Strona główna      Galeria zdjęć      Historia      Najciekawsze miejsca     



Małe miasteczka mają swój czar... Tu czas płynie jakby wolniej i spokojniej, w każdym razie tak się wydaje, kiedy przyjedziemy z dużo większego, wiecznie zabieganego miasta. W małych miasteczkach możemy zobaczyć pięknie odnowione rynki z ratuszami, ciche, spokojne uliczki, czy prawdziwe perełki drewnianej architektury sakralnej.
Taki jest właśnie Bieruń, miasto św. Walentego z przepięknym drewnianym sanktuarium tego świętego :-)





Bieruń Historia


Pierwsza wzmianka o Bieruniu pojawia się w 1376 roku, wiadomo że osada leżała na szlaku handlowym łączącym Kraków z Opawą. Prawa miejskie otrzymał Bieruń w 1387 roku od księcia opawsko-raciborskiego Jana II Żelaznego. Do 1551 roku Bieruń stanowił własność Piastów śląskich, od 1327 roku jako lenno Czech, od 1526 roku w monarchii Habsburgów.
Rozkwit gospodarczy Bierunia przypada na połowę XVI wieku, kiedy miasto otrzymało przywileje targowe. Rozwinęło się rzemiosło, kowalstwo, włókiennictw i szewstwo. W 1517 roku Bieruń stał się częścią Wolnego Pszczyńskiego Państwa Stanowego, którego istnienie zatwierdził król czeski Ferdynand, przyznając tytuł Wolnego Pana magnatom węgierskim z rodziny Turzonów. Od 1743 roku Bieruń znalazł się w państwie pruskim i utracił prawa miejskie, które odzyskał w 1865 roku zmieniając nazwę na Bieruń Stary. W 1824 roku, po wybudowaniu pierwszej na Górnym Śląsku szosy międzypaństwowej, która biegła z Wrocławia do Krakowa przez Bieruń, na skrzyżowaniu tej szosy ze starą drogą z Bytomia do Oświęcimia, powstała nowa kolonia, którą zaczęto nazywać Nowym Bieruniem. W Nowym Bieruniu wybudowano m.in. gmach królewsko-pruskiego Głównego Urzędu Celnego, Główny Urząd Pocztowy oraz delegaturę Sądu Powiatowego. Budowa obiektów administracyjnych spowodowała napływ urzędników celnych, funkcjonariuszy granicznych, urzędników pocztowych, nauczycieli, sędziów, różnego rodzaju rzemieślników oraz robotników. W 1853 roku wybudowano biegnącą przez Nowy Bieruń linię kolejową łączącą Śląsk pruski z autriackim.
W 1922 roku miasto znalazło się ponownie w granicach Polski. W czasie II wojny światowej Bieruń został włączony do Rzeszy. W latach 1975-1991 Bieruń stanowił dzielnicę Tychów. Od 1991 roku ponownie stał się samodzielnym miastem wraz z Bieruniem Nowym, Bijasowicami, Czarnuchowicami i Jajostami.

Obecnie Bieruń jest miastem powiatowym, siedzibą władz powiatu bieruńsko-lędzińskiego w województwie śląskim. Miasto leży na pograniczu Pagórów Jaworznickich, Doliny Górnej Wisły i Równiny Pszczyńskiej, historycznie na Górnym Śląsku. W 2016 roku miasto liczyło około 19500 mieszkańców.
Przez Bieruń przebiega droga krajowa nr 44 (Gliwice-Kraków). Miasto graniczy z Tychami i leży w odległości około 40 km na południowy wschód od Gliwic.






Bieruń Najciekawsze miejsca


  • Sanktuarium św. Walentego  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Data powstania kościoła nie jest do końca pewna. Pierwsza wzmianka o jego istnieniu pochodzi z 1628 roku w dokumencie superintendenta pszczyńskiego, pastora Johanesa Hoffmana. W latach 1677-1680 zastępował kościół parafialny św. Bartłomieja, który spłonął w czasie pożaru Bierunia. W 1725 roku kościół przeszedł gruntowny remont. W I połowie XVIII wieku przeprowadzono kolejne remonty. Zmieniono wygląd zewnętrzny kościoła, a wnętrze wyposażono w nowy ołtarz i obraz świętego Walentego, który ukazuje go jako biskupa wśród chorych. W 1845 roku, po kolejnym wielkim pożarze Bierunia, który strawił kościół parafialny, po raz kolejny życie religijne przeniosło się do świątyni św. Walentego, popularnie zwanego w mieście "Walencikiem".
    Na początku XX wieku kościół otrzymał kolejny obraz świętego ukazującego go jako kapłana. W 1929 roku wojewódzki konserwator zabytków wydał decyzję uznającą kościół za zabytek. W 1942 roku przeprowadzono gruntowną renowację wnętrza kościoła. W maju 1971 roku miał miejsce pożar kościoła, który wybuchł z powodu wadliwej instalacji elektrycznej. Pożar ugaszono i rozpoczęto odbudowę kościoła zakończoną już w listopadzie. Kolejny pożar miał miejsce w 1972 roku, tym razem powodem było umyślne podpalenie. Spłonął wówczas cały dach i sufit, ogień zajął także górne partie ścian bocznych. Na szczęście kościół ponownie szybko odbudowano. W 1991 roku odnowiono pokrycie gontowe dachu, zainstalowano zabezpieczenia przeciwpożarowe i przeciwwłamaniowe, a kościół wraz z cmentarzem otoczono nowym, murowanym ogrodzeniem.
    W kościele znajdują się relikwie św. Walentego, których autentyczność potwierdzona została dokumentem z 28 lutego 1961 roku. W 2015 roku świątynia została podniesiona do godności Sanktuarium Diecezjalnego. Sanktuarium znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego.
    W grudniu 2003 roku św. Walenty został ustanowiony patronem Bierunia.

  • Kościół św. Bartłomieja Apostoła  (fot.)  (fot.)
  • Wybudowany w 1776 roku. W 1833 roku została zbudowana zakrystia i kaplica św. Barbary. W 1845 roku świątynia spłonęła w wielkim pożarze miasta. Prace przy odbudowie rozpoczęły się w 1851 roku. Budowa trwała aż do 1859 roku. Podczas II wojny światowej pocisk artyleryjski częściowo uszkodził kościół. W 1948 roku zostały dobudowane dwie zakrystie.
    W prezbiterium umieszczony jest ołtarz główny poświęcony św. Bartłomiejowi, patronowi budowli  (fot.). W nawie głównej, z obu stron, mieszczą się dwa ołtarze boczne. Pierwszy, poświęcony Najświętszej Maryi Pannie, został wykonany w 1859 roku na podstawie rysunków Jana Gajdy, znanego śląskiego malarza, rzeźbiarza i pisarza. Na ołtarzu umieszczony jest obraz Matki Bożej Bieruńskiej z XVI wieku  (fot.).
    Drugi z ołtarzy bocznych poświęcony jest św. Józefowi  (fot.). W południowej nawie świątyni umieszczony jest ołtarz św. Krzyża, który zaprojektował w 1949 roku ksiądz Jerzy Schneider z Oświęcimia. Na ścianie nad ołtarzem wisi wielki drewniany rzeźbiony krzyż. Postać Jezusa, wykonana w 1872 roku pochodzi z bawarskiej miejscowości Amerang. Z lewej i prawej strony krzyża na konsolach umieszczone są figury św. Jana Ewangelisty i Matki Bożej Bolesnej.
    W prezbiterium znajduje się wykonana w 1730 roku chrzcielnica z kamienną podstawą i drewnianą pokrywą z 1929 roku. Na tylnych ścianach transeptu wiszą dwa obrazy z XVIII wieku namalowane na wzór dzieł Rubensa – "Pokłon pasterzy" i "Pokłon trzech króli".

  • Rynek  (fot.)  (fot.)  (fot.)
  • Układ urbanistyczny Starego Miasta w Bieruniu stanowi typowy przykład miasta średniowiecznego. Tworzy go prawie kwadratowy rynek z narożników którego wychodzą pod kątem prostym po dwie ulice i sąsiadujący od strony wschodniej kościół parafialny. Obecnie zabudowę rynku tworzy zespół jednopiętrowych kamienic o zróżnicowanych elewacjach.
    W latach 2004-2005 rynek został całkowicie zrewitalizowany. W ramach renowacji usytuowano na nim zegar słoneczny, centralnie umieszczony pomnik Powstańców Śląskich  (fot.), zarys historycznej wagi miejskiej oraz studnię z postaciami "Utopców" - tajemniczych duchów, będących tematem wielu ludowych podań i legend  (fot.).

  • Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa
  • Wybudowany w 1910 roku jako kościół ewangelicki. W 1922 roku odkupiony od protestantów i konsekrowany na świątynię katolicką. W latach 1925-1939 rozbudowany. W 1925 roku utworzono samodzielną parafię. W 1948 roku dobudowano drugą zakrystię i został powiększony chór.
    W ołtarzu głównym umieszczona jest figura Najświętszego Serca Pana Jezusa, wykonana przez krakowskiego artystę Józefa Rapałę. Na bocznych ścianach świątyni zawieszone są obrazy Drogi Krzyżowej namalowane w 1949 roku przez Jana Nygę z Bierunia Starego, które są kopią "Drogi Krzyżowej" niemieckiego malarza Fuggla. Na prawo od prezbiterium ołtarz Matki Boskiej Częstochowskiej oraz obraz przedstawiający św. Józefa z Dzieciątkiem Jezus. Po lewej stronie obrazy Jezusa Miłosiernego oraz Chrztu Chrystusa.

  • Cmentarz żydowski
  • Założony w 1778 roku nad rzeką Mleczną. Zajmuje powierzchnię około 0,95 ha. Otaczający cmentarz kamienny mur powstał w XIX wieku. Frontowy mur został wyremontowany w latach 90-tych XX wieku. W całości zachowało się 40 płyt nagrobnych. Najstarsze macewy pochodzą z końca XVIII wieku.

  • Kopiec
  • Najstarszy zabytek miasta z 1295 roku. Usypany za czasów komesa Urbana położony na południowy zachód od Starego Miasta, w dolinie rzeki Mlecznej.
    Kopiec u podstawy zbliżony jest kształtem do czworoboku o wymiarach 34x32 m, o zaokrąglonych narożnikach i ściętym wierzchołku. Jego wysokość wynosi od 5 do 5,5 m. Na szczycie kopca znajduje się murowana kapliczka św. Jana Nepomucena.
    Według legend kopiec był miejscem sprawowania sądów i straceń lub służył za miejsce sprawowania ofiar przez pogańskich kapłanów.

  • Rzeźby "Utopców"  (fot.)  (fot.)
  • Rzeźby "Utopców" umiejscowione są na studni na bieruńskim rynku. Rzeźby przedstawiają "Utopca" w różnych postaciach: "Starego Utopca", "Młodego Utopca" i "Kaczki".
    Utopce są bohaterami wielu legend i podań związanych z Bieruniem. Podobno są to duchy zrzucone z nieba, zamieszkujące tereny podmokłe. Utopce potrafiły przyjmować różne postacie zwierząt, ludzi, półludzi czy elementów przyrody nieożywionej. Swoje umiejętności Utopce często wykorzystywały do robienia ludziom różnych żartów.








06.2017


Na podstawie stron internetowych: Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego w Bieruniu oraz Bieruń w Wikipedii.




Aktualizacja 24.06.2017






Sanktuarium św. Walentego

Sanktuarium św. Walentego

Ratusz

Ratusz

Pomnik Powstańców Śląskich

Pomnik Powstańców Śląskich

Rzeźby Utopców

Rzeźby Utopców

Kościół św. Bartłomieja Apostoła

Kościół św. Bartłomieja Apostoła

Rynek

Rynek

Sanktuarium św. Walentego

Sanktuarium św. Walentego

Wszystkie zdjęcia wykonane aparatem Panasonic Lumix DMC-FZ300




Oficjalny serwis Urzędu Miejskiego w Bieruniu
Bieruń w Wikipedii
Powiat bieruńsko-lędziński
Sanktuarium św. Walentego w Wikipedii
Parafia św. Bartłomieja Apostoła w Bieruniu