach zamkowego wzgórza utworzono park.
Podczas II wojny światowej (w roku 1945) zamek został zbombardowany przez Rosjan, w wyniku czego został bardzo poważnie uszkodzony - spłonęły stropy oraz część murów. W roku 1949 budowlę odgruzowano i zapadła decyzja o jego odbudowie, która zakończyła się w 1965 roku.
Obecnie część zamku zajmuje hotel i restauracja, mieści się też tu Nidzicki Ośrodek Kultury, biblioteka miejska, Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej oraz Muzeum Ziemi Nidzickiej  (fot.). Niewielka część pomieszczeń zamku udostępniana jest dla turystów. Wstęp płatny (wejście na przedzamcze i dziedziniec jest bezpłatne).

Nidzica leży w południowej części województwa warmińsko-mazurskiego nad rzeką Nidą w odległości około 56 km na południe od Olsztyna. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 7. W roku 2012 w Nidzicy mieszkało około 14000 mieszkańców.




Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek krzyżacki w Kętrzynie



Budowę murowanego zamku rozpoczęto około 1360 roku w miejscu dawnej drewniano-ziemnej warowni. Zakończenie budowy miało miejsce prawdopodobnie w 1374 roku. Zamek stanowił siedzibę krzyżackiego prokuratora. Prokuratorzy kętrzyńscy podlegali początkowo komturowi w Bałdze, później w Rynie, a od 1422 roku bezpośrednio wielkiemu mistrzowi krzyżackiemu.
Pierwotnie zamek był budowlą trójskrzydłową, od strony zachodniej zamknięty murem z bramą wjazdową. Na przełomie XIV i XV wieku otoczono go od północy, wschodu i południa murem obronnym z cylindrycznymi basztami w narożnikach, a od strony miasta wybudowano mur przed wejściem do zamku. W XV wieku wybudowano dwie bramy (południową i wschodnią) z mostami zwodzonymi, które zostały zamurowane po zdobyciu zamku przez mieszczan w 1454 roku. Reprezentacyjne skrzydło północne zajmował prokurator, mieściła się tu także kaplica oraz refektarz. W dwóch pozostałych skrzydłach budowli mieściły się pokoje gościnne, mieszkania dla służby oraz pomieszczenia gospodarcze. W przylegającym do zamku folwarku mieściły się: kuchnia, browar, młyn, piekarnia, spichlerz, spiżarnia, zbrojownia, prochownia, kaplica oraz więzienie. Na dziedzińcu  (fot.) znajdowała się studnia.

W 1410 roku rycerz Jachort z burmistrzem Hermanem Bardinem poddali miasto i zamek wojskom króla Władysława Jagiełły, jednak już w następnym roku zamek wrócił w ręce krzyżackie. W 1454 roku, po wybuchu wojny trzynastoletniej, zbuntowani mieszczanie zdobyli zamek, a krzyżackiego prokuratora, Wolfganga Sauera, utopili w stawie. W roku 1461 Krzyżacy przy pomocy najemnych wojsk odbili zamek.
Po sekularyzacji Prus i utworzeniu Prus Książęcych, w roku 1525, zamek stał się siedzibą starosty książęcego. W latach 1528-1529 oraz 1559-1566 zamek był przebudowywany, a w roku 1622 w północno-zachodnim narożniku dziedzińca wybudowano cylindryczną basztę z klatką schodową  (fot.). W roku 1682 rozebrano dwie górne kondygnacje skrzydła północnego razem z ozdobnymi szczytami zrównując w ten sposób wszystkie skrzydła budowli. W I połowie XVIII wieku rozpoczęto rozbiórkę zewnętrznych fortyfikacji. W grudniu 1797 roku na zamku wybuchł wielki pożar, który zniszczył część budynku.
W latach 1911-1912 zamek wykupiło miasto, przeznaczając część pomieszczeń na mieszkania. Znajdowało się tu także biuro niemieckiej 3 Brygady Piechoty, a przed wybuchem wojny mieścił się tu urząd finansowy i mieszkania urzędników. Pod koniec stycznia 1945 roku Kętrzyn zajęły oddziały rosyjskie i spaliły większą część miasta oraz zamek.
W latach 60-tych XX wieku zamek odbudowano na podstawie XIX-wiecznych szkiców niemieckiego architekta i konserwatora zabytków Conrada Steinbrechta, przywracając mu gotycki charakter dzięki podwyższeniu dachów, skrzydeł południowego  (fot.) i wschodniego oraz dodaniu w skrzydle północnym jednego piętra z gotyckimi szczytami i spadzistym dachem.
Obecnie w zamku mieści się Muzeum Regionalne im. Wojciecha Kętrzyńskiego  (fot.)  (fot.) oraz Miejska Biblioteka Publiczna, a w piwnicach skrzydła północnego ma siedzibę bractwo rycerskie.
Wstęp na zamek jest płatny.

Kętrzyn jest miastem powiatowym w województwie warmińsko-mazurskim w odległości około 87 km na północny-wschód od Olsztyna (dojazd drogą krajową nr 16 oraz wojewódzką nr 590).




-----------------------------------------------
Oprócz zamku w Kętrzynie warto zobaczyć także m.in. kościół św. Jerzego, który jest najlepiej zachowanym kościołem obronnym na Mazurach  (fot.)  (fot.). Kościół został zbudowany w południowo-zachodniej części miasta w II połowie XIV wieku. W koronie murów wybudowano ganki obronne i wieżę (40 m) zwieńczoną blankowaniem, a na początku XV wieku wzniesiono drugą wieżę (dzwonniczą) o wysokości 32,5 m. W kościele możemy zobaczyć sklepienia kryształowe z 1515 roku, XVI-wieczną ambonę (1594) oraz organy z 1721 roku. Z wieży roztacza się piękny widok na miasto  (fot.).
Obecnie kościół św. Jerzego ma tytuł bazyliki mniejszej oraz pełni funkcję kolegiaty.




Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek kapituły warmińskiej w Olsztynie



Zamek zbudowano w latach 1346-1353 w stylu gotyckim na wschodnim brzegu rzeki Łyny. Początkowo składał się z jednego skrzydła (północno-wschodniego)  (fot.), otoczony był pasem murów i fosą, a wjazd odbywał się przez most zwodzony. W latach 70-tych XIV wieku w zachodnim narożniku zbudowano wieżę, a w XV wieku powstało skrzydło południowo-zachodnie  (fot.)  (fot.). Cały zespół budynków o wymiarach 40x57 metrów ustawiony był narożami do kierunków świata. Główny gmach o wymiarach 40x23 metry mieścił na piętrze izbę mieszkalną administratora, kancelarię, refektarz (ze sklepieniem kryształowym)  (fot.) oraz kaplicę pod wezwaniem św. Anny. Budynek południowo-zachodni mieścił magazyn, browar, spiżarnię i kuchnię. Na zewnątrz budynku zachowały się hurdycje, czyli wysunięte drewniane ganki z otworami, przez które dawniej miotano pociski, lano ukrop lub smołę na atakujących wrogów  (fot.). Na początku XVI wieku wieżę przebudowano nadając jej okrągły kształt na podstawie czworokąta, a wysokość osiągnęła 30 metrów  (fot.)  (fot.). Wieża pełniła funkcje lochu, była mieszkaniem straży i głównym obiektem obserwacyjnym i obronnym. Mury zamku podwyższono do wysokości 12 m, dobudowany drugi, niższy pas murów i wzmocniono je basztami. System zamkowych murów połączono częściowo z murami miejskimi.

Zamek był własnością kapituły warmińskiej, która do 1454 roku podlegała opiece zakonu krzyżackiego. W 1410 roku zamek poddał się bez walki wojskim polskim króla Władysława Jagiełły, a w roku 1414 został zdobyty po kilkudniowym oblężeniu. W czasie wojny trzynastoletniej (1454-1466) kilkakrotnie przechodził z rąk do rąk. W roku 1521 Krzyżacy próbowali zdobyć zamek, jednak bez powodzenia.
Zamek był siedzibą administratora dóbr ziemskich kapituły warmińskiej - funkcję tę pełnił kanonik, wybierany co roku spośród grona członków kapituły. W latach 1516-1521 (z roczną przerwą) administratorem był Mikołaj Kopernik, który organizował obronę zamku przed Krzyżakami. Przebywając na zamku, Kopernik napisał rozprawę o monecie, dokonywał obserwacji ruchu planet, a na krużganku  (fot.) sporządził tablicę umożliwiającą mu śledzenie wiosennych i jesiennych równonocy. Tablica ma wymiary 705x140 cm i powstała na otynkowanej ścianie krużganka skrzydła północnego, nad wejściem do komnaty, w której mieszkał administrator. Do dziś zachowały się duże fragmenty tablicy  (fot.). W XVI wieku na zamku przebywali dwaj biskupi warmińscy - Jan Dantyszek oraz Marcin Kromer.
Z upływem czasu budowla utraciła znaczenie militarne i pod koniec XVI wieku pełniła już tylko funkcje mieszkalne. Podczas potopu szwedzkiego zamek został doszczętnie ograbiony. W latach 1756-1758 dokonano przebudowy zamku. Od strony miasta doprowadzono dojazd do zamku i zbudowano barokowe skrzydło pałacowe  (fot.), jednocześnie zlikwidowano podgrodzie i część murów. W 1779 roku w murach olsztyńskiego zamku gościł Ignacy Krasicki.
Po I rozbiorze Polski, w roku 1772, zamek przeszedł na własność pruskiego Urzędu Kontroli Majątków Państwowych. W 1845 roku most nad fosą zastąpiono groblą, a fosę zaś osuszono.
W latach 1901-1911 przeprowadzono generalny remont zamku z przeznaczeniem na siedzibę prezydenta rejencji wschodniopruskiej. W 1921 roku na zamku powstało muzeum.
W 1945 roku zamek stał się siedzibą Muzeum Mazurskiego, obecnie nosi ono nazwę Muzeum Warmii i Mazur. Wśród muzealnych zbiorów wyróżnia się przepiękna kolekcja ikon w większości pochodzących z dawnego klasztoru staroobrzędowców pod wezwaniem Zbawiciela i Trójcy Świętej w Wojnowie  (fot.)  (fot.). Na zamkowym dziedzińcu  (fot.) organizowane są co roku Ogólnopolskie Spotkania Zamkowe "Śpiewajmy Poezję". Na dziedzińcu możemy również obejrzeć tzw. baby pruskie, czyli kamienne posągi wykonane przez plemiona Prusów o nieznanej funkcji i pochodzeniu. Przedstawiają, wbrew swojej nazwie, postacie uzbrojonych mężczyzn  (fot.)  (fot.).
Przed wejściem do zamku stoi pomnik-ławeczka poświęcony Mikołajowi Kopernikowi  (fot.).
Wstęp na zamek jest płatny.




Szlakiem zamków Warmii i Mazur Zamek krzyżacki w Ostródzie



Budowę murowanego zamku w Ostródzie  (fot.) rozpoczął w 1349 roku komtur Günther von Hohenstein. Budowa trwała aż do 1370-1380 roku. Zamek powstał na planie zbliżonym do kwadratu o wymiarach 44x45m i składał się z czterech dwukondygnacyjnych skrzydeł. W piwnicach i przyziemiach zlokalizowano pomieszczenia gospodarcze - składy żywności, kuchnię, piekarnię i browar. Na piętrze mieściły się pomieszczenia reprezentacyjne i mieszkalne. W skrzydle południowym znajdował się refektarz i kaplica, w skrzydle zachodnim mieściło się mieszkanie komtura, w pozostałych skrzydłach znajdowały się mieszkania braci zakonnych, kapitularz i infirmeria. Poddasze było wykorzystywane jako spichlerz. Zamek posiadał również drewniane krużganki. Brama wjazdowa wraz z mostem zwodzonym umieszczona była od zachodu. Od zachodu przylegało również do zamku gospodarcze przedzamcze z młynem, spichlerzem, stajniami, kuźnią i innymi obiektami gospodarczymi.

W 1381 roku miasto najechał litewski książę Kiejstut, który prawdopodobnie poważnie zniszczył zamek. Odbudowa warowni trwała do końca XIV wieku. Zamek został lepiej umocniony i otoczony fosą oraz murem. Po bitwie pod Grunwaldem w 1410 roku zamek został na krótko zajęty prez wojska polskie, jednak już we wrześniu tego roku ponownie trafił w ręce krzyżackie. W 1454 roku, na początku wojny trzynastoletniej, Ostróda przyłączyła się do Związku Pruskiego, jednak szybko zostaje odbita przez wojska krzyżackie i pozostaje w ich władaniu aż do końca wojny.
W 1525 roku, po sekularyzacji zakonu, zamek trafia ostatecznie w ręce polskie i staje się siedzibą starosty. W 1629 roku na zamku kwateruje król szwedzki Gustaw Adolf. W 1788 roku, podczas wielkiego pożaru Ostródy, zarówno zamek jak i miasto doznają poważnych zniszczeń. Największych zniszczeń doznało wschodnie skrzydło, które musiano rozebrać. Odbudowany zamek stał się siedzibą pruskiego starosty. W 1807 roku na zamku mieszkał cesarz Napoleon Bonaparte wraz ze sztabem. W XIX wieku zamek mocno podupadł, a w jego pomieszczeniach mieściły się różne urzędy i mieszkania.
Podczas II wojny światowej, w 1945 roku, zamek wraz z miastem został niemal całkowicie zniszczony. Odbudowę rozpoczęto w latach 70-tych XX wieku. Obecnie na zamku mieści się Centrum Kultury, Muzeum  (fot.)  (fot.) oraz biblioteka.
Wstęp na zamek jest płatny.

Ostróda jest miastem powiatowym w województwie warmińsko-mazurskim w odległości około 87 km na północny-wschód od Olsztyna (dojazd drogą krajową nr 16 oraz wojewódzką nr 590).




06.2013


Na podstawie stron internetowych: Strona zamku w Reszlu, Zamek w Lidzbarku w Wikipedii, Zamek w Reszlu w Wikipedii, Zamki.res.pl - Nidzica, Muzeum im. W. Kętrzyńskiego w Kętrzynie, Zamek w Kętrzynie w Wikipedii, Zamek w Olsztynie w Wikipedii, zamkiobronne.pl - Ostróda oraz przewodników: Zamki, Carta Blanca 2009 i Zamki i obiekty warowne Warmii i Mazur, Oficyna Wydawnicza Alma-Press 2008.



Aktualizacja 14.12.2015





Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Lidzbark Warmiński

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Lidzbark Warmiński

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Lidzbark Warmiński

Zamek w Lidzbarku Warmińskim

Lidzbark Warmiński

Zamek w Reszlu

Reszel

Zamek w Reszlu

Reszel

Zamek w Reszlu

Reszel

Zamek w Reszlu

Reszel

Zamek w Nidzicy

Nidzica

Zamek w Nidzicy

Nidzica

Zamek w Nidzicy

Nidzica

Zamek w Nidzicy

Nidzica

Zamek w Kętrzynie

Kętrzyn

Zamek w Kętrzynie

Kętrzyn

Zamek w Kętrzynie

Kętrzyn

Zamek w Kętrzynie

Kętrzyn

Zamek w Olsztynie

Olsztyn

Zamek w Olsztynie

Olsztyn

Zamek w Olsztynie

Olsztyn

Zamek w Olsztynie

Olsztyn

Zamek w Ostródzie

Ostróda

Zamek w Ostródzie

Ostróda

Zamek w Ostródzie

Ostróda

Zamek w Ostródzie

Ostróda

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ38


Więcej moich zdjęć na Picasa Web Albums















Strona Reszla
Strona zamku w Reszlu
Zamek w Lidzbarku w Wikipedii
Zamek w Reszlu w Wikipedii
Zamek w Kętrzynie w Wikipedii
Zamek w Olsztynie w Wikipedii
Zamek w Ostródzie w Wikipedii
Lidzbark Warmiński w Wikipedii
Reszel w Wikipedii
Muzeum Warmii i Mazur - oddział na zamku w Lidzbarku
Muzeum Warmii i Mazur - oddział na zamku w Reszlu
Muzeum Warmii i Mazur - oddział na zamku w Olsztynie
Zabytki Warmii i Mazur - zamek w Lidzbarku
Zabytki Warmii i Mazur - zamek w Nidzicy
Zabytki Warmii i Mazur - zamek w Olsztynie
Zabytki Warmii i Mazur - zamek w Ostródzie
Zamki.res.pl - zamek w Lidzbarku
Zamki.res.pl - zamek w Nidzicy
Zamkipolskie.com - Nidzica
Zamkipolskie.com - Kętrzyn
Zamkipolskie.com - Olsztyn
Zamkipolskie.com - Ostróda
Zamkiobronne.pl - Ostróda
Muzeum im. W. Kętrzyńskiego w Kętrzynie
Muzeum w Ostródzie
Centrum Kultury w Ostródzie
Bractwo Rycerskie Komturii Nidzickiej
Szlak zamków gotyckich