Strona główna       Galeria zdjęć      Szlakiem starych parowozów      Chabówka      Wenecja      Jaworzyna Śl.      Kościerzyna      Wolsztyn      Gryfice      Rudy      Rogów      Sochaczew      Środa Wlkp.      Żnin      Iłża - Marcule      Białośliwie     




Gdyby nie Towarzystwo Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej, a jeszcze wcześniej Stowarzyszenie Przyjaciół Kolejki Wąskotorowej w Koszalinie, ta kolejka już by nie istniała. Na szczęście kolejny raz dzięki bezinteresownemu zaangażowaniu wielu osób udało się ocalić od zniszczenia wąskotorową kolejkę, która dziś znów cieszy wielu entuzjastów przejażdżek po wąskich torach :-)





Koszalin Koszalińska Kolej Wąskotorowa


O potrzebie budowy lokalnej kolei w okolicach Koszalina zaczęto mówić pod koniec XIX wieku ze względu na zły stan dróg, co powodowało trudności w rozwoju gospodarczym w tym regionie. Decyzję o budowie kolei wąskotorowej podjęto w 1897 roku. Ze względów oszczędnościowych wybrano rozstaw szyn 750 mm. Powstała wówczas spółka akcyjna Kolei Wąskotorowej Koszalin - Nacław (AG Kleinbahn Köslin-Natzlaff), której głównymi akcjonariuszami był powiat koszaliński oraz fabryka parowozów Krauss z Monachium. Pierwsze przewozy uruchomiono już 1 listopada 1898 roku na odcinku Koszalin - Manowo - Nacław (32 km) i wydzierżawiono od Sławieńskiej Kolei Powiatowej odcinek Nacław - Jacinki (7 km).
W listopadzie 1905 roku otwarto kolejny, 34 kilometrowy odcinek Manowo - Świelino - Bobolice, a 2 listopada odcinek Świelino - Białogard o długości 32 kilometry. Po przystąpieniu do spółki powiatu białogardzkiego i bobolickiego zmieniono nazwę spółki na Spółkę Akcyjną Zjednoczonych Kolei Wąskotorowych Powiatów Koszalin, Bobolice i Białogard. We wrześniu 1909 roku oddano do użytku nowy odcinek Białogard - Rarwino (20 km). W 1932 roku kolej zmieniła nazwę na Koszalińsko-Białogardzka Kolej Wąskotorowa Spółka Akcyjna. W 1937 roku kolejki wąskotorowe, w tym i koszalińska, zostały przejęte przez Deutsche Reichsbahn (niemieckie koleje państwowe).
W 1945 roku wkraczająca na te tereny armia sowiecka dokonała całkowitego demontażu torowisk oraz wywiozła do ZSRR cały tabor. W kwietniu 1946 roku na mocy rozporządzenia Rady Ministrów wszystkie linie kolejowe przejęły Polskie Koleje Państwowe. W następnym roku zapadła decyzja o odbudowie koszalińskiej kolei wąskotorowej. Pierwszy pociąg na trasie Koszalin - Świelino - Bobolice przejechał w lipcu 1948 roku. Zmieniono wówczas rozstaw torów z 750 na 1000 mm, a w maju 1949 roku powołano Pomorskie Koleje Dojazdowe (PKD). W 1951 roku Pomorskie Koleje Dojazdowe uruchomiły linię Świelino - Białogard (32 km), a 1952 roku Białogard - Rarwino - Lepino - Sławoborze (30 km).
W latach 50-tych XX wieku koszalińska wąskotorówka przewoziła nawet 500 000 osób i 200 000 ton towarów. Stopniowo jednak przewozy malały, aby w latach 90-tych osiągnąć najniższy poziom. Rozpoczęto wówczas proces sukcesywnego wstrzymywania ruchu pociągów osobowych na poszczególnych odcinkach linii. W 1984 roku zamknięto linię Świelino - Bobolice (16 km). W 1991 roku wstrzymano przewozy towarowe na linii Białogard - Sławoborze.
Na przełomie lat 80-tych i 90-tych XX wieku sieć PKD rozpadła się na trzy odrębne koleje: Koszalińską KD z siedzibą w Koszalinie, Gryficką KD z siedzibą w Gryficach oraz Stargardzką KD z siedzibą w Stargardzie. W 1992 roku wstrzymano przewozy pasażerskie na trasie Białogard - Sławoborze (30 km) oraz zlikwidowano lokomotywownię w Białogardzie.
W 1995 roku powstało w Koszalinie Stowarzyszenie Przyjaciół Kolejki Wąskotorowej. Stowarzyszenie nie tylko organizowało wiele imprez, ale doprowadziło w 2000 roku do wpisania kolejki do rejestru zabytków, choć udało się wpisać tylko linię Koszalin - Świelino. W 1996 roku zamknięto kolejny odcinek, Świelino - Białogard (32 km). Utrzymanie kolejki stawało się coraz droższe, więc w 2001 roku linia Koszalin-Świelino (30 km) została skrócona o 10 km, a do końcowej stacji w Rosnowie kolejka dojeżdżała jedynie w okresie wakacji. Ostatecznie Koszalińska Kolej Wąskotorowa została zamknięta 1 października 2001 roku, a stowarzyszenie zawiesiło swoją działalność. Po zamknięciu kolejki cały zgromadzony na kolejce tabor został wywieziony lub rozkradziony. Rozkradziono również wiele odcinków torów, w wyniku czego prawie cały szlak za Manowem, poza krótkim odcinkiem w Rosnowie, został całkowicie zniszczony...

W listopadzie 2005 roku powstało Towarzystwo Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej, które postawiło sobie za zadanie uratowanie od zniszczenia i doprowadzenie do ponownego uruchomienia wąskotorówki. Rozpoczęto prace społeczne na terenie lokomotywowni stacji Koszalin Wąskotorowy oraz na szlaku do Rosnowa, zabezpieczano zaplecze technicznego kolejki oraz udrożniano linię na odcinku Koszalin - Manowo. W 2008 roku do budynku lokomotywowni podłączony został prąd, w tym samym roku pozyskano wagon motorowy Mbxd2-307. Po zakończeniu naprawy wagonu towarzystwo prowadziło ruch technologiczny, którego celem było przywrócenie sprawności technicznej linii Koszalin - Bonin. Pierwszy pociąg, po 5 latach przerwy, wjechał na stację w Manowie we wrześniu tego roku. Na początku 2009 roku rozpoczęto przygotowania do odbudowy 4 km odcinka Manowo - Rosnowo. Zorganizowano również drugi transport taboru do Koszalina. Była to lokomotywa Lxd2 -476, wagon barowy BTxhi, wagon Bxhpi, wagon letni oraz dwa brankardy.
Od 2009 roku towarzystwo rozpoczęło regularny ruch turystyczny w okresie letnim na trasie Koszalin Wąskotorowy - Manowo. W 2013 roku do Koszalina trafiły lokomotywy Lxd2-475 oraz Lyd2 -05 wraz z czterema samowyładowczymi wagonami na kruszywo. Wagony te były wykorzystywane do odbudowy toru do Rosnowa. W listopadzie 2014 roku pierwszy pociąg techniczny (drezyna Wmc) dojechał do stacji Rosnowo Wąskotorowe. Ruch planowy do tej miejscowości wznowiono w czerwcu 2016 roku.
W 2018 roku wybrano wykonawcę naprawy głównej parowozu Px48 -3901. Parowóz stanowił własność Muzeum Narodowego w Szczecinie, po wycofaniu z eksploatacji w 1996 roku trafił do skansenu w Gryficach, a w 2019 roku został nieodpłatnie użyczony Towarzystwu Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej. Naprawę lokomotywy sfinansowano ze środków koszalińskiego budżetu obywatelskiego. We wrześniu 2021 roku zainaugurowano przewozy z wykorzystaniem tej lokomotywy i trakcja parowa znów wróciła na tory koszalińskiej wąskotorówki :-)

Obecnie prowadzone są przejazdy na trasie Koszalin Wąskotorowy  (fot.) - Rosnowo Wąskotorowe przez przystanki: Koszalin Wenedów, Koszalin Kretomino, Bonin i Manowo. Podróż trwa około godzinę  (fot.)  (fot.)  (fot.). Pociągi kursują od maja do końca sierpnia i okazjonalnie w innych miesiącach. W maju i czerwcu pociągi kursują w soboty i niedziele, w lipcu i sierpniu od środy do niedzieli.
Rozkład jazdy można znaleźć tutaj. Aktualny cennik dostępny jest na tej stronie.

Tabor koszalińskiej wąskotorówki:
  • Parowóz Px48-3901 "Zosia" (rok produkcji 1951 - FABLOK Chorzów)  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Parowóz Px48-3908 (1953 - FABLOK Chorzów)
  • Parowóz Px48-3910 (1953 - FABLOK Chorzów)
  • Parowóz Tx7-3502 (1927 - Vulcan-Werke Hamburg und Stettin AG, oczekuje na naprawę)
  • Lokomotywa spalinowa Lxd2-475 (1983 - FAUR Bukareszt)
  • Lokomotywa spalinowa Lxd2-476 (1983 - FAUR Bukareszt)
  • Lokomotywa spalinowa Lxd2-468 (1981 - FAUR Bukareszt)
  • Lokomotywa spalinowa Lyd2-05 (1981 - FAUR Bukareszt)
  • Spalinowy wagon silnikowy MBxd2 -307 (1985 - FAUR Bukareszt)
  • Spalinowy wagon silnikowy MBxd2-225 (1986 - FAUR Bukareszt, oczekuje na naprawę)
  • Drezyna motorowa Wmc-153
  • Drezyna motorowa Wmc-310
  • Wagon osobowy Bxhpi 4323-1
  • Wagon osobowy Bxhpi 4318-1
  • Wagon osobowy Bxhpi 4324-9  (fot.)
  • Wagon osobowy Bxhpi 4214-3  (fot.)
  • Wagon turystyczny BTxhi 4402-0
  • Wagon turystyczny BTxhi 4324-9
  • Wagon turystyczny W 0603-5  (fot.)
  • Wagon brankard Fth 0054-0
  • Wagon bagażowo-pocztowy Fh 42520-7
  • Wagon towarowy kryty S 00-00942-1009-3
  • Wagon brankard Fh 00000042 523-1
  • Dwa pługi odśnieżne 00009423007-5 oraz 00009423008-3
Parowóz Px48-3901, lokomotywy spalinowe Lxd2-475 i Lxd2-476, spalinowy wagon silnikowy MBxd2-307, drezyna motorowa Wmc-153, wagony osobowe Bxhpi 4323-1 i Bxhpi 4214-3, wagony turystyczne: BTxhi 4402-0, BTxhi 4324-9, W 0603-5, wagon brankard Fth 0054-0 oraz wagon bagażowo-pocztowy Fh 42520-7 są w pełni sprawne i wykorzystywane są w składach planowych pociągów.









01.2026


Na podstawie stron internetowych: Oficjalna strona Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej i Koszalińska Kolej Wąskotorowa w Wikipedii oraz książek: Judyty Kurowskiej-Ciechańskiej i Ariela Ciechańskiego Koleje, Carta Blanca, 2008 oraz Dariusza Jędrzejewskiego, Ocalić od zapomnienia. Stare parowozy w Polsce, Sport i Turystyka - MUZA SA, 2013.




Aktualizacja 24.01.2026






Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Koszalińska Kolej Wąskotorowa

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DC-G97





Oficjalna strona Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej
Koszalińska Kolej Wąskotorowa w Wikipedii
Historia Koszalińskiej Kolei Wąskotorowej
Parowóz Px48-3901 "Zosia"
visiton.pl - Koszalińska Kolej Wąskotorowa