Strona główna     Galeria zdjęć     


Ten pałac, nawet w nie najlepszym stanie, w jakim się obecnie znajduje, jest prawdziwą perełką. Wyremontowany, mógłby stać się jedną z największych atrakcji Ziemi Kłodzkiej.
Jest na to nadzieja, bowiem od 2012 roku, dzięki Fundacji Pałac Gorzanów, wykonano już wiele prac remontowanych, a kolejne są wciąż prowadzone. Oby tylko różni lokalni urzędnicy, jeśli nie pomagają, to chociaż nie przeszkadzali...




Gorzanów Pałac von Herbersteinów



Budowa pałacu rozpoczęła się około 1573 roku, a do obecnych rozmiarów rozbudowano go i nadano mu charakter barokowy w latach 1653-1657. Przebudowę pałac zawdzięcza Johannowi Friedrichowi Herbersteinowi. To z tego okresu pochodzą polichromowane stropy, dekoracje sztukatorskie i malarskie, takie jak w sali terrana czy kaplicy. W tym czasie zaczęto też rozbudowywać część gospodarczą. Kolejna przebudowa nastąpiła w 1735 roku. W latach 1900-1906 unowocześniono system wodno-kanalizacyjny i wzbogacono dekorację elewacji pałacu (wykonane wówczas sgraffito zachowało się do dzisiaj). Wykonano rownież dekorację w tynku szczytów południowego i północnego, a także czterech małych szczytów od strony wschodniej i zachodniej na dachu skrzydła głównego.

Pałac zbudowano z inicjatywy Heinricha von Ratschin. W 1623 roku, za popieranie protestantyzmu, rodzina von Ratschin straciła pałac, który przeszedł w ręce barona Johanna Arbogasta von Annaberg, przyszłego komendanta twierdzy Kłodzko i starosty hrabstwa kłodzkiego. Po jego śmierci właścicielem został jego syn Carl Heinrich, który sprzedał pałac swojej siostrze Marii Maximilianie. Mężem Marii był Johann Friedrich von Herberstein i w ten sposób pałac trafił w ręce Herbersteinów. Przez prawie 300 lat (1650-1930) pałac pozostawał rodową siedzibą rodziny Herbersteinów.

Pierwsza połowa XIX wieku to czas rozkwitu pałacu. Od 1880 roku był on dostępny dla publiczności i stał się prawdziwą atrakcją ziemi kłodzkiej. W pałacu fukcjonował teatr, który powstał dla Eleonory Petrelli, aktorki z Berlina i żony Johanna Hieronymusa von Herbersteina. Sztuki były wystawiane przez 3 dni w tygodniu przez 28 lat, a publiczność przyjeżdżała tu z przeróżnych zakątków Dolnego Śląska.
Pałacowy park był jednym z pierwszych barokowych założeń ogrodowych na Śląsku. W parku powstał pawilon ogrodowy, nimfeum  (fot.), z unikalną dekoracją stiukową. Około 1800 roku park został przekształcony w park krajobrazowy w stylu angielskim.
W 1930 roku pałac został sprzedany gminie Bystrzyca Kłodzka, a w 1945 roku został znacjonalizowany przez władze polskie. W pałacu zamieszkali wówczas przesiedleńcy z Kresów Wschodnich. Pałac szybko został rozkradziony i zdewastowany. Opuszczony w latach 60-tych XX wieku popadał w coraz większą ruinę. W 1997 roku sprzedano go prywatnej osobie z Austrii. Niestety, nowa właścicielka nie tylko nie przeprowadziła żadnych prac renowacyjnych, ale m.in. zdemontowała i wywiozła wspaniałe kaflowe piece. W 2012 roku jego właścicielem została Fundacja Pałac Gorzanów, która przystąpiła do renowacji obiektu.


Kompleks pałacu został założony na planie prostokąta wokół wewnętrznego dziedzińca z odrębną częścią gospodarczą od południa. Skrzydło środkowe jest trzykondygnacyjne, jednoosiowe, nakryte dachem siodłowym, wspartym na fryzie arkadowym z lunetami  (fot.). Fasady pokrywa dekoracja sgraffitowa o motywach geometrycznych i wiciach roślinnych  (fot.). Ponad gzymsem wznoszą się trzy trójkątne szczyty. Drugie piętro fasady skrzydła głównego od strony dziedzińca zamykają loggie pochodzące z 1735 roku. W osi środkowej znajduje się wieża z portalem wejściowym i dwustronnymi schodami  (fot.).
Pozostałe skrzydła pałacu są jedno- lub dwutraktowe, z dachami płaskimi, z elewacjami zdobionymi sgraffitem  (fot.). W dwóch skrzydłach, północnym i południowym, umieszczone skrajnie i na osi przejazdy bramne  (fot.). Zachowane są trzy ściany kurtynowe wzniesione w sąsiedztwie pałacu.
Z bogatych pałacowych wnętrz zachowała się jedynie sala balowa ze stiukowymi dekoracjami na suficie oraz kilka sal z belkowymi, malowanymi stropami  (fot.)  (fot.), ponadto częściowo uszkodzone wnętrza sali teatralnej i kaplicy. Wyjątkowo prezentuje się sala Terrena (ogrodowa), najstarsza tego typu sala na Śląsku. W sali znajdują się pięknie zdobione sufity i sztukaterie z motywami roślinnymi  (fot.)  (fot.). Z sali tej wychodziło się kiedyś na ogród, do którego prowadziły szerokie, kręte schody. Niestety, schody zlikwidowano i usypano istniejącą do dzisiaj skarpę.
W skład zespołu wchodzi pałac, zabudowania gospodarcze, park, oficyna przy obecnej ulicy Podzamcze 7/8, oficyna mieszkalno-gospodarcza, ściana kurtynowa południowa, zachodnia i północna oraz oficyna-browar przy ulicy Podzamcze 12.


Obecnie (od 2012 roku), dzięki Fundacji Pałac Gorzanów, wykonano już wiele prac renowacyjnych  (fot.)  (fot.). Naprawiono dachy i mury wieży, a w 2013 roku uruchomiono zegar zlokalizowany na wieży. Drewniane stropy przywrócono z pomocą dawnych technologii, a konstrukcja głównego gmachu została wzmocniona. W kolejnym etapie zaczął się remont kaplicy.
Na renowację wciąż czekają ścienne dekoracje, drewniane polichromie, sztukaterie, unikalny teatr dworski oraz barokowy park z pawilonem-rotundą.
W pałacu odbywa się wiele imprez kulturalnych, można też zamieszkać w dwóch wyremontowanych komnatach. Pałac jest dostępny do zwiedzania z przewodnikiem, wstęp płatny. Cena za bilet (2023) wydaje się może zbyt wielka, bo wynosi 30 zł. Trzeba jednak pamiętać, że bilet jest właściwie cegiełką na dalsze ratowanie obiektu, a widząc już ilość wykonanych prac renowacyjnych i ogrom prac pozostałych do wykonania, cena przestaje się wydawać wygórowana :-)

Koniecznie trzeba jeszcze wspomnieć o wydarzeniach z początku 2023 roku. Otóż w kwietniu 2023 roku pałac został wystawiony na licytację przez komornika. Mimo, że na prace remontowe wydano już 28 mln zł, cena wywoławcza wynosiła zaledwie niecałe 5 mln. A skąd wzięło się zadłużenie? Przez nałożoną karę przez konserwatora zabytków ze względu na podobno niewłaściwy dach, jakim zabezpieczono obiekt.
Na szczęście pod koniec maja 2023 roku aukcja komornicza została odwołana, Fundacja Pałac Gorzanów wciąż pozostaje właścicielem pałacu i pojawiła się szansa na porozumienie w kwestii długu. Miejmy nadzieję, że tak się właśnie stanie i trud włożony w renowację pałacu nie pójdzie na marne...


Pałac znajduje się w miejscowości Gorzanów, w gminie Bystrzyca Kłodzka, powiecie kłodzkim, województwie dolnośląskim. Wieś leży nad rzeką Nysa Kłodzka, w odległości około 13 km na południe od Kłodzka.




12.2023


Na podstawie stron internetowych: Pałac w Gorzęcinie w Wikipedii oraz zabytek.pl - pałac w Gorzanowie.



Aktualizacja 10.12.2023






Pałac w Gorzanowie

Pałac w Gorzanowie

Pałac w Gorzanowie

Pałac w Gorzanowie

Pałac w Gorzanowie

Pałac w Gorzanowie

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300





Pałac w Gorzęcinie w Wikipedii
Strona pałacu w Gorzęcinie - strona w budowie
my-tuitam.pl - pałac w Gorzanowie
zamkiobronne.pl - Gorzanów
zabytek.pl - pałac w Gorzanowie
www.skarbyzpodrozy.pl - pałac w Gorzanowie