Strona główna     Galeria zdjęć     




Tuż obok ruchliwej drogi krajowej nr 11 leży niewielka miejscowość Koszuty, a w niej ukryty wśród drzew mały, uroczy dworek. Wchodząc do budynku zanurzamy się w świat dawnego szlacheckiego domu pełnego przepięknych mebli, starych sprzętów i uroczych bibelotów.
Po kilkunastu minutach spędzonych w starych, drewnianych murach, nie mamy już wcale ochoty do powrotu do naszego hałaśliwego, zabieganego świata...





Dwór w Koszutach Muzeum Ziemi Średzkiej



Dwór powstał około 1760 roku w stylu barokowym, wybudowany dla Józefa Zabłockiego, podczaszego poznańskiego. Podczas budowy wykorzystano przyziemia stojącego kiedyś w tym miejscu starszego budynku, prawdopodobnie siedziby rodu Koszutskich. Wzniesiony na planie prostokąta z narożnymi alkierzami. Dwór powstał w oparciu o konstrukcję szkieletową z modrzewia, wypełnioną gliną, na dębowej podwalinie  (fot.)  (fot.)  (fot.). Kominy i półokrągły ryzalit salonu są murowane z cegieł. Korpus główny dworu przykryty jest dachem łamanym w typie mansardowym, alkierze dachami kopulastymi. Dwór jest otynkowany.
Budynek jest parterowy z mieszkalnym poddaszem, elewacja frontowa zwrócona jest na południe, z lekkim odchyleniem na wschód. Do 1902 roku dwór pokryty był gontem, później zastosowano czarną dachówkę. W 1983 roku przywrócono pokrycie dachu gontem. W II połowie XIX wieku do drzwi wejściowych dobudowano drewnianą werandę  (fot.).
Wejście główne do dworu prowadziło przez werandę i sień do reprezentacyjnego owalnego salonu. Po prawej i lewej stronie sieni i salonu umieszczono po dwa pokoje. W szczytowych partiach budynku, wzniesiono po dwa alkierze (frontowe i ogrodowe). W dwóch rzędach pomieszczeń poprowadzono komunikację wewnętrzną w układzie amfiladowym. Klatkę schodową umieszczono w sieni. Pomieszczenia na drugiej kondygnacji powtarzają symetryczny plan parteru.
W 1902 roku przeprowadzono przebudowę dworu, której budynek zawdzięcza obecny wygląd. Zmieniono wówczas kształt alkierzy ogrodowych i dobudowano niewielkie alkierze frontowe. W sąsiedztwie dworu znajduje się oficyna pochodząca prawdopodobnie z połowy XIX wieku, która mieściła kiedyś kuchnię, pokoje gościnne i biuro.
Dwór pozostawał w rękach prywatnych do wybuchu II wojny światowej. Podczas wojny majątkiem zarządzała niemiecka rodzina Kottke. Po 1945 roku majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. W 1948 roku przystąpiono do parcelacji gruntów dworskich, a wnętrza dworu przeznaczono na mieszkania dla miejscowych rodzin. W latach 50-tych i 60-tych XX wieku przeprowadzono prace remontowe, po których dwór przeszedł w użytkowanie Gromadzkiej Rady Narodowej, która umieściła tu szkołę podstawową i bibliotekę publiczną.
W 1966 roku na piętrze dworu w Koszutach otwarto Muzeum Ziemi Średzkiej. Początek działalności placówki związany jest z osobą miejscowego działacza kulturalno-oświatowego, regionalisty Franciszka Kosińskiego, którego zbiory, po zapoznaniu się z nimi naukowców z Uniwersytetu im. A. Mickiewicza w Poznaniu, dały zaczątek zbiorom muzealnym. Po 10 latach, po opuszczeniu dworu przez szkołę, cały budynek przeznaczono na cele muzealne. Powiększenie przestrzeni pozwoliło na szersze ukazanie dziejów i kultury Ziemi Średzkiej. W muzeum umieszczono materiały dotyczące m.in. sejmików wielkopolskich, powstań Listopadowego, Styczniowego i Wiosny Ludów oraz Powstania Wielkopolskiego na Ziemi Średzkiej. Udostępniono zbiory ukazujące czasy międzywojenne, okupację hitlerowską oraz wyzwolenie i początki władzy ludowej. Po śmierci Franciszka Kosińskiego w 1980 roku, część zbiorów jako spadek odziedziczyła rodzina zmarłego.
W 1985 roku przeprowadzono kolejny remont dworu. Po jego zakończeniu odtworzono w budynku wnętrza dawnego ziemiańskiego domu jako stałą ekspozycję pod nazwą "Mała siedziba ziemiańska w Wielkopolsce na przełomie XIX i XX wieku". Obecnie muzeum funkcjonuje pod nazwą Muzeum Ziemi Średzkiej "Dwór w Koszutach", jako jednostka samorządu terytorialnego podlegająca burmistrzowi Środy Wielkopolskiej (od 1994 roku) i gromadzi muzealia związane z historią regionu średzkiego oraz z obyczajowością dworską. Organizowane są również wystawy i koncerty.

Zwiedzając koszutski dworek możemy obejrzeć następujące pomieszczenia:
  • Pokój kredensowy  (fot.)
  • Jadalnia
  • W jadalni kredens, owalny stół i krzesła w stylu biedermeier z XIX wieku, ceramika z manufaktur w Korcu, Baranówce i Kopenhadze, angielski zegar kolumnowy oraz szafa grająca z około 1890 roku. Na ścianach kilka drzeworytów.  (fot.)  (fot.)
  • Pokój gościnny
  • W pomieszczeniu, zwanym też pokojem rezydenta, znajduje się szafa na odzież z nadstawką na kapelusze i sekretarzyk w stylu biedermeier.  (fot.)
  • Salon
  • Największe i najbardziej reprezentacyjne pomieszczenie dworu. Z okien widok na główny wjazd i klomb w kształcie serca z różami  (fot.)  (fot.). W salonie meble z drugiej połowy XIX wieku w stylu Ludwika Filipa. Na ścianach obrazy, m.in.: "Droga wiejska" Michała Wywiórskiego z 1902 roku, "Jesień w Bystrej" Juliana Fałata z przełomu XIX i XX wieku, "Sprzedaż konia" Alfreda Wierusza Kowalskiego z 1902 roku, "Wenecja" Charlotte E. Pauly z przełomu XVIII i XIX wieku. Pod oknami ustawiono fortepian firmy Bechstein z 1905 roku  (fot.). Podłoga w salonie wykonana jest z dębowego parkietu.
  • Pokój Pani
  • W pokoju damski sekretarzyk, umywalnia (miska, dzban, mydelniczka w stylu art deco) umieszczona za parawanem, toaletka z lustrem i szufladami, okrągły stół z fotelami oraz łóżko. Nad sekretarzykiem wisi kilka drzeworytów.  (fot.)
  • Pokój dziecięcy
  • W pokoju zabawki z początku XX wieku (meble dla lalek, żołnierzyki) oraz wózek dla dziecka. Nad łóżkiem obraz przedstawiający zamek na Wawelu w Krakowie.  (fot.)
  • Pokój Pana
  • W pokoju sekretera z nadstawką pochodząca prawdopodobnie z XVIII wieku z Anglii, szafa myśliwska na strzelby, łóżko z początku XIX wieku. Na środku pokoju neorenesansowy, intarsjowany stół z połowy XIX wieku. Pod oknami późnobarokowa skrzynia elbląska. Na ścianach obrazy: "Ułan na koniu" Wojciecha Kossaka i "Śmierć ks. Józefa Poniatowskiego nad brzegiem Elstery" Jerzego Kossaka oraz kontuszowy pas szlachecki z XVIII wieku.  (fot.)  (fot.)
Na pierwszym piętrze prezentowana jest wystawa historii regionu średzkiego. Przedstawione są wybitne postacie związane z regionem: Jan Henryk Dąbrowski, Edward Raczyński, Ryszard Berwiński, Antoni Kosiński i inni. Można także obejrzeć eksponaty związane z działalnością Bractwa Kurkowego w Środzie Wlkp.: trzy pasy (pas króla kurkowego, pas wicekróla oraz I rycerza) oraz sztandary Bractwa. Pas króla kurkowego wykonany został w pracowni złotniczej Michała Meissnera w Poznaniu około 1710 roku.
Dwór otoczony jest parkiem krajobrazowym z początku XIX wieku, który zajmuje dziś powierzchnię 4,7 ha  (fot.)  (fot.)  (fot.)  (fot.). Na terenie parku znajdują się dwa stawy (pierwotnie istniały trzy)  (fot.). W drzewostanie parku przeważają jesiony wyniosłe, robinie akacjowe, kasztanowce, lipy drobnolistne i klony. Wiek drzew waha się w granicach 40-150 lat. W parku, ma małym wzniesieniu, stoi figura Najświętszej Marii Panny ufundowana przez dawnych właścicieli dworku, Marię i Witolda Kosińskich  (fot.). W 1995 roku Ministerstwo Kultury i Sztuki przyznało Muzeum Ziemi Średzkiej Złoty Medal za rekonstrukcję i utrzymanie parku.
Wstęp do dworu jest płatny, zwiedzanie z przewodnikiem.


Dwór leży w miejscowości Koszuty w powiecie średzkim, w województwie wielkopolskim. Przez wieś przebiega droga krajowa nr 11. Koszuty leżą w odległości około 6,5 km na zachód od Środy Wielkopolskiej i około 30 km na południowy-wschód od Poznania.






01.2015


Na podstawie stron internetowych: Oficjalna strona dworu w Koszutach, Dwór w Koszutach w Wikipedii oraz broszury wydanej przez Muzeum Ziemi Średzkiej.



Aktualizacja 03.01.2015






Jadalnia

Jadalnia

Salon

Salon

Pokój Pana

Pokój Pana

Dwór w Koszutach - elewacja frontowa

Dwór w Koszutach - elewacja frontowa

Park

Park

Dwór w Koszutach - elewacja ogrodowa

Dwór w Koszutach - elewacja ogrodowa

Dwór w Koszutach - elewacja ogrodowa

Dwór w Koszutach - elewacja ogrodowa

Dwór w Koszutach - elewacja frontowa

Dwór w Koszutach - elewacja frontowa

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ38





Oficjalna strona dworu w Koszutach
Polskie dwory - Koszuty
Dwór w Koszutach w Wikipedii