Położenie   Klimat   Hydrografia   Flora   Fauna   Ochrona przyrody

Góry Świętokrzyskie Położenie

Góry Świętokrzyskie stanowią środkową część Wyżyny Kieleckiej, między Wzgórzami Łopuszańskimi na zachodzie, a Wyżyną Sandomierską na wschodzie. Nazwa gór pochodzi od relikwii drzewa Krzyża Świętego przechowywanych w klasztorze na Świętym Krzyżu. Relikwie prawdopodonie przywieźli sprowadzeni przez Bolesława Krzywoustego, benedyktyni z Węgier. Legenda głosi, że zostały podarowane benedyktynom przez węgierskiego księcia Emeryka.
Góry Świętokrzyskie, obok Sudetów, są najstarszymi górami w Polsce o dobrze zachowanej strukturze fałdowej. Można je podzielić na 3 części:

  • północną, obejmującą Wzgórza Koneckie, Suchedniowskie i Przedgórze Iłżeckie
  • centralną obejmującą pasma: Oblęgorskie, Masłowskie, Klonowskie, Jeleniowskie i najwyższe Łysogóry
  • południową obejmującą Pasmo Przedborsko-Małogoskie, Chęcińskie, Zelejowskie, Zgórskie, Dymińskie, Daleszyckie i kilka innych.

Cechą charakterystyczną Gór Świętokrzyskich są gołoborza, czyli rozległe rumowiska złożone z bloków skalnych pokrywających wierzchołki i stoki. Występują m.in. na Łysicy (612 m) największym szczycie gór, Świętym Krzyżu (595 m) i Szczytniaku (554 m).



Góry Świętokrzyskie Klimat

Góry Świętokrzyskie charakteryzuje klimat chłodniejszy i ostrzejszy od otaczających je regionów. Północna część, wraz z pasmem głównym, ma średnią roczną temperaturę 6-7 stopni, opady osiągają 650-900 mm. Wiatry wieją ze średnią prędkością 2,5-4 m/s. Najbardziej wietrznymi miesiącami są grudzień, styczeń i luty, kiedy zdarzają się nawet wiatry o prędkości 10 m/s. Najwięcej deszczu spada w lipcu. Liczba dni deszczowych wynosi średnio 120-170, a przez 100-135 dni panuje mróz lub przymrozki. Pokrywa śnieżna zalega przez 50-90 dni, osiągając maksimum w styczniu i lutym. Śnieg najdłużej utrzymuje się w Łysogórach. Czasem występują inwersje temperatur, czyli temperatura w dolinach jest wówczas o około 4-5 stopni niższa niż na wyżej położonych zboczach. Mgły występują średnio przez 30-50 dni w roku.



Góry Świętokrzyskie Hydrografia

Góry Świętokrzyskie są działem wodnym dopływów Wisły i leżą w dorzeczach Kamiennej (138 km długości), Nidy (179 km), Czarnej Koneckiej (47,5 km), Opatówki (51,5 km), Koprzywianki (66 km). W związku z nieprzepuszczalnym podłożem rozwinęły się tu tereny bagienne, na których występują torfowiska. Do znanych należą Białe Ługi i Słopiec w gminie Daleszyce i Wilcza Gać koło Małogoszczy.



Góry Świętokrzyskie Flora

Do najbardziej charakterystycznych zbiorowisk leśnych Gór Świętokrzyskich należą lasy. Występują w zwartych kompleksach przeważnie na grzbietach górskich. Do dziś zachowały się pozostałości dwóch puszcz - Puszczy Jodłowej porastającej Łysogóry i Puszczy Świętokrzyskiej na Wzgórzach Suchedniowskich. Są to najczęściej bory jodłowe i jodłowo-bukowe, typowe dla regla dolnego zaczynającego się tu na wysokości około 320 m. Występują także lasy sosnowe i dębowo-sosnowe z udziałem modrzewi, buków, klonów, jaworów. W bogatym runie leśnym występują liczne paprocie, widłaki, kokoryczka okółkowa, przytulia okrągłolistna, podżeń żebrowiec, czosnek niedźwiedzi. Pola gołoborzy porastają m.in. mchy wątrobowce, porosty, paprocie, trawy i krzewy. Występują tu rzadkie mchy górskie, a wśród porostów także kilka gatunków wysokogórskich. Najbardziej popularne krzewy to: jarzębina, kruszyna i dziki bez koralowy. Na wzgórzach występują rzadkie: aster gawędka, wężymord stepowy, ostrożeń pannoński, goździk siny, kostrzewa blada. Na Wzgórzach Koneckich występują rzadkie rośliny reliktowe, jak omieg górski, arnika górska, liczydło górskie. Przez Góry Świętokrzyskie przebiegają europejskie granice zasięgu jodły, buka i jaworu, a modrzew polski tworzy zamknięty obszar występowania (jedyny poza Karpatami). Występuje tu także ponad 70% krajowych gatunków jeżyn.



Góry Świętokrzyskie Fauna

Na terenie Gór Świętokrzyskich spotyka się wiele gatunków ssaków. Są to: dziki, lisy, sarny, wiewórki, zające, borsuki, jelenie, daniele, kuny, łasice, nietoperze, popielice, orzesznice i inne gryzonie. W ostatnich latach pojawiły się bobry. Ptaki obejmują ponad 150 gatunków m.in. orzechówki, pliszki, kopciuszki, kruki, orliki krzykliwe, drozdy, gile, sikorki, kwiczoły, dzięcioły, sójki, zięby, czajki, derkacze, cietrzewie, głuszcze, bociany czarne. Wśród płazów możemy spotkać: traszkę zwyczajną, grzebieniastą i górską, kumaki, grzebiuszki, ropuchy, rzekotki, żaby. Z gadów spotykamy: jaszczurki zwinki, zaskrońce, gniewosze plamiste oraz żmije zygzakowate. Występuje też wiele gatunków owadów, m.in. żerujące na jodłach zwójki, rzadko spotykany i chroniony chrąszcz nadobnica alpejska oraz największy chrąszcz w kraju jelonek rogacz. Wśród motyli na uwagę zasługuje paź żeglarz, paź królowej, zmierzchnica, trupia główka i niepylak. Wszystki objęte są ochroną. Są tutaj również modliszki oraz reprezentowana przez 14 gatunków rodzina trzmieli.



Góry Świętokrzyskie Ochrona przyrody

Na terenie Gór Świętokrzyskich znajduje się Świętokrzyski Park Narodowy, utworzony jako drugi w Polsce w roku 1950 i znacznie powiększony w roku 1996. Zajmuje powierzchnię 7626,45 ha i obejmuje centralną część gór. Park chroni pasmo Łysogór, część Pasma Klonowskiego, oddzielające je doliny, a także las Serwis i Górę Chełmową. Ochroną całkowitą objęty jest obszar 1740,90ha w rezerwatach Chełmowa Góra, Święty Krzyż, Łysica, Czarny Las, Mokry Bór. Pod koniec lat 80 ubiegłego wieku utworzono Zespół Parków Krajobrazowych Gór Świętokrzyskich. W jego skład wchodzą Suchedniowsko-Oblęgorski, Sieradowicki, Jeleniowski, Cisowsko-Orłowiński Park Krajobrazowy, powiększony następnie o Chęcińsko-Kielecki Park Krajobrazowy. Do końca 1999 roku ochroną rezerwatową objęto 66 obszarów. Są to rezerwaty leśne, rezerwaty przyrody nieożywionej, a także rezerwaty florystyczne, stepowe, ornitologiczne i krajobrazowe.





Wykorzystano przewodnik Góry Świętokrzyskie oraz Sandomierz  Wydawnictwo Pascal,2001 oraz Słownik geograficzno-krajoznawczy Polski Wydawnictwo Naukowe PWN,1998




Powrót do strony głównej
Powrót do opisu wycieczki