Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



To niewielkie i chyba mało znane miasteczko na Ziemi Kłodzkiej ma do zaoferowania kilka ciekawych zabytków. Zachowały się trzy wieże z fragmentami murów obronnych, całkiem ładny rynek z ratuszem i zabytkową kolumną św. Trójcy, stary kościół i jeszcze kilka interesujących miejsc.
Koniecznie trzeba wybrać się na most na Nysie Kłodzkiej skąd roztacza się piękna panorama starej części miasteczka.





Bystrzyca Kłodzka Historia


W XI wieku istniała tu czeska osada, na miejscu której rycerz Havel z Lemberka założył w XIII wieku miejscowość dla kolonistów niemieckich o nazwie Havelswerde. W 1319 roku miejscowość występuje już jako miasto zaliczane do rzędu miast królewskich. Od 1336 roku na pewno istnieje tu rada miejska, co znajduje potwierdzenie w dokumentach.
W 1429 roku miasto zostało zdobyte i zniszczone przez taborytów. W 1454 roku Bystrzyca wraz z resztą Ziemi Kłodzkiej została wykupiona przez ówczesnego regenta królestwa Czech, Jerzego z Podiebradów i stało się częścią nowo utworzonego Hrabstwa Kłodzkiego. W 1469 roku, w czasie wojny domowej o koronę czeską między Jerzym z Podiebradów a antykrólem Maciejem Korwinem, miasto musiało zapłacić okup wojskom Korwina. W tym samym roku Bystrzyca została zdobyta przez wojska wrocławskie i nyskie i następnie spalona.
Ponowny rozwój miasta nastąpił po wojnach husyckich. W 1473 roku książę ziębicki i hrabia kłodzki Henryk I Starszy z Podiebradów nadał Bystrzycy prawo mili. W 1475 roku miasto zostało zniszczone przez wielki pożar, jednak szybko zostało odbudowane dzięki rozwojowi sukiennictwa i płóciennictwa. W 1514 roku miasto zyskało wodociąg, a w 1541 roku zakończono budowę nowego ratusza, zaś w latach 1556-1566 wybrukowano rynek.
Po wykupie Hrabstwa Kłodzkiego przez cesarza w 1567 roku miasto znalazło się pod bezpośrednim panowaniem Habsburgów. W czasie wojny trzydziestoletniej miasto było wielokrotnie plądrowane przez wojska różnych stron, które nakładały często kontrybucje. Pod koniec wojny, w 1646 roku, wojska szwedzkie zajęły i splądrowały miasto, a cesarska załoga Kłodzka podpaliła je, aby wyprzeć z niego Szwedów.
Wskutek I wojny śląskiej i pokoju wrocławskiego miasto przeszło we władanie Królestwa Prus. W latach 1778-1779, w czasie wojny o sukcesję bawarską, wojska austriackie kilkakrotnie zajmowały i łupiły miasto. W 1870 roku zasypano fosę miejską oraz rozebrano lub zabudowano dawne mury miejskie. W 1875 roku miasto uzyskało połączenie kolejowe z Kłodzkiem i Międzylesiem.
Po II wojnie światowej, W 1945 roku, miasto zostało włączone do Polski, a polską nazwę miasta oparto na przedlokacyjnej nazwie czeskiej. Dotychczasową ludność wysiedlono do Niemiec. W maju 2008 roku na patrona miasta przyjęto świętego Floriana.

Bystrzyca Kłodzka położona jest na Dolnym Śląsku, w powiecie kłodzkim, w województwie dolnośląskim, na historycznej Ziemi Kłodzkiej. Miasto leży przy ujściu Bystrzycy do Nysy Kłodzkiej.
Według danych z 2023 roku w mieście mieszkało nieco ponad 9000 mieszkańców. Przez miasto przebiega droga krajowa nr 33 oraz drogi wojewódzkie nr 388 i 392.
Miasto leży w odległości około 105 km na południe od Wrocławia.






Bystrzyca Kłodzka Najciekawsze miejsca


  • Brama Wodna  (fot.)  (fot.)
  • Brama została wzniesiona w XIV wieku, w 1568 roku dobudowano blanki i ostrosłupowe ceglane zwieńczenie. W połowie XVII wieku rozpoczęto wyburzanie murów miejskich i budowla przestała pełnić funkcje obronne. Aż do początku XX wieku pomieszczenia ponad przejazdem nie były używane. W 1922 roku w baszcie utworzono izbę historyczną, w której zgromadzono przedmioty lokalnych rzemieślników i dokumenty dotyczące historii miasta z XVIII wieku.
    W latach 1970-1980 brama służyła jako punkt widokowy. W 1985 roku przeprowadzono remont obiektu. W 2013 roku bramę odnowiono i odtworzono niektóre detale architektoniczne, w tym kratę.
    Brama powstała na planie kwadratu o wymiarach około 7x7 m, wewnątrz bramy jest ostrołukowy przejazd. Od strony przedmieścia widoczna jest w licu ściany płycina, pełniąca rolę prowadnicy kraty i sama krata. Od strony miasta widoczne są zewnętrzne schody, prowadzące do pomieszczenia nad przejazdem.
    Wstęp do Bramy Wodnej jest płatny.

  • Baszta Kłodzka  (fot.)
  • Basztę wzniesiono w 1319 roku jako część obecnie nieistniejącej Bramy Kłodzkiej. W 1568 roku została przebudowana, kolejna przebudowa miała miejsce w 1843 roku. W latach 1975-1977 przeprowadzono ostatni remont i obiekt udostępniono do zwiedzania. Wstęp do Baszty Kłodzkiej jest bezpłatny.
    Baszta została wzniesiona na planie kwadratu o boku 5 m. Pierwotnie miała hełm drewniany, który w 1568 roku zamieniono na ceglany, posiadający kształt ostrosłupa. Na wszystkich ścianach w najwyższej kondygnacji są po dwa otwory strzelnicze. Na szczycie wieży jest zabezpieczony kratą taras służący jako punkt widokowy.

  • Baszta Rycerska  (fot.)  (fot.)
  • Baszta została wzniesiona w 1580 roku jako element obwarowań miejskich. W 1608 roku została nakryta ostrosłupowym hełmem. W 1843 roku została przerobiona na dzwonnicę wzniesionego obok niej kościoła ewangelickiego.
    Baszta została wzniesiona na planie kwadratu o wymiarach 4,5x4,5 m. We wszystkich ścianach na różnych wysokościach widnieją wąskie pionowe otwory strzelnicze. We wnętrzu baszty zachował się oryginalny dzwon pochodzący z początku XIX wieku.

  • Mury obronne  (fot.)  (fot.)
  • Budowę pierwszych murów rozpoczęto około 1319 roku. Za ich wzniesienie król Jan Luksemburski przyznał miastu pełną samodzielność prawną, co postawiło Bystrzycę w rzędzie miast królewskich. Początkowo w murach były tylko dwie bramy wjazdowe do miasta (Kłodzka i Wodna), około 1400 roku przebito furtę Wyszkowską (zamurowaną w połowie XV wieku), a następnie dwie inne furty. Około 1500 roku w miejscu, w którym wcześniej była furta Wyszkowska, zbudowano Bramę Nową. W 1553 roku wybito w murach furtę Wodną. Od połowy XVIII wieku mury były stopniowo wyburzane. W 1842 roku rozebrano Bramę Nową, rok później Bramę Kłodzką, z której pozostała tylko wieża, a w 1870 roku zasypano fosę, w miejscu której urządzono planty.
    Dzisiaj mury z trzema wieżami niemal w całości otaczają starówkę. Mają grubość około 1 m i obecnie są znacznie obniżone, częściowo włączone w powstałe przy nich domy. Mury remontowano w latach 1960-1962, pomiędzy rokiem 1970 a 1977 przeprowadzono kolejne zabiegi konserwatorskie. W latach 2011-2014 wysokie mury obronne przy ul. Międzyleśnej zostały odrestaurowane i otrzymały iluminację, a mury przy ul. Wojska Polskiego odrestaurowane zostały w latach 2015-2016.

  • Ratusz  (fot.)  (fot.)
  • Pierwszy ratusz w Bystrzycy Kłodzkiej, zniszczony podczas wojen husyckich, istniał już w XIV wieku. Odbudowano go w latach 1540-1541, a wieżę w 1583 roku. Budynek spłonął w 1703 roku, a po ponownym pożarze w 1823 roku został rozebrany. Obecna budowla została wzniesiona w latach 1852-1854. W roku 1936 ratusz odnowiono, kolejna renowacja została przeprowadzona w 1962 roku.
    Ratusz został wzniesiony na planie czworokąta, posiada trzy kondygnacje i ryzalit z wejściem. Część bryły budynku pokryta jest dekoracją sgraffitową. Wieża budowli składa się z dwóch różnej średnicy ośmiokątów i posiada ganek na kroksztynach, z metalową galeryjką.
    Obecnie ratusz jest siedzibą Urzędu Miasta i Gminy Bystrzyca Kłodzka.

  • Kolumna św. Trójcy  (fot.)  (fot.)
  • Kolumna powstała w 1736 roku. Została wykonana przez śląskiego rzeźbiarza Antona Jörga. Fundatorem był bystrzycki radca i podskarbi Kacper Rudolf Kleinwatcher. Kolumna powstała, aby chronić miasto od pożarów i zarazy, która w tym czasie pustoszyła okolicę.
    Kolumna ma wysokość około 10 metrów. Kolumna ukazuje symbolicznie walkę Kościoła z Szatanem. Inspiracją dla tej kompozycji był dwunasty rozdział Apokalipsy św. Jana, o czym informuje inskrypcja wykuta na podstawie pomnika. Szczyt zwężającego się ku górze cokołu o trzech wklęsłych bokach, zwieńczono przedstawieniem Trójcy Świętej. Poniżej znajduje się figura Matki Bożej Wniebowziętej. Jej postać otaczają postaci świętych Józefa, Anny i Joachima. Poniżej Marii stoi figura Archanioła Michała. Postument otacza bogato ornamentowana kamienna balustrada, w której narożach stoją figury świętych Floriana, Jana Nepomucena i Franciszka Ksawerego.

  • Kościół św. Michała Archanioła  (fot.)  (fot.)
  • Pierwsze wzmianki o kościele pochodzą z 1336 roku. W XIV wieku do najstarszej romańskiej części dobudowano trzyprzęsłowy korpus nawowy, adaptując mury pierwotnie wzniesionej świątyni. W północno-zachodnim narożniku wzniesiono wieżę, a do prezbiterium dobudowano pomieszczenie dla chóru. W 1426 roku, podczas wojen husyckich, runęła wieża kościoła. W 1475 roku kościół spłonął, a następnych latach został odbudowany. W 1676 roku świątynię odrestaurowano, a w 1793 roku dobudowano od północnej strony nową zakrystię. W latach 1914-1915 rozbudowano bryłę w kierunku zachodnim, dodając po cztery nowe przęsła. Wyburzono też starą wieżę, zastępując ją nową od strony południowej i dobudowano kruchtę od zachodu.
    Kościół jest budowlą wzniesioną z kamienia i cegły, posiada dwie nawy, siedem przęseł i czworoboczną wieżę, w górnej części przechodzącej w ośmiobok, zwieńczoną wysokim hełmem z trzema prześwitami. Bryła jest nakryta dwoma dachami dwuspadowymi. Świątynia posiada dwa prezbiteria, dwie kruchty i zakrystię. Wnętrze przykryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W kościele zachowało się sporo kamiennych detali architektonicznych pochodzących z XIII i XIV wieku. Najstarszym zachowanym zabytkiem jest rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem, umieszczona na głównym ołtarzu. Figura pochodzi z XV wieku. Z 1577 roku pochodzi wykuta z piaskowca chrzcielnica. Poza tym zachowały się: barokowa krata z XVII wieku, neogotycka ambona z 1874 roku, prospekt organowy z 1753 roku, w prezbiterium rzeźby św. Franciszka Ksawerego i św. Jana Nepomucena. Ponadto rzeźba Chrystusa Frasobliwego z 1740 roku, a w kruchcie renesansowe epitafium Koschwitzów z I połowy XVI wieku.

  • Posąg św. Jana Nepomucena  (fot.)
  • Posąg pochodzi z 1704 roku, a jego wykonawca pozostaje nieznany. Posąg jest najprawdopodobniej drugą najstarszą figurą św. Jana Nepomucena w Polsce, a starszy jest tylko posąg w Wierzbnej.
    Posąg ustawiony jest na niewysokim cokole iotoczonym żeliwnym ogrodzeniem. Figura świętego pokryta jest polichromią. Futrzana peleryna jest brązowa, komża biała, a rękawy i dół wykończone są złotą koronką. Pod komżą jest czarna sutanna, spięta złotymi, gęsto rozmieszczonymi guziczkami. Nad głową świętego znajduje się aureola z pięciu dużych, złotych gwiazd.

  • Kamienny pręgierz  (fot.)
  • Pręgierz pierwotnie został ustawiony obok ratusza na rynku w Bystrzycy Kłodzkiej w 1556 roku. W 1736 roku został przesunięty w inne miejsce rynku, a w 1814 roku przeniesiono go na Mały Rynek, gdzie stoi do dzisiaj.
    Pręgierz jest wysoki na ponad 3,4 m i został wykuty w piaskowcu. Cokół ma przekrój kwadratowy o boku około 42 cm, powyżej niego kolumna ma ścięte boki i przechodzi w ośmiokąt. W najwyższej części kolumna ma przekrój okrągły, a jej szczyt stanowi stożkowa głowica z wykutą inkrypcją "DEUS IMPRIOS PUNIT", czyli Bóg ukarze grzeszników.
    Pręgierz służył do wymierzania kar za drobne przestępstwa i występki oraz za czyny sprzeczne z ówczesnymi normami moralnymi i obyczajowymi. Skazani byli przy nim unieruchamiani i wystawiani na widok publiczny narażając się na szyderstwa oraz pogardę innych ludzi.
    Na zdjęciu pręgierz znajduje się po prawej stronie.

  • Kaplica św. Franciszka Ksawerego
  • Kaplica została wzniesiona w 1681 roku przy wjeździe do miasta od strony Kłodzka. Stanowiła wotum dla św. Franciszka Ksawerego za uratowanie miasta od zarazy. Według legendy w tym miejscu zmarł zadżumiony uciekinier z Kłodzka, który chciał dostać się do Bystrzycy Kłodzkiej.
    Kaplica została wzniesiona na planie kwadratu, posiada kopułę i jest nakryta hełmem w kształcie dzwonu. We wnętrzu jest niewielki ołtarz.

  • Kaplica św. Floriana
  • Kaplicę wznoszono w latach 1724-1725, w miejscu, w którym wcześniej istniała drewniana kapliczka z 1648 roku. Dedykowana jest patronowi strażaków św. Florianowi. Obecnie ma status kościoła filialnego.
    Kaplica została wzniesiona na planie prostokąta, posiada apsydę mieszczącą prezbiterium, a także niewielką zakrystię i wejściową kruchtę. Nakryta jest dachem dwuspadowym, na kalenicy, którego ulokowano sygnaturkę[1]. Na sklepieniu zachowała się cenna polichromia, przedstawiająca św. Floriana. We wnętrzu zachowało się także bogate wyposażenie, pochodzące z okresu budowy. W przeszłości w kaplicy przechowywano relikwie św. Floriana, jednak w 1823 roku spłonęły one w pożarze.

  • Muzeum Filumenistyczne
  • Siedziba Muzeum Filumenistycznego mieści się przy Małym Rynku, w dawnym kościele ewangelickim i szkole parafialnej. Budynki zostały wzniesione w latach 1821-1822, a następnie przebudowane w 1823 roku. Na cele muzealne zostały zaadaptowane na początku lat 60-tych XX wieku. Muzeum posiada bogate zbiory różnych przedmiotów do niecenia ognia (zapalniczki lontowe, benzynowe, gazowe, elektryczne oraz chemiczne, krzesiwa metalowe i skałkowe oraz starożytne lampy oliwne). Część kolekcji tworzą zbiory opakowań zapałek i etykietek zagranicznych z różnych krajów oraz cenny zbiór polskich etykietek zapałczanych. W zbiorach znajduje się około 500 000 etykietek zapałczanych oraz 1400 zapalniczek.

  • Panorama Bystrzycy Kłodzkiej  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Po zwiedzeniu starej części Bystrzycy Kłodzkiej warto przejść na ulicę Kolejową, skąd z mostu na Nysie Kłodzkiej roztacza się piękna panorama miasta. Naprawdę warto :-)







11.2023


Na podstawie stron internetowych: Bystrzyca Kłodzka w Wikipedii oraz Oficjalny serwis gminy Bystrzyca Kłodzka.




Aktualizacja 25.11.2023






Brama Wodna

Brama Wodna

Rynek

Rynek

MUry obronne

Mury obronne

Kościół św. Michała Archanioła

Kościół św. Michała Archanioła

Ratusz

Ratusz

Kolumna św. Trójcy

Kolumna św. Trójcy

Panorama miasta

Panorama miasta

Rynek

Rynek

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




Oficjalny serwis gminy Bystrzyca Kłodzka
hasajacezajace.com - Bystrzyca Kłodzka
robimypodroze.pl - Bystrzyca Kłodzka
Bystrzyca Kłodzka w Wikipedii
www.niesamowitapolska.eu - Bystrzyca Kłodzka
zamkiobronne.pl - mury obronne w Bystrzycy Kłodzkiej
mynaszlaku.pl - Bystrzyca Kłodzka
zabytek.pl - Bystrzyca Kłodzka